Contextualiseren 1B : vormgeving van de 20ste
eeuw
Exameninfo
De nadruk van de lessen en het examen ligt op een inzicht in de ontwikkelingen van de
designgeschiedenis, niet op een encyclopedische kennis daarvan. De vraag 'waarom' is
belangrijker en nuttiger voor jullie als vormgever, dan een beschrijvende oplijsting van
objecten en projecten. Focus dus daarop bij het noteren in de les & het studeren voor het
examen. Bij de examenvragen kan wel gevraagd worden naar 2-3 voorbeelden om die
ontwikkelingen te illustreren - deze zijn vrij te kiezen.
Verzorg je antwoord: leid het kort in met een situering in tijd & context, zet een heldere
argumentatie op en bespreek de eventueel gevraagde voorbeelden. Toon aan dat je
professioneel en in vlotte tekst kan communiceren over de materie. Vermijd spelfouten.
Antwoorden kunnen gedeeltelijk uit lijstjes bestaan, maar antwoorden met enkel een
opsomming zijn niet voldoende.
Het examen bestaat uit 4 vragen, elke vraag wordt gequoteerd op 5 punten.
voor alles cursussen: er wordt gevraagd naar waarom de stijl geevolueerd is en wat
de stijl is en 2-3 voorbeelden moet je maar kunnen geven
Industriële Revolutie
PRE-INDUSTRIEEL
voor de industriele revolutie, landschappelijk leven en alles met de hand gemaakt, heel veel
handen arbeid en landbouw
James Watt - Watt machine, 1763-1764
ontstaan van wasmachine
kan je opnoemen bij de vraag: hoe ontstond de industriele
revolutie?
Bestaat uit een systeem waarbij een vuur word gestokt die
stoom maakt en deze kan een radarwerk in gang zetten en
daardoor machines laten draaien
Introduceert de machine
INDUSTRIËLE REVOLUTIE 1760-1820/40
“Onder industriële revolutie wordt de
omschakeling van handmatig naar machinaal
vervaardigde goederen verstaan.”
Textielnijverheid:
fabrieken die
textiel
produceren
Algemene
productie
Pagina 1
, Spreiding
trage golfbeweging die over europa verspreidde vanaf Engelland
(mid 19e eeuw tot laat 19e eeuw)
Gevolgen
BEVOLKINGSDRUK & VERVUILING:
“De industriële revolutie had een verpletterende invloed op de
wereldbevolking. Die was tot voor de revolutie traag gegroeid tot
ongeveer één miljard mensen in 1800. De invloed van de revolutie
maakte dat de totale bevolking slechts 130 jaar nodig had om te
verdubbelen tot 2 miljard. Daarna gaat het exponentieel sneller:
Slechts 30 jaar was er nodig om tot 3 miljard personen te groeien, 15
jaar tot 4 miljard en slechts 13 jaar tot 5 miljard.”
BEVOLKING: meer kinderen, groter inkomen: door fabrieken (kinderarbeid)
ENERGIEVERBRUIK EN CO2-EMMISSIE: stijgt super hoog en worden we vandaag nog
steeds mee geconfronteerd.
(TE) SNEL GROEIENDE STEDEN, SLECHTE HUISVESTING:
fabrieken bij de bevolking voor personeel en bevolking bij de fabrieken voor werk (klein en
vuile huizen)
VERVUILENDE INDUSTRIE IN DE STEDEN:
vrij grauwe met rook gevulde omgeving
KINDERARBEID
VORMGEVING
Marcel Breuer - B3 ‘Wassily’ stoel, 1925
Makkelijk afwasbaar vergeleken met zetel (bacterien in stof,
bron van ziektes), makkelijk afwasbaar materiaal, mooie
sculpturale vorm
Behrens - AEG Turbinehal, Berlijn, 1908 - 1909
Eerste modernistische gebouw, pure
geometrische vormen, grote ramen, geen
architecturale decoratie
Pagina 2
,De stijl, 1917-1931
Context
vb examenvraag: wat zijn de maatschappelijke omstandigheden van het ontstaan van de
stijl?
