OOR NEUS LARYNX FARYNX
1. Buitenoor/uitwendig oor: oorschelp, uitwendige Uitwendige neus: vorm piramide 1. Kraakbenige elementen: thryoid KB (schild), 1. Nasopharynx = neuskeelholte
gehoorgang - 1/3 benige piramide (rigide) cricoïd (ring), arytenoïden (beker), epiglottis, 2. Oropharynx = keelholte
2. Middenoor: trommelvlies, trommelholte (cavum - 2/3 kraakbenige piramide + lobulus tongbeen 3. Hypopharynx
tympani), gehoorbeentjes (malleus, incus, stapes), - Over piramide dunne spierlaag ® losmazig BW ® 2. Stembanden
middenoorspiertjes (m. tensor tympani, m. huid (beweeglijk tov piramide) 3. Spieren: meeste = adductoren,
stapedius) m. cricoarytenoideus posterior is enige die zal
3. Binnenoor: evenwichtsorgaan, cochlea, open trekken en zo AH mogelijk maakt
n. vestibulochoclearis 4. Epitheel
Functies oorschelp Functies neus Functies larynx Functies farynx
1. Beperkte geluid opvangende functie, draagt bij aan 1. Ademhaling ® inademingslucht 1. Spreken (fonatie) = secundair: tijdens expiratie 1. Bovenste LW en voedselweg:
het richting-horen × Reinigt (vibrissae + neusslijm) 2. Slikken (sfincterfunctie) = primair: afsluiting lucht naar longen + voedsel
× Verwarmt (30°C choana, 37°C) door epiglottis met plica aryepiglottica, valse en naar oesophagus (kruisen thv
Functies middenoor × Bevochtigt (500ml/d) ware stemplooien oropharynx)
- Trommelvlies: m. stapedius spant aan bij >85dB, 2. Reuk (smaak): via reukepitheel 3. Ademen 2. Slikken: spieren rondom houden
m. tensor tympani spant aan bij sterke 3. Articulatie (klankkast): neusholte vormt resonator 4. Regelen intrathoracale druk bij hoesten en LW open, zorgen voor slikken en
trigeminusprikkels die door palatum molle kan worden persen spelen rol in functioneren van
- Tuba auditiva: belucht middenoor en voert secreet afgesloten/geopend buis van Eustachius
af 3. Smaak: dorsaal op tong
× HYPOnasaal door vernauwing neus
1. Transformatiefunctie: brengt lucht-trillingen over smaakpapillen
× HYPERnasaal door onvolledige sluiting van
op vl van binnenoor 4. Immunologie: lymfoïd weefsel in
palatum molle (verhemeltespleet of wand
2. Beluchting: luchtdruk middenoorholte moet gelijk neurologische stoornissen)
zijn aan die van buitenlucht
Functies binnenoor Neusbijholten: kinderen hebben er bijna geen, groeit bij
1. Horen en evenwicht (n. cochlearis) ouder worden
Onderzoek oor Onderzoek neus Onderzoek larynx Onderzoek farynx
- Expectie uitwendig oor 1. Naso-endoscopie 1. Indirecte laryngoscopie (star/flexibel) 1. Tongspatel en goed licht (oro)
- Otoscopie: uitwendige gehoorgang + trommelvlies 2. Computertomografie (CT-scan): anatomie 2. Directe laryngoscopie: AA via mond, siliconen 2. Starre of flexibele scoop
- Audiometrie ® audiogram: lucht- (koptelefoon, neusholte incl fijne botstructuren en ostiomeatale tandprotector (BF) (inspectie naso + hypopharynx)
geheel) en beengeleidingsdrempel (trilblokje op complex, info over luchthoudendheid, bel bij × Diagnostisch: inspectie, palpatie en nemen biopt 3. CT en MRI: uitbreiding
mastoid, binnenoor) nasosinusale tumoren × Therapeutisch: verwijdering pathologie kwaadaardige tumoren
4. Polysomnografie:
slaapstoornis/snurken
Innervatie slijmvlies middenoor: n. glossopharyngeus, Bloedvoorziening Innervatie
n. trigeminus, n. vagus (auriculaire tak) - 80% a. carotis externa ® a. maxillaris - n. laryngeus superior: m. cricothyroideus en
