Samenvatting: ML: 16 januari 2025
Lectoren: Magaly De Schryver
1 Motivatiemodel: ABC................................................................................................................... 5
Soorten motivatie volgens zelfdeterminatietheorie.........................................................................5
Sprake van intrinsieke motivatie als… 2 voorwaarden..............................................................5
Mag een kind enkel doen wat het graag doet?..........................................................................5
Vooroordelen die leerkrachten hebben over motivatie bij kinderen.........................................5
De drie psychologische basisbehoeften........................................................................................... 6
Autonomie................................................................................................................................. 6
Verbondenheid.......................................................................................................................... 6
Competentie.............................................................................................................................. 6
Autonomie-ondersteunend lesgeven VS controlerend lesgeven..................................................... 7
Waarom kiezen we nog voor controlerend lesgeven?............................................................... 7
Structuur bieden zonder controlerend te zijn............................................................................7
Kernaspecten van autonomie-ondersteunende lesgeefstijl.......................................................8
1. Betekenisvolle uitleg aansluitend bij de belevingswereld............................................... 8
2. Informatieve, niet dwingende taal.................................................................................. 8
3. Bieden van betekenisvolle keuzes (met structuur).......................................................... 8
4. Verplaatsen in leerlingen.................................................................................................8
Ervaringsgericht onderwijs............................................................................................................... 8
Verband tussen psychologische basisbehoeften.............................................................................. 9
Welke kernvragen moet ik kunnen beantwoorden om les te geven vanuit het
‘ABC-motivatiemodel’?...................................................................................................................10
Waarom sluit ik beter aan bij de belevingswereld van de kinderen en hoe doe ik dat?..........10
Op welke manier kan ik ‘regels en richtlijnen’ inzetten?......................................................... 10
Op welke manier kan ik uitnodigen en informeren ipv te dwingen?....................................... 10
Op welke manier kan ik betekenisvolle keuzes aanbieden?.................................................... 10
Hoe kan ik omgaan met weerstand?........................................................................................11
2 Denkniveaus volgens Bloom....................................................................................................... 12
Wat is taxonomie van Bloom?........................................................................................................ 12
Benjamin Samuel Bloom................................................................................................................ 12
3 domeinen werden bepaald................................................................................................... 12
1. Cognitieve domein (weten en hoofd)............................................................................ 12
2. Affectieve domein (voelen en hart)...............................................................................12
3. Psychomotorisch domein (doen en handen).................................................................12
Herwerkte taxonomie van Bloom............................................................................................ 12
Waarom herwerkt?........................................................................................................... 14
Taxonomie van Bloom in de klas.................................................................................................... 15
Verschillen in visuele voorstellingen...............................................................................................15
Kritische bril om met taxonomie om te gaan................................................................................. 16
, 1
Voorstelling piramide klopt niet...............................................................................................16
Kritische noten samengevat.....................................................................................................16
Bloom in pedagogisch didactisch model van De Corte...................................................................16
3 Workshop Zeeland - Bloom.........................................................................................................17
4 Coöperatief leren - Het succes aspect voor groepswerken? - Deel 1........................................... 17
Groepswerk ≠ coöperatief leren.....................................................................................................17
Deel 1: Waarom coöperatief leren?............................................................................................... 18
4 knelpunten in het onderwijs worden aangepakt.................................................................. 18
1. Prestaties verbetert....................................................................................................... 18
2. Gelijke kansen................................................................................................................18
3. Onderlinge verhoudingen..............................................................................................18
Andere positieve uitkomsten................................................................................................... 19
Deel 2: De sleutels tot succesvol coöperatief leren........................................................................20
De zeven sleutels..................................................................................................................... 20
Sleutel 1: Didactische structuren.......................................................................................20
Sleutel 2: Teams.................................................................................................................20
Sleutel 3: Management..................................................................................................... 21
Sleutel 4: Klasbouwers.......................................................................................................21
Sleutel 5: Teambouwers.................................................................................................... 21
Sleutel 6: Sociale vaardigheden.........................................................................................22
Sleutel 7: Basisprincipes GIPS............................................................................................22
5 Coöperatief leren - Het succesrecept voor groepswerken? - Deel 2............................................. 23
Deel 3: Coöperatief leren in actie + rollen in de groep...................................................................23
Rollen in de groep inzetten...................................................................................................... 23
1. Aanmoediger................................................................................................................. 23
2. Complimentgever.......................................................................................................... 23
3. Gangmaker.................................................................................................................... 23
4. Werkverdeler.................................................................................................................23
5. Coach.............................................................................................................................23