VERVUILENDE INDUSTRIE IN DE STEDEN
Heel snel fel veranderde industriele omstandigheden
(TE) SNEL GROEIENDE STEDEN, SLECHTE HUISVESTING
OPRICHTING VAKBONDEN & POLITIEKE PARTIJEN
Arbeiders gaan bese en dat als ze zich in de groep gaan verzetten dat ze veel
sterker staan (vakbonden en partijen) dan alleen, ook op vlak van politiek
WERELDOORLOG 1
Periode van totale chaos en miserie, politiek en militair valt ineen in combinatie van die
industriele problemen
PROTESTANTISME
Afscheiding van katholieke kerk, veel soberder en simpele vormgeving: staat voor goed
doen voor de medemens
soberheid is voorbeeld en leiddraad in de stijl
INDUSTRIËLE REVOLUTIE
MACHINALE PRODUCTIE
NEDERLAND: PRECISIE, PURITEINSE TRADITIE
DE BAND TUSSEN LEVEN EN KUNST VERNIEUWEN
Introductie de stijl
Eerste cover van maandblad de stijl: artikels, tekeningen, fotos in zoektocht naar de
nieuwe stijl
Alles moest juist en correct zijn en werd vertaald in de kunst en vormgeving
Latere cover
Pagina 3
ff
, Personen
Allen te samen een zoektocht naar de nieuwe stijl die ze dan ook dachten gevonden te
hebben
BART VAN DER LECK (1876-1958)
Schilder, glas in lood kunstenaar
Nog niet super simplistisch
De Storm, 1917
Schilder in vrije tijd om creativiteit te uiten, maakt gebruik van
vlakjes naast elkaar als in zn glas in lood (dit was zn
inspiratie)
De Drinker, 1918
Experimentatie met basis kleuren en geometrische vormpjes
Hij blijft altijd iets uitbeelden
Compositie IV (Uitgaan van de fabriek), 1917
abstacter maar blijft uitbeelden (fabriek)
begint te geloven in beperkt kleurpallet
Mijn-triptiek, 1916
heel abstract en simplistische vormpjes(landschap van een
mijn)
Metz-showroom, 1939
(meubels van Gerrit Rietveld)
Pagina 4
eeuw
Exameninfo
De nadruk van de lessen en het examen ligt op een inzicht in de ontwikkelingen van de
designgeschiedenis, niet op een encyclopedische kennis daarvan. De vraag 'waarom' is
belangrijker en nuttiger voor jullie als vormgever, dan een beschrijvende oplijsting van
objecten en projecten. Focus dus daarop bij het noteren in de les & het studeren voor het
examen. Bij de examenvragen kan wel gevraagd worden naar 2-3 voorbeelden om die
ontwikkelingen te illustreren - deze zijn vrij te kiezen.
Verzorg je antwoord: leid het kort in met een situering in tijd & context, zet een heldere
argumentatie op en bespreek de eventueel gevraagde voorbeelden. Toon aan dat je
professioneel en in vlotte tekst kan communiceren over de materie. Vermijd spelfouten.
Antwoorden kunnen gedeeltelijk uit lijstjes bestaan, maar antwoorden met enkel een
opsomming zijn niet voldoende.
Het examen bestaat uit 4 vragen, elke vraag wordt gequoteerd op 5 punten.
voor alles cursussen: er wordt gevraagd naar waarom de stijl geevolueerd is en wat
de stijl is en 2-3 voorbeelden moet je maar kunnen geven
Industriële Revolutie
PRE-INDUSTRIEEL
voor de industriele revolutie, landschappelijk leven en alles met de hand gemaakt, heel veel
handen arbeid en landbouw
James Watt - Watt machine, 1763-1764
ontstaan van wasmachine
kan je opnoemen bij de vraag: hoe ontstond de industriele
revolutie?
Bestaat uit een systeem waarbij een vuur word gestokt die
stoom maakt en deze kan een radarwerk in gang zetten en
daardoor machines laten draaien
Introduceert de machine
INDUSTRIËLE REVOLUTIE 1760-1820/40
“Onder industriële revolutie wordt de
omschakeling van handmatig naar machinaal
vervaardigde goederen verstaan.”