® a. sphenoidalis supraglottische deel
Innervatie gehoorbeentjes: n. facialis (m. stapedius), - n. laryngeus inferior
- 20% a. carotis interna ® a. opthalmica
n. trigeminus (m. tensor tympani) - n. vagus: sensibele innervatie
® a. ethmoidalis anterior + posterior - n. recurrens: subglottische deel (links rond
- Locus Kiesselbach aortaboog, rechts rond a. subclavia)
Bloedvoorziening: aorta, a. subclavia
, AANDOENINGEN VAN HET OOR
UITWENDIG OOR TROMMELVLIES + MIDDENOOR BINNENOOR
Congenitale anomalieën Otitis media met effusie (OME): 0-3j (75%), door slechte Lawaaibeschadiging: bij chronisch lawaaitrauma uitval van
1. Afstaande oorschelp: ontbrekende antihelix beluchting middenoor ® onderdruk haarcellen (buitenste > binnenste > 1e neuron)
® heelkundige correctie - Factoren: vergroot adenoïd, anatomische afwijking - Factoren: intensiteit (>80dB), expositieduur,
2. Periauriculaire sinus of fistel: residu van niet volledig gefuseerd knobbeltje bij nasopharynx, buis van Eustachius korter nauwer en expositievrije intervallen, fq (hoog), individuele
aanleg uitwendig oor ® heelkundige wegname mondt lager uit in nasofarynx (kind) gevoeligheid
!!! n. facialis niet beschadigen - Geleidingsslechthorendheid (30 dB) - Perceptief gehoorverlies (hoge toon) en oorsuizen
3. Aplasie en agenesie oorschelp: zeldzaam, ® afwachten/enkel bovenste LW behandelen (spontaan 6w) - Diagnose: ooronderzoek (geen afwijking behalve bij
soms ikv hereditaire branchio-oto-renale syndroom ® adenotomie bij vergroot adenoid, na 3m geen verbetering trommelvliesscheur door explosietrauma),
DAN trommelvliesbuisjes (na 6-12m uitgestoten) toonaudiometrie (zuiver perceptief gehoorverlies,
Cerumen = oorstop: faling reinigingsmechanisme, gehoorverlies van geleidingstype ® volw. spontane genezing vooral hoge fq)
® uitspuiten/uitzuigen van prop (tangetje onder microscoop) !!! nasofaryngoscopie om nasofarynx tumor uit te sluiten ® geen behandeling WEL preventie lawaaibescherming
Otitis externa: eczemateuze reactie door infectie/allergie Acute otitis media: 1-6j (70%), virale bovenste LW infectie + Presbyacusis (ouderdomsslechthorendheid): degeneratie
- Nat: secretie, pijn, jeuk bacterieel van haarcellen door ouderdom
- Droog: jeuk, droge en schilferende huid, débris - Slijmvlies middenoor oedemateus, afname - Perceptief gehoorverlies bilateraal
® otomicroscopisch reinigen (pijlijk) + drogen trilhaarbeweging, secreet in middenoor - Diagnose: ooronderzoek (lichte fibrosering
+ ev korte kuur lokaal AB + corticosteroïden (of antimycotica bij schimmel) - GEVOLG geleidingsslechthorendheid, kloppende oorpijn en trommelvlies), toonaudiometrie (tweezijdig
rood, uitpuilend trommelvlies, algemene malaise, koorts perceptieverlies met geleidelijk aflopende curve)
Herpes zoster oticus (Ramsay Hunt syndroom): (her)activatie herpes-zoster ® analgetica, neusdruppels, AB ® hoortoestel
virus, meestal unilateraal en bij ouderen (na corticosteroïden of bestraling) ® soms spontane perforatie TV (pijn en verschijnselen ¯)
- Acute fase: hevige pijn in/om oor, heldere blaasjes/erosies op oorschelp ® paracentese als trommelvlies sterk bombeert/AB niet werkt Ideopatische sudden deafness: van virale, vasculaire of
- Na 1w: honinggele korstjes ® adenotomie als adenoid de bron is autoimmune origine
