Samenvatting – Gezinnen in Transitie
Inleiding
Algemene evolutie
Sinds de jaren 1950 zijn gezinnen sterk veranderd door maatschappelijke,
juridische en demografische ontwikkelingen. De kernwoorden zijn
individualisering, diversiteit in gezinsvormen, veranderend ouderschap,
combinatie werk-gezin en vergrijzing.
1. Samenlevingsvormen
Jaren ’50
Dominant model: patriarchaal kerngezin.
Vader had gezag, kerk speelde een grote rol.
Gehoorzaamheid, discipline en wederopbouw stonden centraal.
Individuele vrijheid was ondergeschikt aan collectieve vooruitgang.
Vanaf de jaren ’60
Individualisering: meer nadruk op persoonlijke vrijheid en
zelfontplooiing.
De-traditionalisering: afname invloed van kerk en tradities.
Opkomst van vrouwenemancipatie, seksuele revolutie en
anticonceptiepil.
Huwelijk blijft bestaan, maar:
o Meer samenwonen
o Meer echtscheidingen
Nieuwe gezinsvormen:
o Eenoudergezinnen
o Nieuw samengestelde gezinnen
o Cohousing
o Polyamoreuze relaties
Doorbraak: liefde, huwelijk, seksualiteit en voortplanting zijn niet langer
automatisch gekoppeld.
,2. Ouderschap
Tot 1987: enkel kinderen binnen het huwelijk waren “wettig”.
Marckx-arrest (1979) → België veroordeeld voor discriminatie.
Wet van 1987: alle kinderen zijn juridisch gelijk.
2003: huwelijk opengesteld voor koppels van hetzelfde geslacht.
2006: adoptie mogelijk voor holebi-koppels.
2015: wet op meemoederschap.
Nieuwe vraagstukken vandaag
Meerouderschap
Draagmoederschap
Gebruik van genetisch materiaal
Erkenning van zorg- en sociale ouders
3. Gezin en arbeid
Historische evolutie
Voor WO I: sterke klassenverschillen in arbeid.
Tijdens WO I & II: vrouwen nemen mannenjobs over.
Na WO II: kostwinnersmodel (man werkt, vrouw zorgt).
Vanaf jaren ’70: tweeverdienersmodel wordt de norm.
Vandaag
Combinatie werk-gezin blijft moeilijk door:
o Loonongelijkheid
o Glazen plafond
o Veel deeltijds werk bij vrouwen
o Ongelijke verdeling van zorgtaken
o Beperkte zorgverloven
, 4. Demografische veranderingen
Dalend vruchtbaarheidscijfer → minder geboortes.
Stijgende levensverwachting → vergrijzing.
Dit roept vragen op over:
o Pensioenen en sociale zekerheid
o Welzijn van ouderen
o Intergenerationele solidariteit
o Nieuwe rollen voor grootouders
Conclusie
Het gezin is vandaag veel diverser en complexer dan vroeger.
Traditionele modellen zijn vervangen door een brede waaier aan gezinsvormen.
Juridische en maatschappelijke veranderingen zorgen voor meer gelijkheid,
maar brengen ook nieuwe uitdagingen met zich mee op vlak van ouderschap,
werk-gezinsbalans en vergrijzing.
Grondvoorwaarden van het huwelijk (België)
1. Grondvoorwaarden van het huwelijk
Een huwelijk is alleen geldig als aan alle onderstaande voorwaarden is voldaan.
1.1 Huwbare leeftijd
Minimumleeftijd: 18 jaar.
Uitzonderingen:
o Met ouderlijke toestemming.
o Rechter kan de leeftijdsvoorwaarde opheffen.
Zonder geldige uitzondering = huwelijk kan nietig zijn.
1.2 Toestemming van de echtgenoten
De toestemming moet vrij, bewust en weloverwogen zijn.
