INLEIDING TOT FISCALITEIT
Inhoud
Hoofdstuk I: Begrippen en principes........................................................................................... 4
Het begrip ‘belasting’.............................................................................................................. 4
Andere heffingen en bijzondere begrippen............................................................................. 5
Waarom belasten?.................................................................................................................. 6
Hoe belasten?......................................................................................................................... 7
Fiscale wetgeving: structuur, interpretatie en toepassing......................................................9
Structuur van fiscale wetgeving........................................................................................... 9
Interpretatie van fiscale wetgeving....................................................................................11
Bewijslast in fiscale zaken.................................................................................................. 11
De verdeling van fiscale bevoegdheden...............................................................................11
Hoofdstuk II : Personenbelasting.............................................................................................. 13
Vooraf: de inkomstenbelastingen.......................................................................................... 13
Algemene principes............................................................................................................... 14
Personeel toepassingsgebied : Inwonerschap.......................................................................14
De grondslag van de personenbelasting............................................................................... 15
Onroerende inkomsten.......................................................................................................... 16
Belastbare grondslag:........................................................................................................ 16
Fiscale behandeling:.......................................................................................................... 18
Inkomen van buitenlandse onroerende goederen..............................................................19
Onroerende voorheffing..................................................................................................... 19
Roerende inkomsten............................................................................................................. 19
1 Dividenden...................................................................................................................... 20
2 Interest............................................................................................................................ 22
3 Inkomsten uit de verhuring van roerende goederen.......................................................24
5 Inkomsten uit auteursrechten......................................................................................... 25
Roerende voorheffing en aangifteverplichtingen...............................................................27
Roerend inkomen van buitenlandse oorsprong..................................................................29
Afzonderlijk tarief versus globalisatie................................................................................29
Beroepsinkomsten................................................................................................................. 30
Winst.................................................................................................................................. 31
Baten................................................................................................................................. 33
Winst en baten van een vorige beroepswerkzaamheid......................................................33
Bezoldigingen..................................................................................................................... 34
Aftrekbare beroepskosten.................................................................................................. 37
1
, Beroepsverliezen................................................................................................................ 39
Diverse inkomsten................................................................................................................ 40
90, 1° Occasionele winsten of baten.................................................................................. 40
90, 1° bis-ter: Platformeconomie en verenigingswerk.......................................................41
90, 3° en 4° Onderhoudsuitkeringen.................................................................................. 42
90,9° Meerwaarden op aandelen....................................................................................... 44
90, 8° en 10° Meerwaarden op onroerende goederen.......................................................45
Typedwang......................................................................................................................... 46
Berekening............................................................................................................................ 46
Gezinsfiscaliteit : invloed van de gezinssituatie op de belastingdruk.................................46
Aftrekbare bestedingen...................................................................................................... 47
Toepassing van de progressieve tarieven..........................................................................48
Belastingverminderingen................................................................................................... 48
Afzonderlijk belastbare inkomsten..................................................................................... 49
Gemeentelijke opcentiemen.............................................................................................. 49
5/ Vermeerdering wegens onvoldoende voorafbetalingen.................................................50
Hoofdstuk III: Inkomsten van juridische entiteiten (vennootschapsbelasting)..........................51
Inleiding................................................................................................................................ 51
Aan de belasting onderworpen rechtspersonen....................................................................51
Grondslag van de belasting................................................................................................... 52
Algemene principes............................................................................................................ 52
Berekening van de vennootschapsbelasting.........................................................................62
Hoofdstuk IV De belasting over de toegevoegde waarde.........................................................63
Basismechanisme en werking............................................................................................... 63
Een belasting op consumptie............................................................................................. 63
Europeesrechtelijke kenmerken......................................................................................... 65
Beleidsoverwegingen......................................................................................................... 65
Wie is een btw-belastingplichtige?........................................................................................ 66
Relevantie.......................................................................................................................... 66
De gewone BTW-belastingplichtige.................................................................................... 67
De vrijgestelde BTW belastingplichtige..............................................................................68
Niet-belastingplichtige rechtspersonen..............................................................................69