- N. facialis uitval + soms perceptief gehoorverlies (prognose slecht) ® AB enkel <6j, beide zijden, complicaties (heel ziek) - Plots perceptief gehoorverlies, unilateraal
- Na genezing huidletsels vaak ernstige postherpetische neuralgie ® geen effectieve behandeling, meestal steroïden +
® antiviraal middel maatregelen om microcirculatie en oxygenatie van
binnenoor te bevorderen (50% verbetering in 1e weken)
Perichondritis: ontsteking huid en perichondrium door trauma of infectie Acute mastoiditis: complicatie van acute otitis media, slijmvlies
(stafylokok of pseudomonas) en beenbalkjes ontstoken
- Rode oorschelp, zwelling, pijn - Retroauriculair abces met zwelling en roodheid +
® systemische AB afstaand oor ® koorts, pijn, drukpijn retroauriculair
® beginfase: paracentese + breedspectrum AB
® gevorderd: ev mastoïdectomie
Othematoom: hematoom tss perichondrium en kraakbeen door trauma (boksers) Chronische otitis media: chronische ontsteking slijmvlies
- Oorschelp blauwe doorschemerende fluctuerende zwelling - Pijnloos, foetide oorloop, centrale trommelvliesperforatie,
- Risico op necrose KB (want perfusie vanuit perichondrium) geleidingsslechthorendheid
® punctie of incisie hematoom + preventief AB om infectie te voorkomen ® conservatief: regelmatige reiniging gehoorgang + MO
(verschrompelde oortjes) (afzuigen secreet, oordruppels met AB + corticosteroïden)
® herinfectie voorkomen (water + zeep in oor)
® falen: sluiten trommelvliesperforatie
Oorschelpcarcinoom: huidcarcinoom (basaalcel en plaveiselcelcarcinoom), zon, m
- Schilferende/korstende aandoening of nodulaire verdikking die even bestaat
® ruime excisie (chirurgische wegname)
1
1. Buitenoor/uitwendig oor: oorschelp, uitwendige Uitwendige neus: vorm piramide 1. Kraakbenige elementen: thryoid KB (schild), 1. Nasopharynx = neuskeelholte
gehoorgang - 1/3 benige piramide (rigide) cricoïd (ring), arytenoïden (beker), epiglottis, 2. Oropharynx = keelholte
2. Middenoor: trommelvlies, trommelholte (cavum - 2/3 kraakbenige piramide + lobulus tongbeen 3. Hypopharynx
tympani), gehoorbeentjes (malleus, incus, stapes), - Over piramide dunne spierlaag ® losmazig BW ® 2. Stembanden
middenoorspiertjes (m. tensor tympani, m. huid (beweeglijk tov piramide) 3. Spieren: meeste = adductoren,
stapedius) m. cricoarytenoideus posterior is enige die zal
3. Binnenoor: evenwichtsorgaan, cochlea, open trekken en zo AH mogelijk maakt
n. vestibulochoclearis 4. Epitheel
Functies oorschelp Functies neus Functies larynx Functies farynx
1. Beperkte geluid opvangende functie, draagt bij aan 1. Ademhaling ® inademingslucht 1. Spreken (fonatie) = secundair: tijdens expiratie 1. Bovenste LW en voedselweg:
het richting-horen × Reinigt (vibrissae + neusslijm) 2. Slikken (sfincterfunctie) = primair: afsluiting lucht naar longen + voedsel
× Verwarmt (30°C choana, 37°C) door epiglottis met plica aryepiglottica, valse en naar oesophagus (kruisen thv
Functies middenoor × Bevochtigt (500ml/d) ware stemplooien oropharynx)
- Trommelvlies: m. stapedius spant aan bij >85dB, 2. Reuk (smaak): via reukepitheel 3. Ademen 2. Slikken: spieren rondom houden
m. tensor tympani spant aan bij sterke 3. Articulatie (klankkast): neusholte vormt resonator 4. Regelen intrathoracale druk bij hoesten en LW open, zorgen voor slikken en
