POLITIEKE COMMUNICATIE
LES 1: INTRODUCTIE
WAT IS POLITIEKE COMMUNICATIE
“doelgericht communicatie over politiek” (McNair, 2011 in reader)
Heel breed perspectief
Niet zo zeer wie of hoe, maar inhoud van communicatie
Verdeling middelen, autoriteit en sancties= politiek
Politieke communicatie= discussies daarover
Communicatie= kledij, beelden, muziek
3 belangrijke actoren
Politieke marketing, PR, politieke invloed uitoefenen op publieke opinie
Media niet louter doorgeefluik, ook belangrijke rol
Politiek is gemedieerd (Mazzoleni & Schulz, 1999)
Kennis over politiek is via media, niet vaak directe communicatie tussen politiek en publiek
“constructed reality”, media als brug tussen werkelijkheid en publiek opinie (Lippman, 1922)
“manifacture of consent” (illustratie vanaf 01.11.30 over emoties en publieke opinie en de invloed
van politici hierop)
Media construeren, interpreteren
Door selecteren en interpreteren ga je vereenvoudigen en verkleuren
Burgers niet rationeel, risico van manipulatie door politiekers
Drie realiteiten
1. Objectieve realiteit
2. Subjectieve realiteit
3. Geconstrueerde realiteit
→geconstrueerde realiteit wordt dominant en tegelijkertijd geen publieke controle
Media geen verkozen mensen met veel macht
,THE AMERICAN DREAM STUDIE: THE AMERICAN MIRAGE (KIM 2025)
FEITEN VS
→stijging inkomensongelijkheid
→intergenerationele mobiliteit (fractie kinderen die meer verdienen dan ouders) gedaalde met meer dan
40% (bvb. Chetty et al. 2017)
Objectieve realiteit: idee american dream staat onder druk
PUBLIEKE OPINIE VS
→ongeveer 70% van de Amerikanen gelooft in intergenerationele mobiliteit
→wetenschappelijke studies tonen systematische overschatting van opwaartse economische mobiliteit in VS
Subjectieve realiteit
BELANGRIJKE GEVOLGEN MISMATCH
→stijging in inkomensongelijkheid doet vraag naar herverdeling niet stijgen
→Idee van American dream leidt tot tolerantie voor verschillen in rijkdomen lager klasse bewustzijn
Objectieve realiteit verschillen van percepties
Why do Americans’ beliefs in economic mobility persist despite the raft of empirical evidence to the con-
trary? More importantly, why do some Americans retain this belief in upward mobility more than others?
Hoe komt het dat we die mismatch zien, en waarom zijn daar verschillen tussen?
Berichtgeving nieuwsmedia?
Positieve media: perceptie mensen invloed
Inhoudsanalyse toont dat media negatieve percepties aanhaalt
Nieuwsmedia verklaren niet waarom er mismatch is
GECONSTRUEERDE REALITEIT DOOR ENTERTAINMENT MEDIA
Niet nieuwsmedia maar entertainment media
→Amerikanen vermijden vaak nieuws en spenderen enorme hoeveelheid tijd aan entertainment
→“America’s Got Talent” heft vaak zeven keer meer publiek dan Fox news (Elber 2018).
→Uitgebrachte stemmen in “American Idol” zijn hoger dan die bij gemiddelde presidentsverkiezing(Schwarz
2015).
Narratief dat economische mobiliteit mogelijk en wijdverspreid is
”narrative persuasion” in entertainment media krachtiger dan “rhetorical persuasion” via politieke berichten.