De incidentele of toevallige belastingplichtige...................................................................69
Welke handelingen zijn onderworpen aan btw?....................................................................70
Leveringen van goederen.................................................................................................. 70
Verrichting van diensten.................................................................................................... 72
Invoer van goederen.......................................................................................................... 74
Intracommunautaire verwerving........................................................................................ 75
2
, Vrijstellingen......................................................................................................................... 76
Vrijstellingen met behoud van recht op aftrek...................................................................76
Vrijstellingen zonder recht op aftrek..................................................................................77
Wat is het tarief van de btw?................................................................................................ 77
Op welk bedrag moet de btw worden toegepast?.................................................................78
Recht op btw-aftrek............................................................................................................... 78
Hoofdstuk V Internationaal fiscaal recht...................................................................................79
V.1. Inleiding......................................................................................................................... 79
V.2. Algemene opmerkingen................................................................................................. 80
Heffingsbevoegdheid en souvereiniteit.............................................................................. 80
Dubbele belasting:............................................................................................................. 80
Het belang van het OESO-Modelverdrag............................................................................81
V.3. Algemene regels van verdragstoepassing en -interpretatie...........................................81
De beperkte rol van dubbelbelastingverdragen.................................................................81
De interpretatie van verdragsbegrippen............................................................................82
V.4. Het toepassingsgebied van dubbelbelastingverdragen.................................................82
Artikel 1: personeel toepassingsgebied.............................................................................82
Artikel 2: materieel toepassingsgebied..............................................................................83
V.5. Grensoverschrijdende investeringen in vastgoed..........................................................84
Artikel 6: inkomsten uit onroerend goed............................................................................84
Meerwaarden op onroerend goed...................................................................................... 84
V.6. Ondernemingswinsten................................................................................................... 84
De vaste inrichting als centraal concept............................................................................85
Vaste inrichting: invulling................................................................................................... 85
Artikel 7 (2): winsttoerekening........................................................................................... 87
Artikel 8: bijzondere regel voor internationale scheepvaart en luchtvaart.........................87
Artikel 7: ondernemingswinsten......................................................................................... 88
V.7. Grensoverschrijdende tewerkstelling.............................................................................88
Artikel 15: Algemene regel voor inkomsten uit tewerkstelling...........................................88
Artikel 17: bijzondere regel voor sporters en entertainers.................................................90
V.8. Grensoverschrijdende roerende beleggingen................................................................91
Art 10 Dividenden : (1) Algemene regel inzake dividenden...............................................91
Art 10 (2) Beperkte heffingsbevoegdheid voor de bronstaat.............................................91
De uiteindelijke gerechtigde.............................................................................................. 92
V.9. Restcategorie................................................................................................................. 92
Artikel 21: restartikel......................................................................................................... 92
V.10. Vermijden van dubbele belasting in de woonstaat......................................................93
Artikel 23: vermijden van dubbele belasting in de woonstaat............................................93
3
, Arbeidsovereenkomstenrecht.................................................................................................. 95
Programmawet 27 december 2006:...................................................................................95
Soorten.............................................................................................................................. 96
Arbeidsvoorwaarden.......................................................................................................... 97
Rechten en verplichtingen partijen.................................................................................... 97
Arbeidsongeschiktheid....................................................................................................... 99
Beëindiging van de AOK................................................................................................... 100
Ontslag wegens dringende reden (art 35 AOK-W)............................................................101
HOOFDSTUK I: BEGRIPPEN EN PRINCIPES
HET BEGRIP ‘BELASTING’
Geen bindende definitie, bevat 4 kenmerken:
Een belasting =
een door de overheid (1) eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage (2) op personen en feiten
die een band hebben met het territorium (3) waarop de overheid gezag uitoefent en die
bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren (4)
Is het relevant want iedereen weet toch ongeveer wat het is, is dat niet genoeg? -> nee
want sommige regels zijn enkel geldend bij belastingen en niet bij andere heffingen
Hoeft niet altijd een som geld zijn, vaak zo maar niet noodzakelijk
o Recent voorbeeld: Vlaamse erfbelasting
o Historisch voorbeeld: Tienden (bv. 10% van de oogst afstaan)
(1) Door de overheid
a. Belastingen worden opgelegd door overheid als drager van soevereiniteit
b. Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en gemeente
(bevoegdheidsverdeling in GW) -> elk van de overheden heeft fiscale
bevoegdheden
c. FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren (als persoon kan
je een belastingschuld niet eisen, maar moet je een uitvoerbare titel creëren via
de rechtbank. De overheid kan dat zelf)
(2) Eenzijdig en verplicht
a. Geen keuzemogelijkheid (openbare orde) -> het is een verplichting
b. Waarom? Economische redenen : risico op marktfalen bij publieke goederen en
schaalvoordelen => collectief organiseren is beter
c. Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen (bv. boete is ook
eenzijdig en verplicht maar is geen belasting)
d. Sancties en dwangmaatregelen (bv. een boete bij niet-betaling)
(3) Territorialiteit
a. Gevolg van soevereiniteit (= grootste gezag om over een bepaald gebied
beslissingen te nemen)
b. Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band is met het territorium
= nexus
Nexus kan verschillende vormen aannemen: (bv. inwonerschap, inkomsten met
belgische bron,…)
(4) Voor algemeen nut
a. Uitgave dient om kosten van de overheid te dekken
