1
,Wereld-/global history is volgens Conrad juist nu belangrijk omdat zowel de wereld waarin
historici leven als de manier waarop kennis geproduceerd wordt fundamenteel veranderd is. In de
inleiding geeft hij een reeks redenen die samen verklaren waarom de “global turn” niet toevallig is,
maar samenhangt met recente politieke, sociale en technologische verschuivingen.
1) Globalisering maakt “de wereld” een onvermijdelijk referentiekader
Conrad stelt dat de enorme belangstelling voor global history vooral is gegroeid door de
wijdverspreide overtuiging dat globalisering dé sleutel is om het heden te begrijpen. Als je het
heden interpreteert als gevormd door mondiale netwerken (economie, migratie, cultuur, media),
wordt het bijna vanzelfsprekend om historisch te gaan onderzoeken hoe die mondiale
verwevenheden zijn ontstaan en welke lange-termijnprocessen daarachter zitten.
Kort gezegd: we bestuderen global history nu omdat we het gevoel hebben dat we in een tijd leven
waarin het “globale” niet langer achtergrond is, maar vaak de voorwaarde waaronder lokale
samenlevingen functioneren.
2) Politieke breukmomenten hebben een “mondiale blik” afgedwongen
Conrad wijst op twee concrete momenten die de interesse versnelden:
• het einde van de Koude Oorlog
• en daarna 9/11
Beide gebeurtenissen maakten veel mensen (ook in de academie) bewuster van mondiale
onderlinge afhankelijkheden, geopolitieke verschuivingen en grensoverschrijdende dynamieken.
Daardoor groeide de behoefte om niet alleen nationaal of regionaal te denken, maar om de
geschiedenis te herlezen in termen van bredere mondiale structuren en interacties.
3) Maatschappelijke druk: vraag naar inclusievere geschiedverhalen
In veel landen (Conrad noemt expliciet de VS, vooral als immigratiesamenleving) is global history
ook een antwoord op sociale en politieke vragen: wie wordt opgenomen in het “grote verhaal” van
het verleden? Global history past bij een vraag naar een minder exclusieve, minder nationaal-
centrische geschiedschrijving.
Hij noemt bijvoorbeeld de verschuiving in onderwijsprogramma’s van “Western Civ” naar global
history als resultaat van die maatschappelijke druk. Het gaat dus niet alleen om academische
mode, maar ook om het feit dat samenlevingen diverser worden en daarom andere historische
kaders eisen.
4) Verandering binnen de academie zelf: wie geschiedenis schrijft verandert
Conrad koppelt dit aan veranderingen in de “sociologie van kennis”:
• de samenstelling van de beroepsgroep verandert (sociaal, cultureel, etnisch)
2
, • daardoor groeit de kritiek op het idee dat nationale geschiedenis de “natuurlijke” vorm van
geschiedenis is
Meer diverse perspectieven leggen sneller bloot dat nationale verhalen vaak veel uitsluiten:
andere regio’s, koloniale ervaringen, migratiegeschiedenissen en grensoverschrijdende
processen.
5) Communicatie- en mobiliteitsrevolutie: historici kunnen (en moeten) anders werken
De revolutie sinds de jaren 1990 (internet, digitalisering, reizen) verandert volgens Conrad hoe
historici kennis maken en delen:
• historici reizen meer en ervaren meer van de wereld
• netwerken en internationale samenwerking worden makkelijker
• men wordt geconfronteerd met meerdere concurrerende narratieven over hetzelfde
verleden
Dat dwingt tot reflectie: als je meerdere perspectieven hoort, wordt het moeilijker om één
nationaal verhaal als vanzelfsprekend “de” geschiedenis te behandelen. (Conrad merkt wel op
dat stemmen uit vroeger gekoloniseerde gebieden nog vaak ondervertegenwoordigd zijn.)
6) Een methodologisch probleem: traditionele disciplines zijn gebouwd op twee
“geboortefouten”
Dit is voor Conrad de diepste reden waarom global history nu noodzakelijk is: globalisering heeft
duidelijk gemaakt dat de klassieke conceptuele instrumenten onvoldoende zijn. Hij noemt twee
structurele problemen die teruggaan op de 19e-eeuwse Europese vorming van disciplines:
(a) Methodologisch nationalisme
De natiestaat werd de standaard “container” voor onderzoek. Geschiedenis ging dan bijna
automatisch over nationale ontwikkeling, alsof samenlevingen los van elkaar evolueren. Dat
maakt het moeilijk om structureel te zien hoe uitwisseling, migratie, handel, imperium en
circulatie historische verandering aandrijven.