Geen geldige toestemming bij:
Dronkenschap, drugs, hypnose
Geestesziekte
Schijnhuwelijk (sinds 2006 ook strafbaar)
Wilsgebreken (zeer streng toegepast):
Inleiding
Algemene evolutie
Sinds de jaren 1950 zijn gezinnen sterk veranderd door maatschappelijke,
juridische en demografische ontwikkelingen. De kernwoorden zijn
individualisering, diversiteit in gezinsvormen, veranderend ouderschap,
combinatie werk-gezin en vergrijzing.
1. Samenlevingsvormen
Jaren ’50
Dominant model: patriarchaal kerngezin.
Vader had gezag, kerk speelde een grote rol.
Gehoorzaamheid, discipline en wederopbouw stonden centraal.
Individuele vrijheid was ondergeschikt aan collectieve vooruitgang.
Vanaf de jaren ’60
Individualisering: meer nadruk op persoonlijke vrijheid en
zelfontplooiing.
De-traditionalisering: afname invloed van kerk en tradities.
Opkomst van vrouwenemancipatie, seksuele revolutie en
anticonceptiepil.
Huwelijk blijft bestaan, maar:
o Meer samenwonen
o Meer echtscheidingen
Nieuwe gezinsvormen:
o Eenoudergezinnen
o Nieuw samengestelde gezinnen
o Cohousing
o Polyamoreuze relaties
Doorbraak: liefde, huwelijk, seksualiteit en voortplanting zijn niet langer
automatisch gekoppeld.
,2. Ouderschap
Tot 1987: enkel kinderen binnen het huwelijk waren “wettig”.
Marckx-arrest (1979) → België veroordeeld voor discriminatie.
Wet van 1987: alle kinderen zijn juridisch gelijk.
2003: huwelijk opengesteld voor koppels van hetzelfde geslacht.
2006: adoptie mogelijk voor holebi-koppels.
2015: wet op meemoederschap.
Nieuwe vraagstukken vandaag
Meerouderschap
Draagmoederschap
Gebruik van genetisch materiaal
Erkenning van zorg- en sociale ouders
3. Gezin en arbeid
Historische evolutie
Voor WO I: sterke klassenverschillen in arbeid.
Tijdens WO I & II: vrouwen nemen mannenjobs over.
Na WO II: kostwinnersmodel (man werkt, vrouw zorgt).
Vanaf jaren ’70: tweeverdienersmodel wordt de norm.
Vandaag
Combinatie werk-gezin blijft moeilijk door:
o Loonongelijkheid
o Glazen plafond
o Veel deeltijds werk bij vrouwen
o Ongelijke verdeling van zorgtaken
o Beperkte zorgverloven
, 4. Demografische veranderingen
Dalend vruchtbaarheidscijfer → minder geboortes.
Stijgende levensverwachting → vergrijzing.
Dit roept vragen op over:
o Pensioenen en sociale zekerheid
o Welzijn van ouderen
o Intergenerationele solidariteit
o Nieuwe rollen voor grootouders
Conclusie
Het gezin is vandaag veel diverser en complexer dan vroeger.
Traditionele modellen zijn vervangen door een brede waaier aan gezinsvormen.
Juridische en maatschappelijke veranderingen zorgen voor meer gelijkheid,
maar brengen ook nieuwe uitdagingen met zich mee op vlak van ouderschap,
werk-gezinsbalans en vergrijzing.
Grondvoorwaarden van het huwelijk (België)
1. Grondvoorwaarden van het huwelijk
Een huwelijk is alleen geldig als aan alle onderstaande voorwaarden is voldaan.
1.1 Huwbare leeftijd
Minimumleeftijd: 18 jaar.
Uitzonderingen:
o Met ouderlijke toestemming.
o Rechter kan de leeftijdsvoorwaarde opheffen.
Zonder geldige uitzondering = huwelijk kan nietig zijn.
1.2 Toestemming van de echtgenoten
De toestemming moet vrij, bewust en weloverwogen zijn.
Geen geldige toestemming bij:
Dronkenschap, drugs, hypnose
Geestesziekte
Schijnhuwelijk (sinds 2006 ook strafbaar)
Wilsgebreken (zeer streng toegepast):