4
Inhoud
Hoofdstuk I: Begrippen en principes........................................................................................... 4
Het begrip ‘belasting’.............................................................................................................. 4
Andere heffingen en bijzondere begrippen............................................................................. 5
Waarom belasten?.................................................................................................................. 6
Hoe belasten?......................................................................................................................... 7
Fiscale wetgeving: structuur, interpretatie en toepassing......................................................9
Structuur van fiscale wetgeving........................................................................................... 9
Interpretatie van fiscale wetgeving....................................................................................11
Bewijslast in fiscale zaken.................................................................................................. 11
De verdeling van fiscale bevoegdheden...............................................................................11
Hoofdstuk II : Personenbelasting.............................................................................................. 13
Vooraf: de inkomstenbelastingen.......................................................................................... 13
Algemene principes............................................................................................................... 14
Personeel toepassingsgebied : Inwonerschap.......................................................................14
De grondslag van de personenbelasting............................................................................... 15
Onroerende inkomsten.......................................................................................................... 16
Belastbare grondslag:........................................................................................................ 16
Fiscale behandeling:.......................................................................................................... 18
Inkomen van buitenlandse onroerende goederen..............................................................19
Onroerende voorheffing..................................................................................................... 19
Roerende inkomsten............................................................................................................. 19
1 Dividenden...................................................................................................................... 20
2 Interest............................................................................................................................ 22
3 Inkomsten uit de verhuring van roerende goederen.......................................................24
5 Inkomsten uit auteursrechten......................................................................................... 25
Roerende voorheffing en aangifteverplichtingen...............................................................27
Roerend inkomen van buitenlandse oorsprong..................................................................29
Afzonderlijk tarief versus globalisatie................................................................................29
Beroepsinkomsten................................................................................................................. 30
Winst.................................................................................................................................. 31
Baten................................................................................................................................. 33
Winst en baten van een vorige beroepswerkzaamheid......................................................33
Bezoldigingen..................................................................................................................... 34
Aftrekbare beroepskosten.................................................................................................. 37
1
, Beroepsverliezen................................................................................................................ 39
Diverse inkomsten................................................................................................................ 40
90, 1° Occasionele winsten of baten.................................................................................. 40
90, 1° bis-ter: Platformeconomie en verenigingswerk.......................................................41
90, 3° en 4° Onderhoudsuitkeringen.................................................................................. 42
90,9° Meerwaarden op aandelen....................................................................................... 44
90, 8° en 10° Meerwaarden op onroerende goederen.......................................................45
Typedwang......................................................................................................................... 46
Berekening............................................................................................................................ 46
Gezinsfiscaliteit : invloed van de gezinssituatie op de belastingdruk.................................46
Aftrekbare bestedingen...................................................................................................... 47
Toepassing van de progressieve tarieven..........................................................................48
Belastingverminderingen................................................................................................... 48
Afzonderlijk belastbare inkomsten..................................................................................... 49
Gemeentelijke opcentiemen.............................................................................................. 49
5/ Vermeerdering wegens onvoldoende voorafbetalingen.................................................50
Hoofdstuk III: Inkomsten van juridische entiteiten (vennootschapsbelasting)..........................51
Inleiding................................................................................................................................ 51
Aan de belasting onderworpen rechtspersonen....................................................................51
Grondslag van de belasting................................................................................................... 52
Algemene principes............................................................................................................ 52
Berekening van de vennootschapsbelasting.........................................................................62
Hoofdstuk IV De belasting over de toegevoegde waarde.........................................................63
Basismechanisme en werking............................................................................................... 63
Een belasting op consumptie............................................................................................. 63
Europeesrechtelijke kenmerken......................................................................................... 65
Beleidsoverwegingen......................................................................................................... 65
Wie is een btw-belastingplichtige?........................................................................................ 66
Relevantie.......................................................................................................................... 66
De gewone BTW-belastingplichtige.................................................................................... 67
De vrijgestelde BTW belastingplichtige..............................................................................68
Niet-belastingplichtige rechtspersonen..............................................................................69
