Samenvatting: Urban education - 13 juni 2025
Leen Van Der Stock
Hoofdstuk 1: Diversiteit en gelijke kansen in grootstedelijke context of eigen samenleving............. 1
1.1 Begripsbepaling.......................................................................................................................... 1
1.1.1 Grootstedelijkheid?!......................................................................................................... 1
1.1.2 Superdiversiteit................................................................................................................. 2
1.2 Onderwijs in een grote omgeving...............................................................................................3
1.2.1 Onderwijs en opvoeding in de stad...................................................................................3
1.1.2.1 Superdiversiteit van jeugd....................................................................................... 4
1.1.2.2 Superdiversiteit van ouders.....................................................................................4
1.1.2.3 Samenwerken met diverse professionals in de rijke omgeving van de stad............5
1.2.2 Opleiden voor de stad: Stadsbekwaam?...........................................................................5
1.2.2.1 Omgaan met diversiteit van de jeugd......................................................................5
1.2.2.2 Omgaan met diversiteit van ouders........................................................................ 6
1.2.2.3 Omgaan met diverse omgeving............................................................................... 6
1.2.3 Superdiverse schoolklassen: een nieuwe uitdaging..........................................................7
1.2.4 Beginnende basisschoolleraren in een grootstedelijke omgeving.................................... 8
1.2.4.1 De uitdagingen voor beginnende basisschoolleraren..............................................8
1.2.4.2 Specifieke grootstedelijke uitdagingen....................................................................8
1.3 Thema’s die ene impact hebben op onderwijs...........................................................................9
1.3.1 Armoede........................................................................................................................... 9
Een feit….............................................................................................................................9
… en een sociale constructie …......................................................................................... 9
… met ingrijpende gevolgen!............................................................................................10
Als leerkracht?...................................................................................................................10
Hoe communiceren wij over armoede?............................................................................ 10
Frames om over kinderarmoede te communiceren.......................................................... 11
De counterframes om over kinderarmoede te communiceren.........................................13
Welke kloof is er tussen rijk en arm? Communiceren met…............................................15
Omgaan met armoede in de klas.......................................................................................18
Stappenplan voor een armoedebeleid op school..............................................................19
1.3.2 Migratie en vluchtelingen (nog aanvullen)......................................................................22
Migranten.......................................................................................................................... 22
Vluchtelingen.....................................................................................................................22
Asielzoeker........................................................................................................................ 22
Niet-begeleide minderjarige vreemdeling.........................................................................22
Stress en trauma’s bij vluchtelingenkinderen....................................................................23
Omgaan met verhalen van vluchtelingenkinderen (p.32)................................................. 23
Wat kan ik doen als leerkracht?........................................................................................ 24
1.3.4 Gender............................................................................................................................ 26
, 1
Sekse..................................................................................................................................26
Gender...............................................................................................................................26
Genderneutraliteit.............................................................................................................27
Genderbewust...................................................................................................................27
1.3.5 Religie en cultuur............................................................................................................ 28
Culturele diversiteit........................................................................................................... 28
Religieuze diversiteit..........................................................................................................28
Levensbeschouwingen in België........................................................................................29
Competenties omgaan met verschillen............................................................................. 29
Op school en in de klas......................................................................................................30
Waarom spreken over levensbeschouwing in de klas?..................................................... 30
Hoe te spreken over levensbeschouwing in de klas?........................................................ 30
Hoofdstuk 2: Omgaan met ouders in de context van (super)diversiteit.......................................... 33
2.1 Professioneel communiceren met ouders................................................................................33
2.1.1 School en ouders.............................................................................................................33
2.1.2 Gesprekken met ouders.................................................................................................. 35
2.1.2.1 Soorten gesprekken...............................................................................................35
Kennismakingsgesprek (KMG).....................................................................................36
Voortgangsgesprek (VGG)........................................................................................... 36
Probleemoplossend gesprek (POG)............................................................................ 37
Adviserend gesprek (AG).............................................................................................38
Slecht nieuwsgesprek (SNG)....................................................................................... 38
2.1.2.2 Gespreksvoorwaarden...........................................................................................39
Gesprekspartners........................................................................................................39
Doel van het gesprek.................................................................................................. 39
Inhoud van het gesprek.............................................................................................. 40
Plaats en opstelling van het gesprek...........................................................................40
Procedure van het gesprek......................................................................................... 40
2.1.2.3 Regulerende vaardigheden....................................................................................41
Gesprek openen (Tijdens de opening vh gesprek)...................................................... 41
Gesprek op gang houden en verdiepen (Tijdens het verkennende en verdiepende
deel vh gesprek)..........................................................................................................41
Gesprek afronden (Tijdens het afrondende deel vh gesprek).....................................42
2.1.2.4 Gespreksinterventies.............................................................................................42