6. Vraagchef.......................................................................................................................23
7. Controleur..................................................................................................................... 23
8. Taakchef.........................................................................................................................23
9. Verslaggever.................................................................................................................. 23
10. Reflector...................................................................................................................... 23
11. Rustchef.......................................................................................................................24
12. Materiaalchef.............................................................................................................. 24
Rollen in de groep - negatief.................................................................................................... 24
1. Nee-zegger.....................................................................................................................24
2. Buitenstaander.............................................................................................................. 24
3. Bange muis.................................................................................................................... 25
4. Bazige leerling................................................................................................................25
5. Pestkop.......................................................................................................................... 25
, 2
6. Clown.............................................................................................................................25
7. Lanterfanter...................................................................................................................26
8. Stoorzender................................................................................................................... 26
Evaluatie van de samenwerking...............................................................................................27
Tussendoor:....................................................................................................................... 27
Nadien of tussendoor:.......................................................................................................27
Deel 4: Waarom coöperatief leren? Een verklaring vanuit de leertheorieën................................. 28
Waarom werkt coöperatief leren?........................................................................................... 28
Behaviorisme.....................................................................................................................28
1. Beloning.................................................................................................................. 28
2. Meer oefenkansen.................................................................................................. 28
3. Modeling (Bandura)................................................................................................ 29
Cognitivisme...................................................................................................................... 29
1. Verbinding...............................................................................................................29
2. Sociale interactie.....................................................................................................29
3. Emotie.....................................................................................................................29
4. Informatie verwerken............................................................................................. 29
Constructivisme en sociaal-constructivisme..................................................................... 30
1. Zone van naaste ontwikkeling (ZNO) - Vygotsky..................................................... 30
2. Link Vygotsky en Csikszentmihalyi.......................................................................... 30
3. Meervoudige intelligentie - Gardner.......................................................................30
7 en 8 Executieve functies............................................................................................................. 31
Wat zijn executieve functies?......................................................................................................... 31
Belang EF........................................................................................................................................ 31
Hoe ontwikkelen EF zich?............................................................................................................... 32
0/2 - 4 jaar................................................................................................................................32
4 - 8 jaar................................................................................................................................... 32
8 - 12 jaar................................................................................................................................. 32
12 - 16 jaar............................................................................................................................... 32
16 - 18 jaar............................................................................................................................... 32
18 - 25 jaar............................................................................................................................... 32
Rol van de leerkracht............................................................................................................... 32
Variatie in ontwikkeling............................................................................................................33
Welke EF’s zijn er?.......................................................................................................................... 33
Aandacht..................................................................................................................................33
Lagere orde EF......................................................................................................................... 34
Impulscontrole.................................................................................................................. 34
Werkgeheugen.................................................................................................................. 35
Cognitieve flexibiliteit........................................................................................................36
Hogere orde EF........................................................................................................................ 36
Gedragsevaluatie...............................................................................................................36
Plannen en organiseren.....................................................................................................37
, 3
Probleemoplossend denken.............................................................................................. 38
Emotieregulatie........................................................................................................................38
Hoe kan je er mee aan de slag in de klas?......................................................................................38
Hoe EF stimuleren in de klas?.................................................................................................. 38
Interactie........................................................................................................................... 38
Gezelschapspelen.....................................................................................................................39
9 Groeigerichte aanpak en ervaringsgericht onderwijs...................................................................40
Deel 1: Groeigerichte aanpak......................................................................................................... 40
Wat is groeigerichte aanpak?...................................................................................................40
Waarom groeigerichte aanpak?...............................................................................................40