Textielnijverheid:
fabrieken die
textiel
produceren
Algemene
productie
Pagina 1
, Spreiding
trage golfbeweging die over europa verspreidde vanaf Engelland
(mid 19e eeuw tot laat 19e eeuw)
Gevolgen
BEVOLKINGSDRUK & VERVUILING:
“De industriële revolutie had een verpletterende invloed op de
wereldbevolking. Die was tot voor de revolutie traag gegroeid tot
ongeveer één miljard mensen in 1800. De invloed van de revolutie
maakte dat de totale bevolking slechts 130 jaar nodig had om te
verdubbelen tot 2 miljard. Daarna gaat het exponentieel sneller:
Slechts 30 jaar was er nodig om tot 3 miljard personen te groeien, 15
jaar tot 4 miljard en slechts 13 jaar tot 5 miljard.”
BEVOLKING: meer kinderen, groter inkomen: door fabrieken (kinderarbeid)
ENERGIEVERBRUIK EN CO2-EMMISSIE: stijgt super hoog en worden we vandaag nog
steeds mee geconfronteerd.
(TE) SNEL GROEIENDE STEDEN, SLECHTE HUISVESTING:
fabrieken bij de bevolking voor personeel en bevolking bij de fabrieken voor werk (klein en
vuile huizen)
VERVUILENDE INDUSTRIE IN DE STEDEN:
vrij grauwe met rook gevulde omgeving
KINDERARBEID
VORMGEVING
Marcel Breuer - B3 ‘Wassily’ stoel, 1925
Makkelijk afwasbaar vergeleken met zetel (bacterien in stof,
bron van ziektes), makkelijk afwasbaar materiaal, mooie
sculpturale vorm
Behrens - AEG Turbinehal, Berlijn, 1908 - 1909
Eerste modernistische gebouw, pure
geometrische vormen, grote ramen, geen
architecturale decoratie
Pagina 2
,De stijl, 1917-1931
Context
vb examenvraag: wat zijn de maatschappelijke omstandigheden van het ontstaan van de
stijl?
VERVUILENDE INDUSTRIE IN DE STEDEN
Heel snel fel veranderde industriele omstandigheden
(TE) SNEL GROEIENDE STEDEN, SLECHTE HUISVESTING
OPRICHTING VAKBONDEN & POLITIEKE PARTIJEN
Arbeiders gaan bese en dat als ze zich in de groep gaan verzetten dat ze veel
sterker staan (vakbonden en partijen) dan alleen, ook op vlak van politiek
WERELDOORLOG 1
Periode van totale chaos en miserie, politiek en militair valt ineen in combinatie van die
industriele problemen
PROTESTANTISME
Afscheiding van katholieke kerk, veel soberder en simpele vormgeving: staat voor goed
doen voor de medemens
soberheid is voorbeeld en leiddraad in de stijl
INDUSTRIËLE REVOLUTIE
MACHINALE PRODUCTIE
NEDERLAND: PRECISIE, PURITEINSE TRADITIE
DE BAND TUSSEN LEVEN EN KUNST VERNIEUWEN
Introductie de stijl
Eerste cover van maandblad de stijl: artikels, tekeningen, fotos in zoektocht naar de
nieuwe stijl
Alles moest juist en correct zijn en werd vertaald in de kunst en vormgeving
Latere cover
Pagina 3
ff
, Personen
Allen te samen een zoektocht naar de nieuwe stijl die ze dan ook dachten gevonden te
hebben
BART VAN DER LECK (1876-1958)
Schilder, glas in lood kunstenaar
Nog niet super simplistisch
De Storm, 1917
Schilder in vrije tijd om creativiteit te uiten, maakt gebruik van
vlakjes naast elkaar als in zn glas in lood (dit was zn
inspiratie)
De Drinker, 1918
Experimentatie met basis kleuren en geometrische vormpjes
Hij blijft altijd iets uitbeelden
Compositie IV (Uitgaan van de fabriek), 1917
abstacter maar blijft uitbeelden (fabriek)
begint te geloven in beperkt kleurpallet
Mijn-triptiek, 1916
heel abstract en simplistische vormpjes(landschap van een
mijn)
Metz-showroom, 1939
(meubels van Gerrit Rietveld)
Pagina 4