(b) Eurocentrisme
De sociale wetenschappen maakten van Europese ervaringen een soort universeel model.
Concepten als “natie”, “revolutie”, “vooruitgang”, “maatschappij” werden voorgesteld als
algemeen toepasbaar, terwijl ze historisch uit een Europese context kwamen. Daardoor werden
niet-Europese geschiedenissen vaak gelezen als “afwijking”, “achterstand” of “kopie”. Global
history probeert dat te corrigeren.
3
, 7) Global history helpt verklaren hoe lokale gebeurtenissen door globale structuren gevormd
worden
Conrad benadrukt dat global history niet betekent dat je “alles overal” moet behandelen. Het gaat
vaak om precies het punt waar globale processen en lokale realiteit elkaar raken. Hij maakt
onderscheid tussen global history als:
• perspectief (een manier van kijken)
• en proces (de mate waarin de wereld historisch geïntegreerd raakt)
Juist in de moderne tijd worden volgens hem de structurele verbanden sterker, waardoor lokale
gebeurtenissen steeds vaker alleen goed te begrijpen zijn als je de globale context meeneemt
(bijv. wereldorde, kapitalisme, imperialisme, informatiestromen).
8) Maar: Conrad waarschuwt ook voor overschatting
Een belangrijk onderdeel van “waarom nu” is dat Conrad ook grenzen aangeeft:
• global history is geen wondermiddel
• niet elk onderwerp vraagt per se een globale lens
• “niet alles is met alles verbonden”
• en je mag groepen die niet in grote netwerken zaten niet onzichtbaar maken
Toch stelt hij dat het moeilijk is om terug te keren: de inzichten van de global turn zijn te relevant
geworden om te negeren.
Conclusie
Wereldgeschiedenis is nu van belang omdat:
1. de hedendaagse wereld feitelijk mondiaal verweven is, en dat roept historische vragen op;
2. politieke en sociale ontwikkelingen (na Koude Oorlog, 9/11, migratie, diversiteit) een
inclusiever kader eisen;
3. technologie en mobiliteit historici confronteren met meerdere perspectieven;
4. klassieke nationale en eurocentrische kaders methodologisch tekortschieten om
grensoverschrijdende processen te verklaren.
4
,Wereld-/global history is volgens Conrad juist nu belangrijk omdat zowel de wereld waarin
historici leven als de manier waarop kennis geproduceerd wordt fundamenteel veranderd is. In de
inleiding geeft hij een reeks redenen die samen verklaren waarom de “global turn” niet toevallig is,
maar samenhangt met recente politieke, sociale en technologische verschuivingen.
1) Globalisering maakt “de wereld” een onvermijdelijk referentiekader
Conrad stelt dat de enorme belangstelling voor global history vooral is gegroeid door de
wijdverspreide overtuiging dat globalisering dé sleutel is om het heden te begrijpen. Als je het
heden interpreteert als gevormd door mondiale netwerken (economie, migratie, cultuur, media),
wordt het bijna vanzelfsprekend om historisch te gaan onderzoeken hoe die mondiale
verwevenheden zijn ontstaan en welke lange-termijnprocessen daarachter zitten.
Kort gezegd: we bestuderen global history nu omdat we het gevoel hebben dat we in een tijd leven
waarin het “globale” niet langer achtergrond is, maar vaak de voorwaarde waaronder lokale
samenlevingen functioneren.
2) Politieke breukmomenten hebben een “mondiale blik” afgedwongen
Conrad wijst op twee concrete momenten die de interesse versnelden:
• het einde van de Koude Oorlog
• en daarna 9/11
Beide gebeurtenissen maakten veel mensen (ook in de academie) bewuster van mondiale
onderlinge afhankelijkheden, geopolitieke verschuivingen en grensoverschrijdende dynamieken.
Daardoor groeide de behoefte om niet alleen nationaal of regionaal te denken, maar om de
geschiedenis te herlezen in termen van bredere mondiale structuren en interacties.
3) Maatschappelijke druk: vraag naar inclusievere geschiedverhalen
In veel landen (Conrad noemt expliciet de VS, vooral als immigratiesamenleving) is global history
ook een antwoord op sociale en politieke vragen: wie wordt opgenomen in het “grote verhaal” van
het verleden? Global history past bij een vraag naar een minder exclusieve, minder nationaal-
centrische geschiedschrijving.
