LINGUÏSTISCHE DISCOURSEANALYSE – SAMENVATTING
,Edwina Smits
Doel: kunnen bespreken
- Retorische kenmerken
- Vraagstrategieën – hybriditeit
- Beleefdheidsstrategieën
- Hedging
- Deixis
- Voornaamwoorden
- Shift in footing
- Transitiviteit van de zin
- Benoeming – metafoor
- Evidentialiteit
1
,Edwina Smits
LES 1: de kracht van woorden
1. Het beland van de linguïstische analyse van journalistieke teksten
1.1. The Language of Journalism (Angela Smith & Michael Higgins (2013))
- Waarom moeten we taal en journalistiek/de taal van de journalistiek bestuderen?
à Journalistiek beoordelen = de taal van de journalistiek beoordelen
à Journalistiek vakmanschap = gebeurtenissen onder woorden kunnen brengen met
klemtoon op de nieuwswaarde
à Taal is het belangrijkste werktuig van de journalist
à Grote journalisten hebben een verfijnde taalbeheersing
a) taal is sociaal
- Taal zorgt ervoor dat we tot een groep behoren
- Onze taal blijft zich ontwikkelen
- We kunnen onze taal aanpassen aan de situatie waarin we zijn
- Taal zorgt voor waarde-oordelen en vooroordelen
- Hoe groter de gemeenschappelijke kennis, hoe makkelijker de communicatie
- Taal reflecteert de realiteit vs. Taal construeert de realiteit
à representatie = constructie bv. het glas is halfleeg vs. het glas is halfvol
b) Taal geeft identiteit en spreekrecht
- functie/positie bepaalt of je iets mag zeggen
- Niet makkelijk om over te stappen naar andere rol
c) Taal kent agentiviteit en macht toe
- Wie voert de handeling uit / wie ondergaat ze
- Welke stemmen komen aan het woord
- Journalistieke taal kan de publieke opinie beïnvloeden
d) Taal is politiek
- Taal is nooit neutraal
- Taalkundige analyse kan strategieën blootleggen
- Met taal creëer je een verhaal (storytelling)
2
, Edwina Smits
- Retorische technieken
à bv. framing
1.2. Woorden
a) Mooie woorden
- Waldeinsamkeit: gevoel van eenzaamheid in een bos
- culaccino: ring op een tafel achtergelaten door een koud glas
- mangata [Zweeds]: glinstering van de maan op het water
- jayus [Indonesisch]: iemand die zo’n slechte mop vertelt dat je er toch mee moet
lachen
- komorebi [Jap.]: zonlicht dat door de bomen valt
- zonneharp
e) onvertaalbare woorden
- Saudade (woord uit het Portugees en het Galicisch. Het beschrijft de mengeling van
gevoelens van verlies, gemis, afstand en liefde)
- Hygge (+-“cosy”)
- Téng (Chinees): liefde vermengd met ongerustheid (ouder-kind)
- Treppenwitz (pas bij het weggaan valt je in wat je had moeten zeggen)
1.3. Telling tales of tragedy and recovery
e) Pukkelpopramp
- representatie van Pukkelpopramp in de pers
- 18 augustus 2011, Hasselt
- 5 doden & + 100 gewonden
- mediahype
- 3 kranten
à elite: De Morgen
à populair: Het Nieuwsblad
à regionaal: Het Belang van Limburg
- feiten + opinie
- 228 artikels
f) Structure of news stories
3
,Edwina Smits
Doel: kunnen bespreken
- Retorische kenmerken
- Vraagstrategieën – hybriditeit
- Beleefdheidsstrategieën
- Hedging
- Deixis
- Voornaamwoorden
- Shift in footing
- Transitiviteit van de zin
- Benoeming – metafoor
- Evidentialiteit
1
,Edwina Smits
LES 1: de kracht van woorden
1. Het beland van de linguïstische analyse van journalistieke teksten
1.1. The Language of Journalism (Angela Smith & Michael Higgins (2013))
- Waarom moeten we taal en journalistiek/de taal van de journalistiek bestuderen?
à Journalistiek beoordelen = de taal van de journalistiek beoordelen
à Journalistiek vakmanschap = gebeurtenissen onder woorden kunnen brengen met
klemtoon op de nieuwswaarde
à Taal is het belangrijkste werktuig van de journalist
à Grote journalisten hebben een verfijnde taalbeheersing
a) taal is sociaal
- Taal zorgt ervoor dat we tot een groep behoren
- Onze taal blijft zich ontwikkelen
- We kunnen onze taal aanpassen aan de situatie waarin we zijn
- Taal zorgt voor waarde-oordelen en vooroordelen
- Hoe groter de gemeenschappelijke kennis, hoe makkelijker de communicatie
- Taal reflecteert de realiteit vs. Taal construeert de realiteit
à representatie = constructie bv. het glas is halfleeg vs. het glas is halfvol
b) Taal geeft identiteit en spreekrecht
- functie/positie bepaalt of je iets mag zeggen
- Niet makkelijk om over te stappen naar andere rol
c) Taal kent agentiviteit en macht toe
- Wie voert de handeling uit / wie ondergaat ze
- Welke stemmen komen aan het woord
- Journalistieke taal kan de publieke opinie beïnvloeden
d) Taal is politiek
- Taal is nooit neutraal
- Taalkundige analyse kan strategieën blootleggen
- Met taal creëer je een verhaal (storytelling)
2
, Edwina Smits
- Retorische technieken
à bv. framing
1.2. Woorden
a) Mooie woorden
- Waldeinsamkeit: gevoel van eenzaamheid in een bos
- culaccino: ring op een tafel achtergelaten door een koud glas
- mangata [Zweeds]: glinstering van de maan op het water
- jayus [Indonesisch]: iemand die zo’n slechte mop vertelt dat je er toch mee moet
lachen
- komorebi [Jap.]: zonlicht dat door de bomen valt
- zonneharp
e) onvertaalbare woorden
- Saudade (woord uit het Portugees en het Galicisch. Het beschrijft de mengeling van
gevoelens van verlies, gemis, afstand en liefde)
- Hygge (+-“cosy”)
- Téng (Chinees): liefde vermengd met ongerustheid (ouder-kind)
- Treppenwitz (pas bij het weggaan valt je in wat je had moeten zeggen)
1.3. Telling tales of tragedy and recovery
e) Pukkelpopramp
- representatie van Pukkelpopramp in de pers
- 18 augustus 2011, Hasselt
- 5 doden & + 100 gewonden
- mediahype
- 3 kranten
à elite: De Morgen
à populair: Het Nieuwsblad
à regionaal: Het Belang van Limburg
- feiten + opinie
- 228 artikels
f) Structure of news stories
3
