Samenvatting zorg en gezondheid (keuze module)

Samenvatting – Zorg en gezondheid

Gezondheidsongelijkheid
1. Gezondheidsdeterminanten (Lalonde, 1974)
Gezondheid wordt beïnvloed door 4 grote groepen factoren:
1. Biologische factoren
o Erfelijk (geslacht, genetica)

o Verworven (gewicht, bloeddruk)

2. Leefstijl
o Voeding, beweging, roken, alcohol

o Stress, relaties, zingeving

3. Fysieke en sociale omgeving
o Woon-, werk- en schoolomgeving

o Gezin, vrienden, media

4. Organisatie van de gezondheidszorg
o Toegankelijkheid

o Kwaliteit van zorg

o Preventie



2. Gezondheidsongelijkheid
Wat is het?
 Ongelijke verdeling van gezondheid volgens sociaaleconomische
status.
 Niet iedereen heeft dezelfde kansen op gezondheid.
Gezondheid als recht
Gezondheid is een fundamenteel mensenrecht:
 Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
 VN-verdrag (economische, sociale en culturele rechten)
 Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s)
 Belgische Grondwet (recht op een menswaardig leven)

, Gezondheid hangt samen met onderwijs, armoede, huisvesting en sociale
zekerheid.



3. Vermijdbare vs. niet-vermijdbare verschillen
 Niet-vermijdbaar: genetische verschillen
 Vermijdbaar: sociale omstandigheden (armoede, opleiding, werk)
 Volgens de WHO zijn deze verschillen onrechtvaardig.
 Hoe lager de sociaaleconomische positie:
o hoe slechter de gezondheid

o hoe korter de levensverwachting

Concrete voorbeelden
 Meer roken en obesitas bij lager opgeleiden
 Meer depressie bij laagopgeleiden
 Slechtere gezondheid bij kinderen uit kwetsbare gezinnen
 Werkloosheid en onzekere jobs = slechtere gezondheid



4. Toegankelijkheid van de gezondheidszorg
Wat betekent toegankelijkheid?
Hoe gemakkelijk mensen zorg kunnen gebruiken, qua:
 kostprijs
 afstand
 wachttijd
 beschikbaarheid van zorgverleners
Drie subdimensies
1. Financiële toegankelijkheid
o Eigen bijdragen en niet-terugbetaalde kosten

o Risico op zorg uitstellen of vermijden

o Vooral problematisch voor kwetsbare groepen

2. Spreiding van zorgpersoneel
o Regionale verschillen

o Vergrijzing van artsen en verpleegkundigen

o Tekorten in de toekomst

, 3. Spreiding van gezondheidsdiensten
o Lange wachttijden

o Minder huisartsen die nieuwe patiënten aannemen

o Afstand tot ziekenhuis is meestal geen probleem in België



5. Organisatie en fragmentatie van de zorg
 Zorg is complex en administratief moeilijk
 Digitalisering sluit mensen zonder digitale vaardigheden uit
 Gebrek aan begeleiding = moeilijker rechten opnemen
 Fragmentatie leidt tot:
o minder continuïteit

o minder kwaliteit

o meer afhankelijkheid



6. Evoluties in gezondheid en samenleving
Gezondheid van mensen
 Meer chronische aandoeningen
 Meer multimorbiditeit
 Meer psychische problemen
 Vergrijzing → meer zorgnoden
Samenleving
 Meer divers en multicultureel
 Minder sociale cohesie
 Meer individualisme
 Meer diagnoses

, 7. Sociale gezondheid
 Even belangrijk als fysieke en mentale gezondheid
 Twee dimensies:
1. Gezondheid van de samenleving (gelijke kansen, verdeling van
rijkdom)
2. Sociale ondersteuning (bescherming tegen stress en ziekte)
 Ondersteunt veerkracht en welzijn (biopsychosociaal model)



8. Sociaaleconomische factoren
Onderaan de sociale ladder:
 Meer gezondheidsproblemen
 Meer cumulatie van problemen
 Slechtere voeding
 Minder preventie
 Lagere gezondheidsvaardigheden
 Hogere sterfte



9. Gezondheidsvaardigheden
Definitie
Het vermogen om gezondheidsinformatie te vinden, begrijpen en
toepassen.
Drie niveaus
1. Functioneel: lezen, schrijven, rekenen
2. Interactief: communiceren met zorgverleners
3. Kritisch: info beoordelen en controle nemen
Gevolgen van beperkte gezondheidsvaardigheden
 Slechtere gezondheidsuitkomsten
 Meer zorggebruik
 Minder zelfmanagement
 Fouten in medicatiegebruik