Prestatiegerichte aanpak vs groeigerichte aanpak.................................................................. 40
Fixed mindset vs growth mindset (Mindset theorie - Carol Dweck)........................................ 41
Hoe lln begeleiden in groeigerichte aanpak?...........................................................................41
Feedback........................................................................................................................... 41
Stel groeigerichte vragen...................................................................................................41
Stimuleer een onderzoekende houding............................................................................ 41
Geef tijd en ruimte............................................................................................................ 42
Niet één antwoord is het juiste......................................................................................... 42
Deel 2: Ervaringsgericht onderwijs.................................................................................................43
Wat is ervaringsgericht onderwijs?..........................................................................................43
Fundament........................................................................................................................ 43
Praktijkprincipes................................................................................................................ 44
Rijk milieu....................................................................................................................44
Het vrije initiatief........................................................................................................ 44
De ervaringsgerichte dialoog...................................................................................... 44
De processen..................................................................................................................... 45
Ontstaan van EGO.................................................................................................................... 46
Ondernemingszin.....................................................................................................................46
Waaruit bestaat ondernemingszin? (drie pijlers).............................................................. 46
Zelfsturing................................................................................................................... 46
Creativiteit.................................................................................................................. 47
Leiderschap................................................................................................................. 47
10 Meervoudige intelligentie (Gardner).........................................................................................48
Howard Gardner.............................................................................................................................48
Hoe zit de theorie in elkaar?.......................................................................................................... 48
Theorie in de praktijk......................................................................................................................48
Waar moet je op letten?.................................................................................................................49
8 intelligenties (+ 9e)...................................................................................................................... 49
1. Linguïstisch...........................................................................................................................49
2. Ruimtelijk............................................................................................................................. 49
3. Logisch-wiskundig................................................................................................................ 49
4. Muzikaal...............................................................................................................................49
Lectoren: Magaly De Schryver
1 Motivatiemodel: ABC................................................................................................................... 5
Soorten motivatie volgens zelfdeterminatietheorie.........................................................................5
Sprake van intrinsieke motivatie als… 2 voorwaarden..............................................................5
Mag een kind enkel doen wat het graag doet?..........................................................................5
Vooroordelen die leerkrachten hebben over motivatie bij kinderen.........................................5
De drie psychologische basisbehoeften........................................................................................... 6
Autonomie................................................................................................................................. 6
Verbondenheid.......................................................................................................................... 6
Competentie.............................................................................................................................. 6
Autonomie-ondersteunend lesgeven VS controlerend lesgeven..................................................... 7
Waarom kiezen we nog voor controlerend lesgeven?............................................................... 7
Structuur bieden zonder controlerend te zijn............................................................................7
Kernaspecten van autonomie-ondersteunende lesgeefstijl.......................................................8
1. Betekenisvolle uitleg aansluitend bij de belevingswereld............................................... 8
2. Informatieve, niet dwingende taal.................................................................................. 8
3. Bieden van betekenisvolle keuzes (met structuur).......................................................... 8
4. Verplaatsen in leerlingen.................................................................................................8
Ervaringsgericht onderwijs............................................................................................................... 8
Verband tussen psychologische basisbehoeften.............................................................................. 9
Welke kernvragen moet ik kunnen beantwoorden om les te geven vanuit het
‘ABC-motivatiemodel’?...................................................................................................................10
Waarom sluit ik beter aan bij de belevingswereld van de kinderen en hoe doe ik dat?..........10
Op welke manier kan ik ‘regels en richtlijnen’ inzetten?......................................................... 10
Op welke manier kan ik uitnodigen en informeren ipv te dwingen?....................................... 10
Op welke manier kan ik betekenisvolle keuzes aanbieden?.................................................... 10
Hoe kan ik omgaan met weerstand?........................................................................................11
2 Denkniveaus volgens Bloom....................................................................................................... 12
Wat is taxonomie van Bloom?........................................................................................................ 12
Benjamin Samuel Bloom................................................................................................................ 12
3 domeinen werden bepaald................................................................................................... 12
1. Cognitieve domein (weten en hoofd)............................................................................ 12
2. Affectieve domein (voelen en hart)...............................................................................12
3. Psychomotorisch domein (doen en handen).................................................................12
Herwerkte taxonomie van Bloom............................................................................................ 12
Waarom herwerkt?........................................................................................................... 14