trigeminusprikkels die door palatum molle kan worden persen spelen rol in functioneren van
- Tuba auditiva: belucht middenoor en voert secreet afgesloten/geopend buis van Eustachius
af 3. Smaak: dorsaal op tong
× HYPOnasaal door vernauwing neus
1. Transformatiefunctie: brengt lucht-trillingen over smaakpapillen
× HYPERnasaal door onvolledige sluiting van
op vl van binnenoor 4. Immunologie: lymfoïd weefsel in
palatum molle (verhemeltespleet of wand
2. Beluchting: luchtdruk middenoorholte moet gelijk neurologische stoornissen)
zijn aan die van buitenlucht
Functies binnenoor Neusbijholten: kinderen hebben er bijna geen, groeit bij
1. Horen en evenwicht (n. cochlearis) ouder worden
Onderzoek oor Onderzoek neus Onderzoek larynx Onderzoek farynx
- Expectie uitwendig oor 1. Naso-endoscopie 1. Indirecte laryngoscopie (star/flexibel) 1. Tongspatel en goed licht (oro)
- Otoscopie: uitwendige gehoorgang + trommelvlies 2. Computertomografie (CT-scan): anatomie 2. Directe laryngoscopie: AA via mond, siliconen 2. Starre of flexibele scoop
- Audiometrie ® audiogram: lucht- (koptelefoon, neusholte incl fijne botstructuren en ostiomeatale tandprotector (BF) (inspectie naso + hypopharynx)
geheel) en beengeleidingsdrempel (trilblokje op complex, info over luchthoudendheid, bel bij × Diagnostisch: inspectie, palpatie en nemen biopt 3. CT en MRI: uitbreiding
mastoid, binnenoor) nasosinusale tumoren × Therapeutisch: verwijdering pathologie kwaadaardige tumoren
4. Polysomnografie:
slaapstoornis/snurken
Innervatie slijmvlies middenoor: n. glossopharyngeus, Bloedvoorziening Innervatie
n. trigeminus, n. vagus (auriculaire tak) - 80% a. carotis externa ® a. maxillaris - n. laryngeus superior: m. cricothyroideus en
® a. sphenoidalis supraglottische deel
Innervatie gehoorbeentjes: n. facialis (m. stapedius), - n. laryngeus inferior
- 20% a. carotis interna ® a. opthalmica
n. trigeminus (m. tensor tympani) - n. vagus: sensibele innervatie
® a. ethmoidalis anterior + posterior - n. recurrens: subglottische deel (links rond
- Locus Kiesselbach aortaboog, rechts rond a. subclavia)
Bloedvoorziening: aorta, a. subclavia
, AANDOENINGEN VAN HET OOR
UITWENDIG OOR TROMMELVLIES + MIDDENOOR BINNENOOR
Congenitale anomalieën Otitis media met effusie (OME): 0-3j (75%), door slechte Lawaaibeschadiging: bij chronisch lawaaitrauma uitval van
1. Afstaande oorschelp: ontbrekende antihelix beluchting middenoor ® onderdruk haarcellen (buitenste > binnenste > 1e neuron)
® heelkundige correctie - Factoren: vergroot adenoïd, anatomische afwijking - Factoren: intensiteit (>80dB), expositieduur,
2. Periauriculaire sinus of fistel: residu van niet volledig gefuseerd knobbeltje bij nasopharynx, buis van Eustachius korter nauwer en expositievrije intervallen, fq (hoog), individuele
aanleg uitwendig oor ® heelkundige wegname mondt lager uit in nasofarynx (kind) gevoeligheid
!!! n. facialis niet beschadigen - Geleidingsslechthorendheid (30 dB) - Perceptief gehoorverlies (hoge toon) en oorsuizen
3. Aplasie en agenesie oorschelp: zeldzaam, ® afwachten/enkel bovenste LW behandelen (spontaan 6w) - Diagnose: ooronderzoek (geen afwijking behalve bij
soms ikv hereditaire branchio-oto-renale syndroom ® adenotomie bij vergroot adenoid, na 3m geen verbetering trommelvliesscheur door explosietrauma),
DAN trommelvliesbuisjes (na 6-12m uitgestoten) toonaudiometrie (zuiver perceptief gehoorverlies,
