Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: wat is een familie?...................................................................3
1. Wat is een familie?...................................................................................................... 3
1.1. Wat is een gezin?.................................................................................................. 4
1.2. Sociologische definitie van familie........................................................................4
2. Doing family................................................................................................................ 4
2.1. Doing Familie (Morgan, (1966)..............................................................................4
2.2. De verbinding tussen doing family en doing gender.............................................6
2.3. Kritische relfectie: Familie, macht en ongelijkheid................................................7
2.4. Concluderend........................................................................................................ 8
Hoorcollege 2: Historisch perspectief op familieverandering in Europa.............8
1. De ‘Grand Narratives”................................................................................................. 8
1.1. T. Parsons (1951).................................................................................................. 8
1.2. Goode, W.J. (1963) World revolution and family patterns...................................11
1.3. Onstaan van “conjugal family”............................................................................13
2 De diversiteit aan familievormen in het pré- en vroeg industriële Europa..................15
2.1. Familievormen in pré-industrieel Europa............................................................15
2.2. Een scheiding tussen Oost en West Europa?.......................................................17
3. Industrialisatie en verandering in familievormen......................................................18
3.1. Industrialisatie en verandering in familievormen................................................18
4. Familievormen na Wereldoorlog II.............................................................................23
4.1. Eerste transitie (1950-1970)..............................................................................23
4.2. Verklaringen (1950-1970)...................................................................................23
4.3. Na 1970.............................................................................................................. 23
Hoorcollege 3: Huishoudelijke taakverdeling: 1. Afbakening en prevalentie....27
1. Huishoudelijke taakverdeling: Wat?..........................................................................27
1.1. Definitie huishoudelijke taakverdeling................................................................27
1.2. Vinden we Hhtaakverdeling leuk?.......................................................................27
1.3. Huishoudelijke taakverdeling vs. kinderzorg.......................................................28
2. Meting huishoudelijke taakverdeling.........................................................................28
2.1. Dagboekmethode................................................................................................ 28
2.2. Direct bevraging................................................................................................. 30
3. Prevalentie huishoudelijke taakverdeling..................................................................30
3.1. Genderverschillen............................................................................................... 30
3.2. Trends................................................................................................................. 31
Hoorcollege 3: Huishoudelijke taakverdeling: 2. Theoretische perspectieven. .33
4. Theoretische perspectieven......................................................................................33
4.1. Traditionele economische modellen....................................................................33
4.2. Onderhandelingsmodellen (relatief-middelen perspectief).................................36
4.3. Gender perspectief............................................................................................. 37
4.4. Macro-level perspectieven..................................................................................43
Hoorcollege 4: familiebeleid binnen europa...................................................44
1
, 1. Wat is familiebeleid?.................................................................................................44
1.1. Definitie familiebeleid......................................................................................... 44
1.2. Soorten familiebeleid.......................................................................................... 44
2. Historische ontwikkeling familiebeleid in Europa......................................................45
2.1. Veranderende context........................................................................................45
2.2. Familiebeleid voor WO-II.....................................................................................46
2.3. Eerste uitbreiding: WO-II tot 1970.......................................................................46
2.4. Tweede uitbreiding: vanaf 1970..........................................................................48
2.5. Vanaf 1990: aandacht voor vaders.....................................................................48
2.6. Verschuivingen in achterliggende doelen familiebeleid......................................49
3. Hedendaags familiebeleid in Europa.........................................................................50
4. Hoe kunnen we deze variantie verklaren?.................................................................52
4.1. Familiebeleid ingebeld in welvaartstaten............................................................52
4.2. Kritiek op Esping-Andersen.................................................................................52
4.3. Kritiek op defamilizatie.......................................................................................53
4.4. Division of labor models......................................................................................54
5. Familiebeleid in België..............................................................................................56
5.1. Financiële ondersteuning....................................................................................56
5.2. Moederschapsverlof en geboorteverlof...............................................................57
5.3. Thematische verloven en tijdskrediet/Vlaams zorgkrediet..................................57
5.4. Kinderopvang...................................................................................................... 58
6. Impact familiebeleid.................................................................................................. 60