Taxonomie van Bloom in de klas.................................................................................................... 15
Verschillen in visuele voorstellingen...............................................................................................15
Kritische bril om met taxonomie om te gaan................................................................................. 16
, 1
Voorstelling piramide klopt niet...............................................................................................16
Kritische noten samengevat.....................................................................................................16
Bloom in pedagogisch didactisch model van De Corte...................................................................16
3 Workshop Zeeland - Bloom.........................................................................................................17
4 Coöperatief leren - Het succes aspect voor groepswerken? - Deel 1........................................... 17
Groepswerk ≠ coöperatief leren.....................................................................................................17
Deel 1: Waarom coöperatief leren?............................................................................................... 18
4 knelpunten in het onderwijs worden aangepakt.................................................................. 18
1. Prestaties verbetert....................................................................................................... 18
2. Gelijke kansen................................................................................................................18
3. Onderlinge verhoudingen..............................................................................................18
Andere positieve uitkomsten................................................................................................... 19
Deel 2: De sleutels tot succesvol coöperatief leren........................................................................20
De zeven sleutels..................................................................................................................... 20
Sleutel 1: Didactische structuren.......................................................................................20
Sleutel 2: Teams.................................................................................................................20
Sleutel 3: Management..................................................................................................... 21
Sleutel 4: Klasbouwers.......................................................................................................21
Sleutel 5: Teambouwers.................................................................................................... 21
Sleutel 6: Sociale vaardigheden.........................................................................................22
Sleutel 7: Basisprincipes GIPS............................................................................................22
5 Coöperatief leren - Het succesrecept voor groepswerken? - Deel 2............................................. 23
Deel 3: Coöperatief leren in actie + rollen in de groep...................................................................23
Rollen in de groep inzetten...................................................................................................... 23
1. Aanmoediger................................................................................................................. 23
2. Complimentgever.......................................................................................................... 23
3. Gangmaker.................................................................................................................... 23
4. Werkverdeler.................................................................................................................23
5. Coach.............................................................................................................................23
6. Vraagchef.......................................................................................................................23
7. Controleur..................................................................................................................... 23
8. Taakchef.........................................................................................................................23
9. Verslaggever.................................................................................................................. 23
10. Reflector...................................................................................................................... 23
11. Rustchef.......................................................................................................................24
12. Materiaalchef.............................................................................................................. 24
Rollen in de groep - negatief.................................................................................................... 24
1. Nee-zegger.....................................................................................................................24
2. Buitenstaander.............................................................................................................. 24
3. Bange muis.................................................................................................................... 25
4. Bazige leerling................................................................................................................25
5. Pestkop.......................................................................................................................... 25
, 2
6. Clown.............................................................................................................................25
7. Lanterfanter...................................................................................................................26
8. Stoorzender................................................................................................................... 26
Evaluatie van de samenwerking...............................................................................................27
Tussendoor:....................................................................................................................... 27
Nadien of tussendoor:.......................................................................................................27
Deel 4: Waarom coöperatief leren? Een verklaring vanuit de leertheorieën................................. 28
Waarom werkt coöperatief leren?........................................................................................... 28
Behaviorisme.....................................................................................................................28
1. Beloning.................................................................................................................. 28
2. Meer oefenkansen.................................................................................................. 28
3. Modeling (Bandura)................................................................................................ 29
Cognitivisme...................................................................................................................... 29
1. Verbinding...............................................................................................................29
2. Sociale interactie.....................................................................................................29
3. Emotie.....................................................................................................................29
4. Informatie verwerken............................................................................................. 29
Constructivisme en sociaal-constructivisme..................................................................... 30
1. Zone van naaste ontwikkeling (ZNO) - Vygotsky..................................................... 30
2. Link Vygotsky en Csikszentmihalyi.......................................................................... 30
3. Meervoudige intelligentie - Gardner.......................................................................30
