INTERNATIONAAL
PUBLIEKRECHT
Gitte Dekens
Nicolas Angelet
2025-2026
,INTERNATIONAAL PUBLIEKRECHT
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Wat is internationaal publiekrecht?
Dionisio Anzilotti (1914): IR kent goede en slechte tijden
Niet echt rechtstreekse definitie
Maar de vraag is of er nog internationaal publiekrecht is?
Toespraak Netanyahu op 80e AV van de VN: ¾ verlaat de zaal tijdens zijn toespraak op de AV van de
Verenigde Naties
‘Lawfare’: jullie gebruiken het recht om ons te bestrijden
Hij ziet het internationaal recht als een belemmering voor zijn politiek
In de 2 laatste jaren zijn er aanklachten geweest dat wat Israël doet neerkomt op een genocide
Zijn conclusie: het is geen genocide in Gaza en hij veroordeelt de landen VK, Australië, Canada voor
het erkennen van Palestina als staat
Hij voelt de verplichting om zich te verantwoorden dus dan zou je kunnen stellen dat er nog wel iets
overblijft van het internationaal publiekrecht
Wat is internationaal recht?
Op zen minst een belangrijk instrument van de internationale politiek bestaande uit de
instrumenten (normen, processen, discours, techniek)
Instrumenten van internationale politiek:
Normen
= gedragsbepalingen, verbodsbepalingen en gebodsbepalingen
- Recht van de vreedzame samenleving = coëxistentie
Staten die proberen op een horizontale wijze zich min of meer vriendschappelijk te
gedragen
- Recht van de internationale samenwerking = coöperatie
Internationale organisaties met ook verticale samenwerking
De meeste van die normen zijn ervoor gemaakt om de machtsverhoudingen te temperen
Trump probeert dit af te breken
Principes: gelijkheid, stabiliteit (rechtszekerheid) en menselijkheid
Gelijkheid zwakkere beschermen tegen sterkere, machtsverhoudingen temperen
De normen hebben grote invloed op interne rechtsorde belangrijk want 1 van de middelen
waardoor internationaal publiekrecht een zekere effectiviteit kan krijgen
Processen
= iets wat evolueert
Er zit meer internationaal recht in het proces dan in de normen
Ontwikkeling en verwerkelijking van het recht
Discours
Ten eerste taal:
Het is een gemeenschappelijke taal: het verbindt alle landen van de wereld ongeacht hun
politieke voorkeuren
Het is een communicatiemiddel tussen staten die anders problemen ervaren om te
communiceren (geen neutraal middel)
Vanuit die optiek is het internationaal recht belangrijker dan ooit tevoren
Kwalificaties benoemt de realiteit, geeft aan de realiteit een subjectief bestaan
1
, Legal imagination = concepten ontwikkelen die wanneer zij doorgang vinden in het gebruik
van de taal, de ontwikkeling van het recht gaan bepalen
Ook ten tweede argumentatie (poging om logisch van gedachten te wisselen)
Techniek
Het is een techniek die u kan gebruiken om iets te tewerkstelligen
Waarvoor? Normen te creëren
Het is geen boogschieten, maar een biljartspel rekening houden met de 4 banden en de
andere bellen
Het recht gaat uitsluitend over de toekomst
Bevordering van gewenste uitkomsten, uitbouw van alternatieven
Wat nu met het internationaal recht?
E. Benvenisti Israëlische die zegt dat we internationaal recht goed moeten bewaren
Steek het in de koelkast en we zien het na 30 jaar wel terug
Lijkt niet zo goed idee, want zou zo na 1 volle generatie verloren gaan
En het is niet omdat het voor Baltische staten werkt dat dat voor ons ook zo is
Ph. Webb en Kim 6 mogelijke visies op de toekomst
Het is sowieso een Westers product dat wij opgelegd hebben aan de ontwikkelingslanden
TWAIL: Third world approaches to international law
M. Goldmann de eerste visie over het IR is die van het universalisme (vrede tussen staten op basis
van samenwerking) en dat sluit aan bij het idee van de gelijke rechten en rechtszekerheid
De tweede visie is een meer soevereinistische visie die ervan uitgaat dat er grote landen zijn met veel
macht en de beste manier om vrede te handhaven erin bestaat de grootmachten toe te laten hun
invloedssfeer te controleren (iets meer geloofwaardige visie)
Dit is de benadering van Trump
Het IR speelt nog wel een rol, maar om deals te sluiten
Belangrijk omdat er wisselwerking is tussen gelijkheid en rechtszekerheid in de internationale en
interne orde
Als we internationaal rech niet handhaven, gaan de interne beschermingsmechanismen ook instorten
= ‘boomerang effect’
Indien staten in onderlinge betrekkingen te weinig respect hebben voor internationaal recht
dan tast dat ook binnen de staten het idee aan dat men rule based societies moeten hebben
en dat tast de democratie aan
Milanovic moeten eerst de democratie beschermen
De mensen die beslissen om oorlog te voeren zijn autoritaire regimes
Moet het internationaal recht gered worden?