6.1. Ouderschapsverlof en tewerkstelling..................................................................61
Hoorcollege 5: Gemma (Zie ppt)....................................................................64
Hoorcollege 6: Liefde en Assortive mating.....................................................65
1. Wat is liefde.............................................................................................................. 65
1.1 Liefdeswiel – moeten we niet kennen..................................................................65
1.2. Liefde is (niet) universeel....................................................................................67
2. Sociologische perspectieven op liefde.......................................................................68
2.1. Giddens (1992): The transformation of intimacy: Sexuality, love and eroticism in
modern societies........................................................................................................ 68
2.2 Bauman, Z. (2013). Liquid love: On the frailty of human bonds...........................71
2.3. Beck & Beck-Gernsheim (1995) "The normal chaos of love"...............................73
3. Assortive Mating....................................................................................................... 74
3.1. Assortive mating: wat?........................................................................................ 74
3.2. Het belang van partnertmarkt............................................................................75
3.3. Hoe kunnen we de neiging tot homogamie verklaren?.......................................79
3.4. Gender(on)gelijkheid op de partnermarkt...........................................................79
3.5. Online dating...................................................................................................... 82
Hoorcollege 8: Gastles singlehood: zie ppt....................................................86
Hoorcollege 7. Seksuele scripts.....................................................................87
1. Back to basics........................................................................................................... 87
1.1. De genderkoek.................................................................................................... 87
2. Seksualiteit............................................................................................................... 88
2
, 3. Theorie...................................................................................................................... 89
3.1. Symbolish interactionisme..................................................................................89
3.2. Sociale scripts..................................................................................................... 89
3.3. Seksuele scripts.................................................................................................. 89
4. Cases........................................................................................................................ 92
4.1. Sociologische relevantie.....................................................................................92
4.2. Impact afwijkende scripts...................................................................................92
4.3. Kritiek op seksuele script theorie........................................................................93
5. Seksueel grensoverschrijdend gedrag.......................................................................93
6. Conclusie................................................................................................................... 94
................................................................................................................... 94
Hoorcollege 9: Intergenerationele mobiliteit..................................................95
1. Intergenerationele mobiliteit: wat?...........................................................................95
1.2. Indicatoren van intergenrationele mobiliteit: rijkdom, professionele status,
opleiding.................................................................................................................... 96
1.3. Indicatoren van intergenerationele mobiliteit: rijkdom, professionele status,
opleiding.................................................................................................................. 102
1.4. Indicatoren van intergenerationele mobiliteit: rijkdom, professionele status,
opleiding.................................................................................................................. 104
2. Theoretische verklaringen voor intergenerationele mobiliteit.................................107
2.1. Structureel-functionalisme................................................................................107
2.2. Conflict theorici................................................................................................. 107
2.3. Culturele verklaring.......................................................................................... 110
Familiesociologie
Hoorcollege 1: wat is een familie?
1. Wat is een familie?
Er is een grote verscheidenheid in hoe iedereen zijn eigen familie afbakent.
(
Bv. Hoort een overleden persoon, vrienden, huisdieren tot familie? Dat is
voor iedereen anders.
Inclusie, exclusie en weglating zijn belangrijk. Bv. Een man van middelbare
leeftijd kan misschien zeggen dat zijn broers geen deel zijn van zijn familie.
Als hij meerdere broers heeft, en hij neemt geen enkel van hen op in zijn
familie, dan gaat het wellicht over weglating, maar indien hij er slechts 1
niet van opneemt, gaat het over exclusie.
3
, 1.1. Wat is een gezin?
Dit zijn de resultaten van een representatieve bevraging van 948 respondenten
uit de algemene bevolking van de provincie Uppsala in Zweden. De data werden
in 1992 verzameld (dus een hele tijd terug!)
Uit deze studie blijkt dat het nucleaire gezin (een getrouwd of
samenwonend koppel met een kind) het meest werd erkend als een
gezin.
1.2. Sociologische definitie van familie
“It is not likely that the job of specifying what is meant by family will progress
rapidly. Consensus would be … improbable for scholars” (Settles, 1987)
2. Doing family
2.1. Doing Familie (Morgan, (1966)
Doing family verwijst naar de uitvoering van familierollen door middel van
alledaagse praktijken.
Familie wordt gezien als dynamisch, voortdurend geconstrueerd door
sociale interacties.
Verschuiving van statische definities van familie naar familie als een
praktijk.
ALGEMEEN IDEE
Doing family is een concept dat ons uitnodigt om familie niet te zien als
een statische structuur (zoals het kerngezin of het uitgebreide gezin),
maar als iets dat actief gedaan, uitgevoerd en gepraktiseerd wordt in het
dagelijks leven.
Het belangrijkste idee is dat familierollen niet biologisch bepaald of
vastgelegd zijn, maar gevormd worden door interacties, gedragingen en
verwachtingen binnen het gezin.