Cerumen = oorstop: faling reinigingsmechanisme, gehoorverlies van geleidingstype ® volw. spontane genezing vooral hoge fq)
® uitspuiten/uitzuigen van prop (tangetje onder microscoop) !!! nasofaryngoscopie om nasofarynx tumor uit te sluiten ® geen behandeling WEL preventie lawaaibescherming
Otitis externa: eczemateuze reactie door infectie/allergie Acute otitis media: 1-6j (70%), virale bovenste LW infectie + Presbyacusis (ouderdomsslechthorendheid): degeneratie
- Nat: secretie, pijn, jeuk bacterieel van haarcellen door ouderdom
- Droog: jeuk, droge en schilferende huid, débris - Slijmvlies middenoor oedemateus, afname - Perceptief gehoorverlies bilateraal
® otomicroscopisch reinigen (pijlijk) + drogen trilhaarbeweging, secreet in middenoor - Diagnose: ooronderzoek (lichte fibrosering
+ ev korte kuur lokaal AB + corticosteroïden (of antimycotica bij schimmel) - GEVOLG geleidingsslechthorendheid, kloppende oorpijn en trommelvlies), toonaudiometrie (tweezijdig
rood, uitpuilend trommelvlies, algemene malaise, koorts perceptieverlies met geleidelijk aflopende curve)
Herpes zoster oticus (Ramsay Hunt syndroom): (her)activatie herpes-zoster ® analgetica, neusdruppels, AB ® hoortoestel
virus, meestal unilateraal en bij ouderen (na corticosteroïden of bestraling) ® soms spontane perforatie TV (pijn en verschijnselen ¯)
- Acute fase: hevige pijn in/om oor, heldere blaasjes/erosies op oorschelp ® paracentese als trommelvlies sterk bombeert/AB niet werkt Ideopatische sudden deafness: van virale, vasculaire of
- Na 1w: honinggele korstjes ® adenotomie als adenoid de bron is autoimmune origine
- N. facialis uitval + soms perceptief gehoorverlies (prognose slecht) ® AB enkel <6j, beide zijden, complicaties (heel ziek) - Plots perceptief gehoorverlies, unilateraal
- Na genezing huidletsels vaak ernstige postherpetische neuralgie ® geen effectieve behandeling, meestal steroïden +
® antiviraal middel maatregelen om microcirculatie en oxygenatie van
binnenoor te bevorderen (50% verbetering in 1e weken)
Perichondritis: ontsteking huid en perichondrium door trauma of infectie Acute mastoiditis: complicatie van acute otitis media, slijmvlies
(stafylokok of pseudomonas) en beenbalkjes ontstoken
- Rode oorschelp, zwelling, pijn - Retroauriculair abces met zwelling en roodheid +
® systemische AB afstaand oor ® koorts, pijn, drukpijn retroauriculair
® beginfase: paracentese + breedspectrum AB
® gevorderd: ev mastoïdectomie
Othematoom: hematoom tss perichondrium en kraakbeen door trauma (boksers) Chronische otitis media: chronische ontsteking slijmvlies
- Oorschelp blauwe doorschemerende fluctuerende zwelling - Pijnloos, foetide oorloop, centrale trommelvliesperforatie,
- Risico op necrose KB (want perfusie vanuit perichondrium) geleidingsslechthorendheid
® punctie of incisie hematoom + preventief AB om infectie te voorkomen ® conservatief: regelmatige reiniging gehoorgang + MO
(verschrompelde oortjes) (afzuigen secreet, oordruppels met AB + corticosteroïden)
® herinfectie voorkomen (water + zeep in oor)
® falen: sluiten trommelvliesperforatie
Oorschelpcarcinoom: huidcarcinoom (basaalcel en plaveiselcelcarcinoom), zon, m
- Schilferende/korstende aandoening of nodulaire verdikking die even bestaat
® ruime excisie (chirurgische wegname)
1