, 2
Hoofdstuk 1: Diversiteit en gelijke kansen in grootstedelijke context
of eigen samenleving
1.1 Begripsbepaling
1.1.1 Grootstedelijkheid?!
Milner (2014) spreekt over ‘extensive urban’ bij steden met meer dan 1.000.000 inwoners
↪ In België enkel Brussel
Ook kijken naar de bevolkingsdichtheid
Aantal inwoners Bevolkingsdichtheid
Gent 262.219 1655 inwoners/km2
Antwerpen 525.935 2582 inwoners/km2
Brussel 1.208.542 7380 inwoners/km2
(2018/2019)
‘Urban’ of grootstedelijke context gaat niet altijd over grootte
↪ Gaat om de mate van (super)diversiteit vd bevolking en de aanwezigheid ve uitgebreid, divers
en rijk netwerk van politieke, culturele, sport en andere instellingen met bijhorende professionals
Opgroeien in stad = opgroeien in een wereld vol verschillen
Scholen in stad → soms meer dan 100 nationaliteiten
In veel landen doen lln in stad het beter dan in niet-stedelijke gebieden
↪ In sommige landen omgekeerd patroon, waaronder ook België ⇒ Jongeren in grote stad doen
het minder goed dan in de rest vh land (vergeleken met Nederland, Duitsland, Groot-Brittanië)
Deze grote, rijke, diverse, meertalige omgeving vraagt rijke diverse aanpak vd lkr
↪ Lkr moeten hiervoor zeker ondersteunt en opgeleidt w (startklaar, maar zeker ook stadklaar!)
Lkr in grootstedelijke context moeten inzichten en vaardigheden ontwikkelen op:
1. Inzicht en leren omgaan met superdiversiteit in de klas, knn inspelen op grote verschillen
in voorkennis, taalvaardigheid,... en leren inzetten van differentiërende maatregelen
, 3
2. Verbinding knn maken met kids en jongeren uit verschillende achtergronden, ervaringen,
verwachtingen en interesses
3. Opbouw educatieve partnerschappen met superdiverse ouderpopulatie ifv opvoeden en
versterken vh leren
4. Samenwerking knn aangaan met professionals uit het uitgebreid en complex
buurtnetwerk vaar lln zich bewegen
5. Kennis en vaardigheden ontwikkelen op vlak van taalverwerving en omgaan met
meertaligheid
6. Inzicht over impact van armoede op onderwijs en de onderwijskundige en didactische
maatregelen die genomen knn w
1.1.2 Superdiversiteit
Gaat over combinatie en concentratie van diversiteitskenmerken
SD ontstaat wanneer ‘oude’ meerderheid verdwijnt + verzameling van veel verschillende
minderheden ontstaat
Bij elke minderheid is er nog veel diversiteit aanwezig
(sociaal, cultureel, economisch, opleiding, opvoeding, verwachtingen…)
Definitie SUPERDIVERSITEIT
1. Meerderheidsgroep stopt (meerderheid is geen meerderheid meer) ⇒ Etnisch
2. Meer dan 3 etnische groepen ⇒ Etnisch
3. Verscheidenheid in verschillende kenmerken
↪ Onze def. bevat 3 criterie, eerste 2 betreffen etnische verscheidenheid
Gem. Brusselse klas is per definitie superdivers
Lkr moet veelzijdig realiteit leren kennen en begrijpen
+ moet rekening mee houden binnen verschillende rollen van beroepsprofiel
Leen Van Der Stock
Hoofdstuk 1: Diversiteit en gelijke kansen in grootstedelijke context of eigen samenleving............. 1
1.1 Begripsbepaling.......................................................................................................................... 1
1.1.1 Grootstedelijkheid?!......................................................................................................... 1
1.1.2 Superdiversiteit................................................................................................................. 2
1.2 Onderwijs in een grote omgeving...............................................................................................3
1.2.1 Onderwijs en opvoeding in de stad...................................................................................3
1.1.2.1 Superdiversiteit van jeugd....................................................................................... 4
1.1.2.2 Superdiversiteit van ouders.....................................................................................4
1.1.2.3 Samenwerken met diverse professionals in de rijke omgeving van de stad............5
1.2.2 Opleiden voor de stad: Stadsbekwaam?...........................................................................5
1.2.2.1 Omgaan met diversiteit van de jeugd......................................................................5
1.2.2.2 Omgaan met diversiteit van ouders........................................................................ 6
1.2.2.3 Omgaan met diverse omgeving............................................................................... 6
1.2.3 Superdiverse schoolklassen: een nieuwe uitdaging..........................................................7
1.2.4 Beginnende basisschoolleraren in een grootstedelijke omgeving.................................... 8
1.2.4.1 De uitdagingen voor beginnende basisschoolleraren..............................................8
1.2.4.2 Specifieke grootstedelijke uitdagingen....................................................................8
1.3 Thema’s die ene impact hebben op onderwijs...........................................................................9
1.3.1 Armoede........................................................................................................................... 9
Een feit….............................................................................................................................9
… en een sociale constructie …......................................................................................... 9
… met ingrijpende gevolgen!............................................................................................10
Als leerkracht?...................................................................................................................10
Hoe communiceren wij over armoede?............................................................................ 10