4
Hoorcollege 1: wat is een familie?...................................................................3
1. Wat is een familie?...................................................................................................... 3
1.1. Wat is een gezin?.................................................................................................. 4
1.2. Sociologische definitie van familie........................................................................4
2. Doing family................................................................................................................ 4
2.1. Doing Familie (Morgan, (1966)..............................................................................4
2.2. De verbinding tussen doing family en doing gender.............................................6
2.3. Kritische relfectie: Familie, macht en ongelijkheid................................................7
2.4. Concluderend........................................................................................................ 8
Hoorcollege 2: Historisch perspectief op familieverandering in Europa.............8
1. De ‘Grand Narratives”................................................................................................. 8
1.1. T. Parsons (1951).................................................................................................. 8
1.2. Goode, W.J. (1963) World revolution and family patterns...................................11
1.3. Onstaan van “conjugal family”............................................................................13
2 De diversiteit aan familievormen in het pré- en vroeg industriële Europa..................15
2.1. Familievormen in pré-industrieel Europa............................................................15
2.2. Een scheiding tussen Oost en West Europa?.......................................................17
3. Industrialisatie en verandering in familievormen......................................................18
3.1. Industrialisatie en verandering in familievormen................................................18
4. Familievormen na Wereldoorlog II.............................................................................23
4.1. Eerste transitie (1950-1970)..............................................................................23
4.2. Verklaringen (1950-1970)...................................................................................23
4.3. Na 1970.............................................................................................................. 23
Hoorcollege 3: Huishoudelijke taakverdeling: 1. Afbakening en prevalentie....27
1. Huishoudelijke taakverdeling: Wat?..........................................................................27
1.1. Definitie huishoudelijke taakverdeling................................................................27
1.2. Vinden we Hhtaakverdeling leuk?.......................................................................27
1.3. Huishoudelijke taakverdeling vs. kinderzorg.......................................................28
2. Meting huishoudelijke taakverdeling.........................................................................28
2.1. Dagboekmethode................................................................................................ 28
2.2. Direct bevraging................................................................................................. 30
3. Prevalentie huishoudelijke taakverdeling..................................................................30
3.1. Genderverschillen............................................................................................... 30
3.2. Trends................................................................................................................. 31
Hoorcollege 3: Huishoudelijke taakverdeling: 2. Theoretische perspectieven. .33
4. Theoretische perspectieven......................................................................................33
4.1. Traditionele economische modellen....................................................................33
4.2. Onderhandelingsmodellen (relatief-middelen perspectief).................................36
4.3. Gender perspectief............................................................................................. 37
4.4. Macro-level perspectieven..................................................................................43
Hoorcollege 4: familiebeleid binnen europa...................................................44
1
, 1. Wat is familiebeleid?.................................................................................................44
1.1. Definitie familiebeleid......................................................................................... 44
1.2. Soorten familiebeleid.......................................................................................... 44
2. Historische ontwikkeling familiebeleid in Europa......................................................45
2.1. Veranderende context........................................................................................45
2.2. Familiebeleid voor WO-II.....................................................................................46
2.3. Eerste uitbreiding: WO-II tot 1970.......................................................................46
2.4. Tweede uitbreiding: vanaf 1970..........................................................................48
2.5. Vanaf 1990: aandacht voor vaders.....................................................................48
2.6. Verschuivingen in achterliggende doelen familiebeleid......................................49
3. Hedendaags familiebeleid in Europa.........................................................................50
4. Hoe kunnen we deze variantie verklaren?.................................................................52
4.1. Familiebeleid ingebeld in welvaartstaten............................................................52
4.2. Kritiek op Esping-Andersen.................................................................................52
4.3. Kritiek op defamilizatie.......................................................................................53
4.4. Division of labor models......................................................................................54
5. Familiebeleid in België..............................................................................................56
5.1. Financiële ondersteuning....................................................................................56
5.2. Moederschapsverlof en geboorteverlof...............................................................57
5.3. Thematische verloven en tijdskrediet/Vlaams zorgkrediet..................................57
5.4. Kinderopvang...................................................................................................... 58
6. Impact familiebeleid.................................................................................................. 60