Hij noemt bijvoorbeeld de verschuiving in onderwijsprogramma’s van “Western Civ” naar global
history als resultaat van die maatschappelijke druk. Het gaat dus niet alleen om academische
mode, maar ook om het feit dat samenlevingen diverser worden en daarom andere historische
kaders eisen.
4) Verandering binnen de academie zelf: wie geschiedenis schrijft verandert
Conrad koppelt dit aan veranderingen in de “sociologie van kennis”:
• de samenstelling van de beroepsgroep verandert (sociaal, cultureel, etnisch)
2
, • daardoor groeit de kritiek op het idee dat nationale geschiedenis de “natuurlijke” vorm van
geschiedenis is
Meer diverse perspectieven leggen sneller bloot dat nationale verhalen vaak veel uitsluiten:
andere regio’s, koloniale ervaringen, migratiegeschiedenissen en grensoverschrijdende
processen.
5) Communicatie- en mobiliteitsrevolutie: historici kunnen (en moeten) anders werken
De revolutie sinds de jaren 1990 (internet, digitalisering, reizen) verandert volgens Conrad hoe
historici kennis maken en delen:
• historici reizen meer en ervaren meer van de wereld
• netwerken en internationale samenwerking worden makkelijker
• men wordt geconfronteerd met meerdere concurrerende narratieven over hetzelfde
verleden
Dat dwingt tot reflectie: als je meerdere perspectieven hoort, wordt het moeilijker om één
nationaal verhaal als vanzelfsprekend “de” geschiedenis te behandelen. (Conrad merkt wel op
dat stemmen uit vroeger gekoloniseerde gebieden nog vaak ondervertegenwoordigd zijn.)
6) Een methodologisch probleem: traditionele disciplines zijn gebouwd op twee
“geboortefouten”
Dit is voor Conrad de diepste reden waarom global history nu noodzakelijk is: globalisering heeft
duidelijk gemaakt dat de klassieke conceptuele instrumenten onvoldoende zijn. Hij noemt twee
structurele problemen die teruggaan op de 19e-eeuwse Europese vorming van disciplines:
(a) Methodologisch nationalisme
De natiestaat werd de standaard “container” voor onderzoek. Geschiedenis ging dan bijna
automatisch over nationale ontwikkeling, alsof samenlevingen los van elkaar evolueren. Dat
maakt het moeilijk om structureel te zien hoe uitwisseling, migratie, handel, imperium en
circulatie historische verandering aandrijven.
(b) Eurocentrisme
De sociale wetenschappen maakten van Europese ervaringen een soort universeel model.
Concepten als “natie”, “revolutie”, “vooruitgang”, “maatschappij” werden voorgesteld als
algemeen toepasbaar, terwijl ze historisch uit een Europese context kwamen. Daardoor werden
niet-Europese geschiedenissen vaak gelezen als “afwijking”, “achterstand” of “kopie”. Global
history probeert dat te corrigeren.
3
, 7) Global history helpt verklaren hoe lokale gebeurtenissen door globale structuren gevormd
worden
Conrad benadrukt dat global history niet betekent dat je “alles overal” moet behandelen. Het gaat
vaak om precies het punt waar globale processen en lokale realiteit elkaar raken. Hij maakt
onderscheid tussen global history als:
• perspectief (een manier van kijken)
• en proces (de mate waarin de wereld historisch geïntegreerd raakt)
Juist in de moderne tijd worden volgens hem de structurele verbanden sterker, waardoor lokale
gebeurtenissen steeds vaker alleen goed te begrijpen zijn als je de globale context meeneemt
(bijv. wereldorde, kapitalisme, imperialisme, informatiestromen).
8) Maar: Conrad waarschuwt ook voor overschatting
Een belangrijk onderdeel van “waarom nu” is dat Conrad ook grenzen aangeeft:
• global history is geen wondermiddel
• niet elk onderwerp vraagt per se een globale lens
• “niet alles is met alles verbonden”
• en je mag groepen die niet in grote netwerken zaten niet onzichtbaar maken
Toch stelt hij dat het moeilijk is om terug te keren: de inzichten van de global turn zijn te relevant
geworden om te negeren.
Conclusie
Wereldgeschiedenis is nu van belang omdat:
1. de hedendaagse wereld feitelijk mondiaal verweven is, en dat roept historische vragen op;
2. politieke en sociale ontwikkelingen (na Koude Oorlog, 9/11, migratie, diversiteit) een
inclusiever kader eisen;
3. technologie en mobiliteit historici confronteren met meerdere perspectieven;
4. klassieke nationale en eurocentrische kaders methodologisch tekortschieten om
grensoverschrijdende processen te verklaren.
4