Frames om over kinderarmoede te communiceren.......................................................... 11
De counterframes om over kinderarmoede te communiceren.........................................13
Welke kloof is er tussen rijk en arm? Communiceren met…............................................15
Omgaan met armoede in de klas.......................................................................................18
Stappenplan voor een armoedebeleid op school..............................................................19
1.3.2 Migratie en vluchtelingen (nog aanvullen)......................................................................22
Migranten.......................................................................................................................... 22
Vluchtelingen.....................................................................................................................22
Asielzoeker........................................................................................................................ 22
Niet-begeleide minderjarige vreemdeling.........................................................................22
Stress en trauma’s bij vluchtelingenkinderen....................................................................23
Omgaan met verhalen van vluchtelingenkinderen (p.32)................................................. 23
Wat kan ik doen als leerkracht?........................................................................................ 24
1.3.4 Gender............................................................................................................................ 26
, 1
Sekse..................................................................................................................................26
Gender...............................................................................................................................26
Genderneutraliteit.............................................................................................................27
Genderbewust...................................................................................................................27
1.3.5 Religie en cultuur............................................................................................................ 28
Culturele diversiteit........................................................................................................... 28
Religieuze diversiteit..........................................................................................................28
Levensbeschouwingen in België........................................................................................29
Competenties omgaan met verschillen............................................................................. 29
Op school en in de klas......................................................................................................30
Waarom spreken over levensbeschouwing in de klas?..................................................... 30
Hoe te spreken over levensbeschouwing in de klas?........................................................ 30
Hoofdstuk 2: Omgaan met ouders in de context van (super)diversiteit.......................................... 33
2.1 Professioneel communiceren met ouders................................................................................33
2.1.1 School en ouders.............................................................................................................33
2.1.2 Gesprekken met ouders.................................................................................................. 35
2.1.2.1 Soorten gesprekken...............................................................................................35
Kennismakingsgesprek (KMG).....................................................................................36
Voortgangsgesprek (VGG)........................................................................................... 36
Probleemoplossend gesprek (POG)............................................................................ 37
Adviserend gesprek (AG).............................................................................................38
Slecht nieuwsgesprek (SNG)....................................................................................... 38
2.1.2.2 Gespreksvoorwaarden...........................................................................................39
Gesprekspartners........................................................................................................39
Doel van het gesprek.................................................................................................. 39
Inhoud van het gesprek.............................................................................................. 40
Plaats en opstelling van het gesprek...........................................................................40
Procedure van het gesprek......................................................................................... 40
2.1.2.3 Regulerende vaardigheden....................................................................................41
Gesprek openen (Tijdens de opening vh gesprek)...................................................... 41
Gesprek op gang houden en verdiepen (Tijdens het verkennende en verdiepende
deel vh gesprek)..........................................................................................................41
Gesprek afronden (Tijdens het afrondende deel vh gesprek).....................................42
2.1.2.4 Gespreksinterventies.............................................................................................42