6.1. Ouderschapsverlof en tewerkstelling..................................................................61
Hoorcollege 5: Gemma (Zie ppt)....................................................................64
Hoorcollege 6: Liefde en Assortive mating.....................................................65
1. Wat is liefde.............................................................................................................. 65
1.1 Liefdeswiel – moeten we niet kennen..................................................................65
1.2. Liefde is (niet) universeel....................................................................................67
2. Sociologische perspectieven op liefde.......................................................................68
2.1. Giddens (1992): The transformation of intimacy: Sexuality, love and eroticism in
modern societies........................................................................................................ 68
2.2 Bauman, Z. (2013). Liquid love: On the frailty of human bonds...........................71
2.3. Beck & Beck-Gernsheim (1995) "The normal chaos of love"...............................73
3. Assortive Mating....................................................................................................... 74
3.1. Assortive mating: wat?........................................................................................ 74
3.2. Het belang van partnertmarkt............................................................................75
3.3. Hoe kunnen we de neiging tot homogamie verklaren?.......................................79
3.4. Gender(on)gelijkheid op de partnermarkt...........................................................79
3.5. Online dating...................................................................................................... 82
Hoorcollege 8: Gastles singlehood: zie ppt....................................................86
Hoorcollege 7. Seksuele scripts.....................................................................87
1. Back to basics........................................................................................................... 87
1.1. De genderkoek.................................................................................................... 87
2. Seksualiteit............................................................................................................... 88
2
, 3. Theorie...................................................................................................................... 89
3.1. Symbolish interactionisme..................................................................................89
3.2. Sociale scripts..................................................................................................... 89
3.3. Seksuele scripts.................................................................................................. 89
4. Cases........................................................................................................................ 92
4.1. Sociologische relevantie.....................................................................................92
4.2. Impact afwijkende scripts...................................................................................92
4.3. Kritiek op seksuele script theorie........................................................................93
5. Seksueel grensoverschrijdend gedrag.......................................................................93
6. Conclusie................................................................................................................... 94
................................................................................................................... 94
Hoorcollege 9: Intergenerationele mobiliteit..................................................95
1. Intergenerationele mobiliteit: wat?...........................................................................95
1.2. Indicatoren van intergenrationele mobiliteit: rijkdom, professionele status,
opleiding.................................................................................................................... 96
1.3. Indicatoren van intergenerationele mobiliteit: rijkdom, professionele status,
opleiding.................................................................................................................. 102
1.4. Indicatoren van intergenerationele mobiliteit: rijkdom, professionele status,
opleiding.................................................................................................................. 104
2. Theoretische verklaringen voor intergenerationele mobiliteit.................................107
2.1. Structureel-functionalisme................................................................................107
2.2. Conflict theorici................................................................................................. 107
2.3. Culturele verklaring.......................................................................................... 110
Familiesociologie
Hoorcollege 1: wat is een familie?
1. Wat is een familie?
Er is een grote verscheidenheid in hoe iedereen zijn eigen familie afbakent.
(
Bv. Hoort een overleden persoon, vrienden, huisdieren tot familie? Dat is
voor iedereen anders.
Inclusie, exclusie en weglating zijn belangrijk. Bv. Een man van middelbare
leeftijd kan misschien zeggen dat zijn broers geen deel zijn van zijn familie.
Als hij meerdere broers heeft, en hij neemt geen enkel van hen op in zijn
familie, dan gaat het wellicht over weglating, maar indien hij er slechts 1
niet van opneemt, gaat het over exclusie.
3
, 1.1. Wat is een gezin?
Dit zijn de resultaten van een representatieve bevraging van 948 respondenten
uit de algemene bevolking van de provincie Uppsala in Zweden. De data werden
in 1992 verzameld (dus een hele tijd terug!)
Uit deze studie blijkt dat het nucleaire gezin (een getrouwd of
samenwonend koppel met een kind) het meest werd erkend als een
gezin.
1.2. Sociologische definitie van familie
“It is not likely that the job of specifying what is meant by family will progress
rapidly. Consensus would be … improbable for scholars” (Settles, 1987)
2. Doing family
2.1. Doing Familie (Morgan, (1966)
Doing family verwijst naar de uitvoering van familierollen door middel van
alledaagse praktijken.
Familie wordt gezien als dynamisch, voortdurend geconstrueerd door
sociale interacties.
Verschuiving van statische definities van familie naar familie als een
praktijk.
ALGEMEEN IDEE
Doing family is een concept dat ons uitnodigt om familie niet te zien als
een statische structuur (zoals het kerngezin of het uitgebreide gezin),
maar als iets dat actief gedaan, uitgevoerd en gepraktiseerd wordt in het
dagelijks leven.
Het belangrijkste idee is dat familierollen niet biologisch bepaald of
vastgelegd zijn, maar gevormd worden door interacties, gedragingen en
verwachtingen binnen het gezin.
4