De incidentele of toevallige belastingplichtige...................................................................69
Welke handelingen zijn onderworpen aan btw?....................................................................70
Leveringen van goederen.................................................................................................. 70
Verrichting van diensten.................................................................................................... 72
Invoer van goederen.......................................................................................................... 74
Intracommunautaire verwerving........................................................................................ 75
2
, Vrijstellingen......................................................................................................................... 76
Vrijstellingen met behoud van recht op aftrek...................................................................76
Vrijstellingen zonder recht op aftrek..................................................................................77
Wat is het tarief van de btw?................................................................................................ 77
Op welk bedrag moet de btw worden toegepast?.................................................................78
Recht op btw-aftrek............................................................................................................... 78
Hoofdstuk V Internationaal fiscaal recht...................................................................................79
V.1. Inleiding......................................................................................................................... 79
V.2. Algemene opmerkingen................................................................................................. 80
Heffingsbevoegdheid en souvereiniteit.............................................................................. 80
Dubbele belasting:............................................................................................................. 80
Het belang van het OESO-Modelverdrag............................................................................81
V.3. Algemene regels van verdragstoepassing en -interpretatie...........................................81
De beperkte rol van dubbelbelastingverdragen.................................................................81
De interpretatie van verdragsbegrippen............................................................................82
V.4. Het toepassingsgebied van dubbelbelastingverdragen.................................................82
Artikel 1: personeel toepassingsgebied.............................................................................82
Artikel 2: materieel toepassingsgebied..............................................................................83
V.5. Grensoverschrijdende investeringen in vastgoed..........................................................84
Artikel 6: inkomsten uit onroerend goed............................................................................84
Meerwaarden op onroerend goed...................................................................................... 84
V.6. Ondernemingswinsten................................................................................................... 84
De vaste inrichting als centraal concept............................................................................85
Vaste inrichting: invulling................................................................................................... 85
Artikel 7 (2): winsttoerekening........................................................................................... 87
Artikel 8: bijzondere regel voor internationale scheepvaart en luchtvaart.........................87
Artikel 7: ondernemingswinsten......................................................................................... 88
V.7. Grensoverschrijdende tewerkstelling.............................................................................88
Artikel 15: Algemene regel voor inkomsten uit tewerkstelling...........................................88
Artikel 17: bijzondere regel voor sporters en entertainers.................................................90
V.8. Grensoverschrijdende roerende beleggingen................................................................91
Art 10 Dividenden : (1) Algemene regel inzake dividenden...............................................91
Art 10 (2) Beperkte heffingsbevoegdheid voor de bronstaat.............................................91
De uiteindelijke gerechtigde.............................................................................................. 92
V.9. Restcategorie................................................................................................................. 92
Artikel 21: restartikel......................................................................................................... 92
V.10. Vermijden van dubbele belasting in de woonstaat......................................................93
Artikel 23: vermijden van dubbele belasting in de woonstaat............................................93
3
, Arbeidsovereenkomstenrecht.................................................................................................. 95
Programmawet 27 december 2006:...................................................................................95
Soorten.............................................................................................................................. 96
Arbeidsvoorwaarden.......................................................................................................... 97
Rechten en verplichtingen partijen.................................................................................... 97
Arbeidsongeschiktheid....................................................................................................... 99
Beëindiging van de AOK................................................................................................... 100
Ontslag wegens dringende reden (art 35 AOK-W)............................................................101
HOOFDSTUK I: BEGRIPPEN EN PRINCIPES
HET BEGRIP ‘BELASTING’
Geen bindende definitie, bevat 4 kenmerken:
Een belasting =
een door de overheid (1) eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage (2) op personen en feiten
die een band hebben met het territorium (3) waarop de overheid gezag uitoefent en die
bestemd is om diensten van algemeen nut te financieren (4)
Is het relevant want iedereen weet toch ongeveer wat het is, is dat niet genoeg? -> nee
want sommige regels zijn enkel geldend bij belastingen en niet bij andere heffingen
Hoeft niet altijd een som geld zijn, vaak zo maar niet noodzakelijk
o Recent voorbeeld: Vlaamse erfbelasting
o Historisch voorbeeld: Tienden (bv. 10% van de oogst afstaan)
(1) Door de overheid
a. Belastingen worden opgelegd door overheid als drager van soevereiniteit
b. Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en gemeente
(bevoegdheidsverdeling in GW) -> elk van de overheden heeft fiscale
bevoegdheden
c. FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren (als persoon kan
je een belastingschuld niet eisen, maar moet je een uitvoerbare titel creëren via
de rechtbank. De overheid kan dat zelf)
(2) Eenzijdig en verplicht
a. Geen keuzemogelijkheid (openbare orde) -> het is een verplichting
b. Waarom? Economische redenen : risico op marktfalen bij publieke goederen en
schaalvoordelen => collectief organiseren is beter
c. Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen (bv. boete is ook
eenzijdig en verplicht maar is geen belasting)
d. Sancties en dwangmaatregelen (bv. een boete bij niet-betaling)
(3) Territorialiteit
a. Gevolg van soevereiniteit (= grootste gezag om over een bepaald gebied
beslissingen te nemen)
b. Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band is met het territorium
= nexus
Nexus kan verschillende vormen aannemen: (bv. inwonerschap, inkomsten met
belgische bron,…)
(4) Voor algemeen nut
a. Uitgave dient om kosten van de overheid te dekken
4
