Gedragstherapie Volledige Samenvatting

Samenvatting gedragstherapie
1 introduc e gedragstherapie
1.1 Historisch perspec ef
1st wave (gedragstherapie/behaviorisme): focus op observeerbaar gedrag en leerprincipes (klassieke
& operante condi onering) met technieken zoals exposure/desensi sa e en
bekrach ging/bestraffing; reac e tegen psychoanalyse en introspec e.

2nd wave (cogni eve therapie → CGT): toevoeging van cogni es (Ellis/Beck): automa sche
gedachten, assump es, schema’s; integra e van cogni eve interven es met gedragsma ge
technieken.

3rd wave (accepta e/mindfulness): minder “gedachten veranderen”, meer anders omgaan met
gedachten/gevoelens (accepta e, mindfulness, defusie, waarden/commitment; bv. MBCT en ACT).

4th wave (informa everwerking): focus op verstoorde cogni eve processen (aandacht, interpreta e,
geheugen) en deze trainen (vaak als aanvulling op standaard CGT).

1.2 Wat is gedragstherapie
Defini e:

Het betre een proces waarbij de psycholoog samen met de cliënt ac ef en op transparante wijze
therapeu sche technieken en methoden toepast om de zich aandienende klachten duurzaam en
relevant te reduceren.  Het is een therapievorm

De geselecteerde therapeu sche technieken en methoden dienen daarbij empirische ondersteuning
te genieten, waarbij deze gestoeld zijn in de wetenschap van de (klinische) psychologie en effec ef
zijn gebleken.  evidence based

1.3 Nood aan handvaten
Gedragstherapie: het leertheore sch kader

Basisaxioma: Alle (het) gedrag is aangeleerd

o Ook sociaal gedrag is aangeleerd
o Gee poten e om ook iets anders aan te leren
o Niet afleren

1.3.1 Alle gedrag is aangeleerd
GEDRAG = ZINVOLLE REACTIE OP BETEKENISVOLLE SITUATIES

Cogni e = betekenis die cliënt gee aan situa e
o Dit is wat je moet achterhalen jdens therapie
o In hun wereld is het gedrag zinvol




De Wacker Stephanie – Gedragstherapie – 2025/2026 1

,1.4 kenmerken” van de gedragstherapie
1. Gedrag is centrale aangrijpingspunt voor behandeling
2. Gedragstherapeuten zijn direc ef
3. Gedragstherapie is doorgaans kortdurend (e.g. 1-16 sessies)
4. Interven es zijn evidence-based

1.4.1 Gedrag is centrale aangrijpingspunt
Klachten komen voort uit problema sch gedragspatronen:

 Problema sche denkpatronen  belang van cogni es & betekenisverlening
 Problema sche coping  wordt gestuurd door emo onele reac es, dewelke veroorzaakt wordt
door (nega eve betekenis verlening)
= COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE

Recente evolu e: inclusie experiën ële luik (ACT, mindfulness & DGT= CGT)

 Verandering van a tude t.a.v. gedachten gevoelens en gedrag
 Focus op gevoel & ervaring i.p.v. van louter (observeerbaar) gedrag
= EXPERIËNTIËLE COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE

1.4.2 Gedragstherapeuten zijn direc ef
Didac sch aspect: Modelleren van gewenst gedrag of het aanleren van nieuwe vaardigheden

Direc ef = wij gaan aansturen wat anderen moeten doen  wij nemen de leiding
o Bv. rollenspel (voorbeeld ontslag nemen)  nieuwe vaardigheden aanleren

Gesprekstechnieken op een con nuüm:
 Je moet kunnen switchen in s jl in func e van de cliënt en het gesprek
 Cliënt zegt weinig?  Dan ga je als therapeut vertragen (valkuil om zelf veel te praten om s lte
op te vullen)




1.4.3 Kortdurende behandeltrajecten
Veel CBT(CGT) protocollen 1- 20 sessies, maar lengte van therapie hangt af van complexiteit van
problemen
 Je moet al jd werken op maat van cliënt
 Hoe complexer/langer traject hoe moeilijker protocollen aan te passen
 Max 20 sessies = eerstelijns
 Meer dan 20 sessies nodig = 2de lijns & 3de lijns




De Wacker Stephanie – Gedragstherapie – 2025/2026 2

, 1.4.4 Gebaseerd op de leertheorie en wetenschap
Gedragstherapie is toegepaste leerpsychologie (leermodel)
 Klassieke condi onering
 Operante condi onering
 Toepassing van experimenteel geverifieerde leerprincipes

Sterke verankering in de wetenschap
 Psychologie als wetenschap
 Dus behandelingen ook op effec viteit onderzoeken

Leermodel: Principes voor aanleren van adap ef zijn hetzelfde als die voor aanleren van maladap ef
gedrag
 Klassieke condi onering
 Pavlov
 Condi oneren van gevoelens
 Operante condi onering
 Skinner
 Condi oneren van gedrag

Gedragstherapie en psychopathologie: Binnen gedragstherapie is gedrag niet op zichzelf gezond of
ongezond; de (mal)adap viteit hangt af van de context en de (korte- en langetermijn) gevolgen voor
het func oneren en het lijden.

o Adap ef gedrag: helpt je in de situa e en werkt op lange termijn (past bij je
doelen/waarden, verbetert func oneren).
o Maladap ef gedrag: lijkt op korte termijn te helpen (bv. opluch ng), maar schaadt op lange
termijn (houdt problemen in stand of maakt ze groter).

Gedrag kan dus adap ef of maladap ef zijn
 Rekening houdend met context
 Rekening houdend met gevolg van gedrag
 Rekening houdend met frequen e van gedrag

Gebruikmaken van wetenschappelijk getoetste methodes: We willen iets veranderen & we willen dit
meetbaar kunnen hebben (ook om te kunnen aantonen aan de cliënt)

Evidence based interven es:
o Wetenschappelijk bewijs
 Onderzoeksresultaten & klinische studies; Welke interven es zijn effec ef?
o Klinische exper se
 De kennis & ervaring van de behandelaar
 Het inscha en van risico’s
 Afstemmen van methoden op unieke situa e van cliënt
o Cliëntkenmerken & voorkeuren
 Persoonlijke omstandigheden & waarden, Culturele achtergrond en wensen van
cliënt




De Wacker Stephanie – Gedragstherapie – 2025/2026 3