→Mensen zijn minder geneigd tegen argumenten te ontwikkelen of kritisch naar boodschap te kijken
Krachtig wanneer je ziet dat (reality shows)
(1) gewone mensen,
(2) zichtbare financiële winst
(3) narratief beklemtoont meritocratie(=werken hard, verdienen het)
→70% van reality shows met competitief format 3 elementenaanwezig
→8 van 10 top-rated >4M kijkers
METHODE
- Inhoudsanalyse
- Online experiment (N=763)
,- Lab in the field op niet politieke events (N=203; suburban New Jersey en Pennsylvania)
- Survey
- Design experimenten:
- Fragment <5min uit 4 verschillende reality shows
-controle groep met fragmenten uit Cesar 911
-manipulatie checks
LESSEN UIT STUDIE
-Verklaring verschil tussen objectieve en subjectieve realiteit
-Illustratie geconstrueerde realiteit door media (niet alleen nieuwsmedia)
-Illustratie media effecten
-Verschillende methoden van politieke communicatiewetenschappen in actie
RECAP
-politieke communicatie: doelgerichte communicatie over politiek
-drie actoren: politiek, publiek, media
-politiek is gemedieerd: communicatie politiek-publiek verloopt via (massa) media
-de geconstrueerde realiteit van media domineert vaak de publieke sfeer/opinie
LES 2: ROL MEDIA IN EEN DEMOCRATIE EN TRENDS
ROL VAN DE MEDIA IN EEN DEMOCRATIE (MCNAIR)
McNair suggereert vijf functies voor media in een democratie
-informeren
-onderwijzen/opleiden (verschil met informeren: selecteren en context uithalen)
-forum voor debat (woord en weerwoord, verschillende perspectieven)
-waakhond (controlefunctie)
-kanaal/belangenbehartiging (effect publiek op media)
=> spanningen tussen functies
Van normatief (“zouden moeten”) naar descriptief (“doen)
Kies een media actor en overloop de 5 functies. Hoe goed scoort deze op al deze functies? (vb examen-
vraag)
Media actor kan niet alle functies even goed vervullen
Evaluatie hangt samen met normatief kader/burgerschap
NIEUWSNODEN
Users needs 2.0 model (vertrekt vanuit gebruiker, welke noden hebben die consumenten)
-informeren
-opleiden
-platform voor discussie, andere standpunten
Voorbeeld examenvraag
Bespreek de functies die de media in een democratie kan opnemen aan de hand van concrete voorbeelden uit de
Vlaamse context (4 punten)
, TRENDS IN POLITIEKE COMMUNICATIE (VAN AELST ET AL.)
Politieke informatie omgeving: al het nieuws in een samenleving beschikbaar; kwantiteit en kwaliteit; vraag &
aanbod
HIGH CHOICE MEDIA ENVIRONMENT (=veel nieuwsbronnen)
Politieke communicatie in verandering: fragmentatie
Media fragmentatie
In de laatste 10-20 jaar: explosie aan media
-vroeger: beperkt aantal zenders, nu: een breed gamma aan verschillende (vaak gespeciali-
seerde) zenders
-daarbij komen dan ook nog (verschillende) nieuwe media, die een steeds groter marktaan-
deel opeisen
Dit leidt tot toegenomen competitie
-sneller nieuwsritme (24/7)
-meer commerciële nieuwswaarden
Fragmentatie binnen online platformen
-verandering in welke platformen en aantal
-10 jaar geleden slechts enkele platformen, nu 6 platformen >10%
-tiktok heeft X/twitter recent voorbij gestoken
-effecten bv.. Stijgend belang video voor nieuws via platformen, vooral onder jongeren gene-
raties
Technische en sociale kenmerken hebben een effect op politieke communicatie
Fragmentatie van publiek (iedereen eigen nieuws, smartphone, niet samen tv kijken)
-technologische innovatie: explosie mediakanalen, shift weg van traditionele niet-interactieve
➔ internet, sociale media, meer zelf impact op media
-culturele veranderingen: individualisering, ontzuiling, wantrouwen in ‘traditionele’ media
