Politicologie
HOC 3 Breuklijnen en ideologieën
1. Politiek & conflict
- Partijen? (= onderscheiden van een groter geheel)
1 persoon/groep die 1 kant kiest over een; vraag, conflict of strijd.
Doel? Om het beleid in een bepaalde richting te sturen.
- Origine van het woord:
“Partire” = verlaten, vertrekken, … van een ruimergeheel
Ontstaan in de 19de eeuw Europa
1.1. Politieke breuklijn
Breuklijnen? Vorm van verdeeldheid in de samenleving.
Conflicten ontstaan niet op willekeurige wijze maar hebben een duidelijke
structuur.
De logica laat vaak een dieper conflict in de maatschappij zien
Voorbeeld: Economische breuklijn, religieuze breuklijn, taalkunde breuklijn, etc.
Van waar komt deze term? Verdeling waardoor groepen ontstaan die politiek
actief kunnen worden.
1. Verdeelt maatschappij in groepen met specifieke waardenpakketten
2. Mensen herkennen zichzelf in deze waarden, die vervolgens leiden tot
politieke organisatie en uiteindelijk invloed hebben op hoe zij stemmen.
Waardenpakketten? Een pakket aan waarden en normen
Overeenkomst met geografie (= tektonische platen)
Dieperliggende tegenstelling kan zich uiten op verschillende manieren (gedrag):
- Open conflict/botsing
- Conflict-vermijdend gedrag
- Segmentering/verwijdering
1.1. Twee soorten breuklijnen:
1
, 1) Complementaire breuklijnen
Breuklijnen met elkaar overlappen = intensiteit van het conflict aanwakkeren
Verdeeldheid over economisch thema zullen ook ethisch thema’s
aanwakkeren
Voorbeeld: migratie
Wat is de impact? Versterkt “wij-zij” identiteit & moeilijker om compromis te
bereiken
2) “Cross-cutting” breuklijn
Breuklijnen snijden elkaar = intensiteit verminderen
Voorbeeld: Religie, ideologie, klasse, …
Wat is de impact? Schrapt het “wij-zij” identiteit, heterogene groepen &
makkelijk compromis te bereiken = meer raakvlakken/gelijkenissen.
1.2. Ideologieën
- Verband met breuklijnen: referentiekader weerspiegelen posities langs
breuklijnen en hoe groepen deze conflicten duiden en interpreteren.
- Concept “ideologie” is gevoelig:
Van waarden neutraal:
1. Antoine Destutt de Tracy (1754-1836): Idea-logos = de wetenschap van
ideeën
Tot misleiding en kortzichtigheid:
2. Karl Marx (1846): ideologie als ideeën van de dominante klasse, vals
bewustzijn
3. Oakeshott (1962): ideologische oogkleppen vs. gezond verstand
1.2. Ideologieën
Ideologie = een samenhangende set van ideeën met:
1. Een analyse van de maatschappij
2. Visie op de ideale wereld
3. Strategie voor de ideale wereld
2
HOC 3 Breuklijnen en ideologieën
1. Politiek & conflict
- Partijen? (= onderscheiden van een groter geheel)
1 persoon/groep die 1 kant kiest over een; vraag, conflict of strijd.
Doel? Om het beleid in een bepaalde richting te sturen.
- Origine van het woord:
“Partire” = verlaten, vertrekken, … van een ruimergeheel
Ontstaan in de 19de eeuw Europa
1.1. Politieke breuklijn
Breuklijnen? Vorm van verdeeldheid in de samenleving.
Conflicten ontstaan niet op willekeurige wijze maar hebben een duidelijke
structuur.
De logica laat vaak een dieper conflict in de maatschappij zien
Voorbeeld: Economische breuklijn, religieuze breuklijn, taalkunde breuklijn, etc.
Van waar komt deze term? Verdeling waardoor groepen ontstaan die politiek
actief kunnen worden.
1. Verdeelt maatschappij in groepen met specifieke waardenpakketten
2. Mensen herkennen zichzelf in deze waarden, die vervolgens leiden tot
politieke organisatie en uiteindelijk invloed hebben op hoe zij stemmen.
Waardenpakketten? Een pakket aan waarden en normen
Overeenkomst met geografie (= tektonische platen)
Dieperliggende tegenstelling kan zich uiten op verschillende manieren (gedrag):
- Open conflict/botsing
- Conflict-vermijdend gedrag
- Segmentering/verwijdering
1.1. Twee soorten breuklijnen:
1
, 1) Complementaire breuklijnen
Breuklijnen met elkaar overlappen = intensiteit van het conflict aanwakkeren
Verdeeldheid over economisch thema zullen ook ethisch thema’s
aanwakkeren
Voorbeeld: migratie
Wat is de impact? Versterkt “wij-zij” identiteit & moeilijker om compromis te
bereiken
2) “Cross-cutting” breuklijn
Breuklijnen snijden elkaar = intensiteit verminderen
Voorbeeld: Religie, ideologie, klasse, …
Wat is de impact? Schrapt het “wij-zij” identiteit, heterogene groepen &
makkelijk compromis te bereiken = meer raakvlakken/gelijkenissen.
1.2. Ideologieën
- Verband met breuklijnen: referentiekader weerspiegelen posities langs
breuklijnen en hoe groepen deze conflicten duiden en interpreteren.
- Concept “ideologie” is gevoelig:
Van waarden neutraal:
1. Antoine Destutt de Tracy (1754-1836): Idea-logos = de wetenschap van
ideeën
Tot misleiding en kortzichtigheid:
2. Karl Marx (1846): ideologie als ideeën van de dominante klasse, vals
bewustzijn
3. Oakeshott (1962): ideologische oogkleppen vs. gezond verstand
1.2. Ideologieën
Ideologie = een samenhangende set van ideeën met:
1. Een analyse van de maatschappij
2. Visie op de ideale wereld
3. Strategie voor de ideale wereld
2