, 2
Hoofdstuk 1: Diversiteit en gelijke kansen in grootstedelijke context
of eigen samenleving
1.1 Begripsbepaling
1.1.1 Grootstedelijkheid?!
Milner (2014) spreekt over ‘extensive urban’ bij steden met meer dan 1.000.000 inwoners
↪ In België enkel Brussel
Ook kijken naar de bevolkingsdichtheid
Aantal inwoners Bevolkingsdichtheid
Gent 262.219 1655 inwoners/km2
Antwerpen 525.935 2582 inwoners/km2
Brussel 1.208.542 7380 inwoners/km2
(2018/2019)
‘Urban’ of grootstedelijke context gaat niet altijd over grootte
↪ Gaat om de mate van (super)diversiteit vd bevolking en de aanwezigheid ve uitgebreid, divers
en rijk netwerk van politieke, culturele, sport en andere instellingen met bijhorende professionals
Opgroeien in stad = opgroeien in een wereld vol verschillen
Scholen in stad → soms meer dan 100 nationaliteiten
In veel landen doen lln in stad het beter dan in niet-stedelijke gebieden
↪ In sommige landen omgekeerd patroon, waaronder ook België ⇒ Jongeren in grote stad doen
het minder goed dan in de rest vh land (vergeleken met Nederland, Duitsland, Groot-Brittanië)
Deze grote, rijke, diverse, meertalige omgeving vraagt rijke diverse aanpak vd lkr
↪ Lkr moeten hiervoor zeker ondersteunt en opgeleidt w (startklaar, maar zeker ook stadklaar!)
Lkr in grootstedelijke context moeten inzichten en vaardigheden ontwikkelen op:
1. Inzicht en leren omgaan met superdiversiteit in de klas, knn inspelen op grote verschillen
in voorkennis, taalvaardigheid,... en leren inzetten van differentiërende maatregelen
, 3
2. Verbinding knn maken met kids en jongeren uit verschillende achtergronden, ervaringen,
verwachtingen en interesses
3. Opbouw educatieve partnerschappen met superdiverse ouderpopulatie ifv opvoeden en
versterken vh leren
4. Samenwerking knn aangaan met professionals uit het uitgebreid en complex
buurtnetwerk vaar lln zich bewegen
5. Kennis en vaardigheden ontwikkelen op vlak van taalverwerving en omgaan met
meertaligheid
6. Inzicht over impact van armoede op onderwijs en de onderwijskundige en didactische
maatregelen die genomen knn w
1.1.2 Superdiversiteit
Gaat over combinatie en concentratie van diversiteitskenmerken
SD ontstaat wanneer ‘oude’ meerderheid verdwijnt + verzameling van veel verschillende
minderheden ontstaat
Bij elke minderheid is er nog veel diversiteit aanwezig
(sociaal, cultureel, economisch, opleiding, opvoeding, verwachtingen…)
Definitie SUPERDIVERSITEIT
1. Meerderheidsgroep stopt (meerderheid is geen meerderheid meer) ⇒ Etnisch
2. Meer dan 3 etnische groepen ⇒ Etnisch
3. Verscheidenheid in verschillende kenmerken
↪ Onze def. bevat 3 criterie, eerste 2 betreffen etnische verscheidenheid
Gem. Brusselse klas is per definitie superdivers
Lkr moet veelzijdig realiteit leren kennen en begrijpen
+ moet rekening mee houden binnen verschillende rollen van beroepsprofiel