Europeanen hebben belang bij behoud internationaal recht
Reden? Het is gefundeerd op de gelijkheid van de staten dus beschermd het de zwakkeren tegen de
grootmachten
Wij maken als EU geen deel meer uit van de echte sterken en hebben we uit egoïstisch belang dit
principe ingevoerd
We hebben ook baat bij de zogenaamde rule based international order we hebben baat bij
rechtszekerheid, het geeft stabiliteit
2
, De internationale handel heeft hier belang bij
Trump haalt die stabiliteit net onderuit
Laatste principe: menselijkheid
VN is opgericht om ons te beschermen tegen de gruwen van de oorlog
Dat sluit aan bij de fundamentele principes van de EU en al onze democratieën
Wat moeten we eerst redden (de vitale organen)?
Eerst kijken naar de interne structuur van het internationaal publiekrecht:
- Jus cogens
= regelen van internationaal openbare orde
Vb.: verbod genocide, verbod gewapend geweld
- Recht van coëxistentie
sluit aan bij soevereinistische visie
enerzijds is het het minimum dat we nodig hebben en anderzijds omdat meeste staten
het eens zijn (brokkelt steeds meer af)
vb. ook: verbod op gewapend geweld
- Democratie/ rechtsstaat / mensenrechten
vooral de democratie moet gered worden in het Westen
Oorzaak-en symptoombestrijding oorzaak is afkalving van de democratie
symptoom: schending internationaal recht
= omdat de democratie afzwakt, zwakt ook het internationaal recht af
Wat gaan we doen?
Reanimeren en revalideren
Ten eerste: wanneer de normen worden betwist, moet men de norm bevestigen
Belangrijk omdat het IR vooral bestaat uit gewoonteregels die ongeschreven zijn of heel open
normen
Hierdoor kan je ze heel lang laten afkavelen
Ten tweede: protest
Zwijgen draagt bij aan de verzwakking van de regel
Belangrijk voor de creatie van het internationaal recht (de opbouw of afbouw)
Ten derde: coherentie
= geen dubbele standaarden
Dit was de echte doodsteek manier waarop het Westen incoherent is geweest in het handhaven
van de fundamentele regelen van het internationaal recht
Bypass
= het omzeilen van klassieke, formele internationale besluitvormingskanalen door gebruik te maken
van alternatieve vormen
Welke?
Soft law: niet bindende internationale instrumenten
het kan bepaalde obstakels omzeilen
Vb.: in VS heb je handtekening president dan niet nodig soft law regel
Subnationale akkoorden
Regionaal
3
PUBLIEKRECHT
Gitte Dekens
Nicolas Angelet
2025-2026
,INTERNATIONAAL PUBLIEKRECHT
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Wat is internationaal publiekrecht?
Dionisio Anzilotti (1914): IR kent goede en slechte tijden
Niet echt rechtstreekse definitie
Maar de vraag is of er nog internationaal publiekrecht is?
Toespraak Netanyahu op 80e AV van de VN: ¾ verlaat de zaal tijdens zijn toespraak op de AV van de
Verenigde Naties
‘Lawfare’: jullie gebruiken het recht om ons te bestrijden
Hij ziet het internationaal recht als een belemmering voor zijn politiek
In de 2 laatste jaren zijn er aanklachten geweest dat wat Israël doet neerkomt op een genocide
Zijn conclusie: het is geen genocide in Gaza en hij veroordeelt de landen VK, Australië, Canada voor
het erkennen van Palestina als staat
Hij voelt de verplichting om zich te verantwoorden dus dan zou je kunnen stellen dat er nog wel iets
overblijft van het internationaal publiekrecht
Wat is internationaal recht?
Op zen minst een belangrijk instrument van de internationale politiek bestaande uit de
instrumenten (normen, processen, discours, techniek)
Instrumenten van internationale politiek:
Normen
= gedragsbepalingen, verbodsbepalingen en gebodsbepalingen
- Recht van de vreedzame samenleving = coëxistentie
Staten die proberen op een horizontale wijze zich min of meer vriendschappelijk te
gedragen
- Recht van de internationale samenwerking = coöperatie
Internationale organisaties met ook verticale samenwerking
De meeste van die normen zijn ervoor gemaakt om de machtsverhoudingen te temperen
Trump probeert dit af te breken
Principes: gelijkheid, stabiliteit (rechtszekerheid) en menselijkheid
Gelijkheid zwakkere beschermen tegen sterkere, machtsverhoudingen temperen
De normen hebben grote invloed op interne rechtsorde belangrijk want 1 van de middelen
waardoor internationaal publiekrecht een zekere effectiviteit kan krijgen
Processen
= iets wat evolueert
Er zit meer internationaal recht in het proces dan in de normen
Ontwikkeling en verwerkelijking van het recht
Discours
Ten eerste taal:
Het is een gemeenschappelijke taal: het verbindt alle landen van de wereld ongeacht hun
politieke voorkeuren
Het is een communicatiemiddel tussen staten die anders problemen ervaren om te
communiceren (geen neutraal middel)
Vanuit die optiek is het internationaal recht belangrijker dan ooit tevoren
Kwalificaties benoemt de realiteit, geeft aan de realiteit een subjectief bestaan
1
, Legal imagination = concepten ontwikkelen die wanneer zij doorgang vinden in het gebruik
van de taal, de ontwikkeling van het recht gaan bepalen
Ook ten tweede argumentatie (poging om logisch van gedachten te wisselen)
Techniek
Het is een techniek die u kan gebruiken om iets te tewerkstelligen
Waarvoor? Normen te creëren
Het is geen boogschieten, maar een biljartspel rekening houden met de 4 banden en de
andere bellen
Het recht gaat uitsluitend over de toekomst
Bevordering van gewenste uitkomsten, uitbouw van alternatieven
Wat nu met het internationaal recht?