-commercialisering
Individualisering en ontzuiling
-partij meer verantwoordelijk gehouden voor acties, kiezers gefragmenteerd niet meer vast
in 1 partijblok
Mogelijke gevolgen fragmentatie
1. Dalend aanbod van politiek nieuws
-Nee, over algemeen méér nieuws
-Grote verschillen tussen landen
Nieuws in prime time, openbare omroep, kwaliteitsvol nieuws
-Absoluut vs relatief
Relatief gezien minder politiek nieuws door stijging media inhoud
Nieuws vermijden is makkelijker
-Minder vraag bij publiek
LES 1: INTRODUCTIE
WAT IS POLITIEKE COMMUNICATIE
“doelgericht communicatie over politiek” (McNair, 2011 in reader)
Heel breed perspectief
Niet zo zeer wie of hoe, maar inhoud van communicatie
Verdeling middelen, autoriteit en sancties= politiek
Politieke communicatie= discussies daarover
Communicatie= kledij, beelden, muziek
3 belangrijke actoren
Politieke marketing, PR, politieke invloed uitoefenen op publieke opinie
Media niet louter doorgeefluik, ook belangrijke rol
Politiek is gemedieerd (Mazzoleni & Schulz, 1999)
Kennis over politiek is via media, niet vaak directe communicatie tussen politiek en publiek
“constructed reality”, media als brug tussen werkelijkheid en publiek opinie (Lippman, 1922)
“manifacture of consent” (illustratie vanaf 01.11.30 over emoties en publieke opinie en de invloed
van politici hierop)
Media construeren, interpreteren
Door selecteren en interpreteren ga je vereenvoudigen en verkleuren
Burgers niet rationeel, risico van manipulatie door politiekers
Drie realiteiten
1. Objectieve realiteit
2. Subjectieve realiteit
3. Geconstrueerde realiteit
→geconstrueerde realiteit wordt dominant en tegelijkertijd geen publieke controle
Media geen verkozen mensen met veel macht
,THE AMERICAN DREAM STUDIE: THE AMERICAN MIRAGE (KIM 2025)
FEITEN VS
→stijging inkomensongelijkheid
→intergenerationele mobiliteit (fractie kinderen die meer verdienen dan ouders) gedaalde met meer dan
40% (bvb. Chetty et al. 2017)
Objectieve realiteit: idee american dream staat onder druk
PUBLIEKE OPINIE VS
→ongeveer 70% van de Amerikanen gelooft in intergenerationele mobiliteit
→wetenschappelijke studies tonen systematische overschatting van opwaartse economische mobiliteit in VS
Subjectieve realiteit
BELANGRIJKE GEVOLGEN MISMATCH
→stijging in inkomensongelijkheid doet vraag naar herverdeling niet stijgen
→Idee van American dream leidt tot tolerantie voor verschillen in rijkdomen lager klasse bewustzijn
Objectieve realiteit verschillen van percepties
Why do Americans’ beliefs in economic mobility persist despite the raft of empirical evidence to the con-
trary? More importantly, why do some Americans retain this belief in upward mobility more than others?
Hoe komt het dat we die mismatch zien, en waarom zijn daar verschillen tussen?
Berichtgeving nieuwsmedia?
Positieve media: perceptie mensen invloed
Inhoudsanalyse toont dat media negatieve percepties aanhaalt
Nieuwsmedia verklaren niet waarom er mismatch is
GECONSTRUEERDE REALITEIT DOOR ENTERTAINMENT MEDIA
Niet nieuwsmedia maar entertainment media
→Amerikanen vermijden vaak nieuws en spenderen enorme hoeveelheid tijd aan entertainment
→“America’s Got Talent” heft vaak zeven keer meer publiek dan Fox news (Elber 2018).
→Uitgebrachte stemmen in “American Idol” zijn hoger dan die bij gemiddelde presidentsverkiezing(Schwarz
2015).
Narratief dat economische mobiliteit mogelijk en wijdverspreid is
”narrative persuasion” in entertainment media krachtiger dan “rhetorical persuasion” via politieke berichten.