7 en 8 Executieve functies............................................................................................................. 31
Wat zijn executieve functies?......................................................................................................... 31
Belang EF........................................................................................................................................ 31
Hoe ontwikkelen EF zich?............................................................................................................... 32
0/2 - 4 jaar................................................................................................................................32
4 - 8 jaar................................................................................................................................... 32
8 - 12 jaar................................................................................................................................. 32
12 - 16 jaar............................................................................................................................... 32
16 - 18 jaar............................................................................................................................... 32
18 - 25 jaar............................................................................................................................... 32
Rol van de leerkracht............................................................................................................... 32
Variatie in ontwikkeling............................................................................................................33
Welke EF’s zijn er?.......................................................................................................................... 33
Aandacht..................................................................................................................................33
Lagere orde EF......................................................................................................................... 34
Impulscontrole.................................................................................................................. 34
Werkgeheugen.................................................................................................................. 35
Cognitieve flexibiliteit........................................................................................................36
Hogere orde EF........................................................................................................................ 36
Gedragsevaluatie...............................................................................................................36
Plannen en organiseren.....................................................................................................37
, 3
Probleemoplossend denken.............................................................................................. 38
Emotieregulatie........................................................................................................................38
Hoe kan je er mee aan de slag in de klas?......................................................................................38
Hoe EF stimuleren in de klas?.................................................................................................. 38
Interactie........................................................................................................................... 38
Gezelschapspelen.....................................................................................................................39
9 Groeigerichte aanpak en ervaringsgericht onderwijs...................................................................40
Deel 1: Groeigerichte aanpak......................................................................................................... 40
Wat is groeigerichte aanpak?...................................................................................................40
Waarom groeigerichte aanpak?...............................................................................................40
Prestatiegerichte aanpak vs groeigerichte aanpak.................................................................. 40
Fixed mindset vs growth mindset (Mindset theorie - Carol Dweck)........................................ 41
Hoe lln begeleiden in groeigerichte aanpak?...........................................................................41
Feedback........................................................................................................................... 41
Stel groeigerichte vragen...................................................................................................41
Stimuleer een onderzoekende houding............................................................................ 41
Geef tijd en ruimte............................................................................................................ 42
Niet één antwoord is het juiste......................................................................................... 42
Deel 2: Ervaringsgericht onderwijs.................................................................................................43
Wat is ervaringsgericht onderwijs?..........................................................................................43
Fundament........................................................................................................................ 43
Praktijkprincipes................................................................................................................ 44
Rijk milieu....................................................................................................................44
Het vrije initiatief........................................................................................................ 44
De ervaringsgerichte dialoog...................................................................................... 44
De processen..................................................................................................................... 45
Ontstaan van EGO.................................................................................................................... 46
Ondernemingszin.....................................................................................................................46
Waaruit bestaat ondernemingszin? (drie pijlers).............................................................. 46
Zelfsturing................................................................................................................... 46
Creativiteit.................................................................................................................. 47
Leiderschap................................................................................................................. 47
10 Meervoudige intelligentie (Gardner).........................................................................................48
Howard Gardner.............................................................................................................................48
Hoe zit de theorie in elkaar?.......................................................................................................... 48
Theorie in de praktijk......................................................................................................................48
Waar moet je op letten?.................................................................................................................49
8 intelligenties (+ 9e)...................................................................................................................... 49
1. Linguïstisch...........................................................................................................................49
2. Ruimtelijk............................................................................................................................. 49
3. Logisch-wiskundig................................................................................................................ 49
4. Muzikaal...............................................................................................................................49