E. Benvenisti Israëlische die zegt dat we internationaal recht goed moeten bewaren
Steek het in de koelkast en we zien het na 30 jaar wel terug
Lijkt niet zo goed idee, want zou zo na 1 volle generatie verloren gaan
En het is niet omdat het voor Baltische staten werkt dat dat voor ons ook zo is
Ph. Webb en Kim 6 mogelijke visies op de toekomst
Het is sowieso een Westers product dat wij opgelegd hebben aan de ontwikkelingslanden
TWAIL: Third world approaches to international law
M. Goldmann de eerste visie over het IR is die van het universalisme (vrede tussen staten op basis
van samenwerking) en dat sluit aan bij het idee van de gelijke rechten en rechtszekerheid
De tweede visie is een meer soevereinistische visie die ervan uitgaat dat er grote landen zijn met veel
macht en de beste manier om vrede te handhaven erin bestaat de grootmachten toe te laten hun
invloedssfeer te controleren (iets meer geloofwaardige visie)
Dit is de benadering van Trump
Het IR speelt nog wel een rol, maar om deals te sluiten
Belangrijk omdat er wisselwerking is tussen gelijkheid en rechtszekerheid in de internationale en
interne orde
Als we internationaal rech niet handhaven, gaan de interne beschermingsmechanismen ook instorten
= ‘boomerang effect’
Indien staten in onderlinge betrekkingen te weinig respect hebben voor internationaal recht
dan tast dat ook binnen de staten het idee aan dat men rule based societies moeten hebben
en dat tast de democratie aan
Milanovic moeten eerst de democratie beschermen
De mensen die beslissen om oorlog te voeren zijn autoritaire regimes
Moet het internationaal recht gered worden?
Europeanen hebben belang bij behoud internationaal recht
Reden? Het is gefundeerd op de gelijkheid van de staten dus beschermd het de zwakkeren tegen de
grootmachten
Wij maken als EU geen deel meer uit van de echte sterken en hebben we uit egoïstisch belang dit
principe ingevoerd
We hebben ook baat bij de zogenaamde rule based international order we hebben baat bij
rechtszekerheid, het geeft stabiliteit
2
, De internationale handel heeft hier belang bij
Trump haalt die stabiliteit net onderuit
Laatste principe: menselijkheid
VN is opgericht om ons te beschermen tegen de gruwen van de oorlog
Dat sluit aan bij de fundamentele principes van de EU en al onze democratieën
Wat moeten we eerst redden (de vitale organen)?
Eerst kijken naar de interne structuur van het internationaal publiekrecht:
- Jus cogens
= regelen van internationaal openbare orde
Vb.: verbod genocide, verbod gewapend geweld
- Recht van coëxistentie
sluit aan bij soevereinistische visie
enerzijds is het het minimum dat we nodig hebben en anderzijds omdat meeste staten
het eens zijn (brokkelt steeds meer af)
vb. ook: verbod op gewapend geweld
- Democratie/ rechtsstaat / mensenrechten
vooral de democratie moet gered worden in het Westen
Oorzaak-en symptoombestrijding oorzaak is afkalving van de democratie
symptoom: schending internationaal recht
= omdat de democratie afzwakt, zwakt ook het internationaal recht af
Wat gaan we doen?
Reanimeren en revalideren
Ten eerste: wanneer de normen worden betwist, moet men de norm bevestigen
Belangrijk omdat het IR vooral bestaat uit gewoonteregels die ongeschreven zijn of heel open
normen
Hierdoor kan je ze heel lang laten afkavelen
Ten tweede: protest
Zwijgen draagt bij aan de verzwakking van de regel
Belangrijk voor de creatie van het internationaal recht (de opbouw of afbouw)
Ten derde: coherentie
= geen dubbele standaarden
Dit was de echte doodsteek manier waarop het Westen incoherent is geweest in het handhaven
van de fundamentele regelen van het internationaal recht
Bypass
= het omzeilen van klassieke, formele internationale besluitvormingskanalen door gebruik te maken
van alternatieve vormen
Welke?
Soft law: niet bindende internationale instrumenten
het kan bepaalde obstakels omzeilen
Vb.: in VS heb je handtekening president dan niet nodig soft law regel
Subnationale akkoorden
Regionaal
3