→Mensen zijn minder geneigd tegen argumenten te ontwikkelen of kritisch naar boodschap te kijken
Krachtig wanneer je ziet dat (reality shows)
(1) gewone mensen,
(2) zichtbare financiële winst
(3) narratief beklemtoont meritocratie(=werken hard, verdienen het)
→70% van reality shows met competitief format 3 elementenaanwezig
→8 van 10 top-rated >4M kijkers
METHODE
- Inhoudsanalyse
- Online experiment (N=763)
,- Lab in the field op niet politieke events (N=203; suburban New Jersey en Pennsylvania)
- Survey
- Design experimenten:
- Fragment <5min uit 4 verschillende reality shows
-controle groep met fragmenten uit Cesar 911
-manipulatie checks
LESSEN UIT STUDIE
-Verklaring verschil tussen objectieve en subjectieve realiteit
-Illustratie geconstrueerde realiteit door media (niet alleen nieuwsmedia)
-Illustratie media effecten
-Verschillende methoden van politieke communicatiewetenschappen in actie
RECAP
-politieke communicatie: doelgerichte communicatie over politiek
-drie actoren: politiek, publiek, media
-politiek is gemedieerd: communicatie politiek-publiek verloopt via (massa) media
-de geconstrueerde realiteit van media domineert vaak de publieke sfeer/opinie
LES 2: ROL MEDIA IN EEN DEMOCRATIE EN TRENDS
ROL VAN DE MEDIA IN EEN DEMOCRATIE (MCNAIR)
McNair suggereert vijf functies voor media in een democratie
-informeren
-onderwijzen/opleiden (verschil met informeren: selecteren en context uithalen)
-forum voor debat (woord en weerwoord, verschillende perspectieven)
-waakhond (controlefunctie)
-kanaal/belangenbehartiging (effect publiek op media)
=> spanningen tussen functies
Van normatief (“zouden moeten”) naar descriptief (“doen)
Kies een media actor en overloop de 5 functies. Hoe goed scoort deze op al deze functies? (vb examen-
vraag)
Media actor kan niet alle functies even goed vervullen
Evaluatie hangt samen met normatief kader/burgerschap
NIEUWSNODEN
Users needs 2.0 model (vertrekt vanuit gebruiker, welke noden hebben die consumenten)
-informeren
-opleiden
-platform voor discussie, andere standpunten
Voorbeeld examenvraag
Bespreek de functies die de media in een democratie kan opnemen aan de hand van concrete voorbeelden uit de
Vlaamse context (4 punten)
, TRENDS IN POLITIEKE COMMUNICATIE (VAN AELST ET AL.)
Politieke informatie omgeving: al het nieuws in een samenleving beschikbaar; kwantiteit en kwaliteit; vraag &
aanbod
HIGH CHOICE MEDIA ENVIRONMENT (=veel nieuwsbronnen)
Politieke communicatie in verandering: fragmentatie
Media fragmentatie
In de laatste 10-20 jaar: explosie aan media
-vroeger: beperkt aantal zenders, nu: een breed gamma aan verschillende (vaak gespeciali-
seerde) zenders
-daarbij komen dan ook nog (verschillende) nieuwe media, die een steeds groter marktaan-
deel opeisen
Dit leidt tot toegenomen competitie
-sneller nieuwsritme (24/7)
-meer commerciële nieuwswaarden
Fragmentatie binnen online platformen
-verandering in welke platformen en aantal
-10 jaar geleden slechts enkele platformen, nu 6 platformen >10%
-tiktok heeft X/twitter recent voorbij gestoken
-effecten bv.. Stijgend belang video voor nieuws via platformen, vooral onder jongeren gene-
raties
Technische en sociale kenmerken hebben een effect op politieke communicatie
Fragmentatie van publiek (iedereen eigen nieuws, smartphone, niet samen tv kijken)
-technologische innovatie: explosie mediakanalen, shift weg van traditionele niet-interactieve
➔ internet, sociale media, meer zelf impact op media
-culturele veranderingen: individualisering, ontzuiling, wantrouwen in ‘traditionele’ media
-commercialisering
Individualisering en ontzuiling
-partij meer verantwoordelijk gehouden voor acties, kiezers gefragmenteerd niet meer vast
in 1 partijblok
Mogelijke gevolgen fragmentatie
1. Dalend aanbod van politiek nieuws
-Nee, over algemeen méér nieuws
-Grote verschillen tussen landen
Nieuws in prime time, openbare omroep, kwaliteitsvol nieuws
-Absoluut vs relatief
Relatief gezien minder politiek nieuws door stijging media inhoud
Nieuws vermijden is makkelijker
-Minder vraag bij publiek
