publiek recht volledige samenvatting

Publiek recht samenvatting

Inleiding: waarom recht studeren?

Recht is alles omvattend, het is overal, het mengt zich in alle aspecten van ons leven. Het is voor
iedereen van groot belang, het kijkt steeds toe en is voor iedereen voortdurend van belang, je kan
er dus niet aan ontsnappen.

Je hebt rechten vanaf de wieg tot het graf. Ondanks het belang ervan, zijn we vervreemd van het
recht. (Afstandelijk). Enkele oorzaken hiervan zijn:

 Teleurstelling in de verwachting dat het recht rechtvaardig zal zijn
 Mensen lopen verloren in de doolhof van wetten, waarvan het aantal toeneemt en waarvan de
inhoud meer complex wordt
 Mensen verstaan de moeilijke rechtstaal niet

Recht en Recht en rechtvaardigheid:
rechtvaardigh  Recht wordt gemaakt door mensen.
eid  De tijdsgeest speelt een rol (recht hebben in een bepaalde tijd, bv max 7dagen, 1dag erna is te laat,
(1) wet is wet).
 Politieke macht
 Bewijsrecht: gelijk hebben en gelijk krijgen zijn twee verschillende dingen (bewijsregels +
procedureregels)
 Recht is een techniek om conflicten te voorkomen en op te lossen waarbij rechtvaardigheid wordt
nagestreefd, maar niet altijd wordt bereikt, hoe belangrijk rechtvaardigheid ook is voor vrede.

Voorbeeld werkstraf reuze Gommers, veroordeling Acid, fraude bij examens  vertrouwen in justitie daalt

Recht is Meer en meer wetten, complexe materies en ingewikkelde constructies…
complex Ook onze samenleving is complex en wordt steeds meer complex (minder toegankelijk)
(2) Bv fiscaal recht: “de nieuwe belastingaangifte is onmogelijk zonder hulp”

De juridische Vakjargon, Latijnse termen, juristen maken gebruik van dagdagelijkse woorden maar deze krijgen andere
taal betekenis in het recht.
(3) Ook ingewikkelde zinsconstructies: passief, vertaling uit het Frans etc. en juridische woordenboeken.

Vervreemding Kloof tussen:
is een  Zij die hun rechten kennen en zij die hun rechten niet kennen
risicovolle  Zij die de taal van het recht beheersen en zij die de taal niet beheersen
situatie  Leidt tot sociale onrechtvaardigheid

Rechten en Strijdt voor sociale rechtvaardigheid:
empowering  Toegang tot het recht en de rechter
 Mensen aan en tot hun recht laten komen

Sociaal  Kent de burger
werker  Kent de samenleving, waaronder de juridische aspecten ervan
 Kent de relevante rechtsregels of kan ze opzoeken
 Kan die regels ook toepassen om recht voor burgers te realiseren
 Ziet de toepassing van de wet in de samenleving
 Kijkt kritisch naar het juridisch systeem

Recht en Juridische wereld/ systeem is een belangrijk onderdeel van de samenleving, kennis ervan is
sociaal werk belangrijk om rechten voor burgers te kunnen realiseren.

Bij het toepassen van het recht moet de SW kritisch kijken vanuit waarden en normen (moreel-etisch-
perspectief),
Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid staan hierbij centraal.

Bv. Recht op vrije meningsuiting, recht op vrij geloof, recht op leven
Verbod folteren is absoluut verbod, politie heeft verdachte, houd pistool tegen het hoofd, verdachte biecht
op, deze info mag niet gebruikt worden want verdachte is gefolterd dus geen bewijs, persoon vrijgelaten en
geen straf gekregen.


1

,Politiserend Mensen continu wakker schudden over onrechtvaardigheid
werken zit in  Het waarborgen van (de toegang tot) rechten en kaarten structurele problemen aan;
het DNA van  Sociaal werkers trekken en organiseren mee de dialoog rond maatschappelijke ontwikkelingen,
de sociaal evoluties en problemen.
werker  Beleidsbeïnvloedend werken samen met de doelgroep, signaleren van tekorten en knelpunten…

Als maatschappelijk assistent:
Kom je in contact met mensen die “problemen” hebben… hen wegwijs maken in hun rechten, helpen hun
rechten realiseren maakt deel uit van mensen terug in hun kracht brengen. Mensen aan en tot hun
rechten brengen behoort tot de essentie van het beroep.

Werk je steeds binnen een organisatie die qua structuren, werking en doelstelling onderworpen is aan
rechtsregels,
Help je mee aan het uitvoeren van beleidskeuzes (internationaal, nationaal, regionaal en lokaal) maar
bouw je ook mee aan het beleid.


Hoofdstuk 1: het begrip recht

Objectie Het objectief recht bevat 3 elementen:
f 1. Het is een geheel van gedragsregels
Recht 2. Die de overheid heeft uitgewerkt en afdwingbaar heeft gemaakt
- Door middel van burgerrechtelijke sancties
 De gedwongen uitvoering van een regel
 Door middel van herstel

- Door middel van strafrechtelijke sancties
 Hoofdstraffen
 Bijkomende straffen

3. Ter bescherming van vitale maatschappelijke belangen

Definitie: “Het (objectief) recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft
uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers ter bescherming van vitale maatschappelijke belangen.”

Geheel van gedragsregels
Een rechtsregel is een gedragsregel: Recht regelt gedrag
 Gedrag = uitwendig waarneembaar
 Hierin ligt het verschil met
de moraal/ehtiek en
religie
 Huidige tendensen in het
strafrecht?
Tendensen strafrecht?
 Principe re-actief =
gericht op gepleegd en
gekend misdrijf

 Pro-actief
(uitzonderlijk)= gericht op
gepleegd maar nog niet
aan het licht gebrachte
misdrijven

 Quid preventief: Daders
van “een nog te plegen”
misdrijf

Rechtsregels = gedragsregels omschreven als plichten:
 Gebodsbepaling: je moet
 Verbodsbepalingen: je mag niet



2

,Rechtsregel:
 De rechtsregel koppelt een rechtsfeit aan een rechtsgevolg
 Een feit wordt een rechtsfeit doordat de rechtsregel er een rechtsgevolg aan
koppelt
 Een




rechtsgevolg is het gevolg dat de
rechtsregel aan een rechtsfeit verbindt
 Bv leerplicht tot 18, stemplicht, stoppen
bij rood licht




Rechtshandeling:
Menselijk handelen waarbij degene die handelt de rechtsgevolgen gekoppeld aan die handeling door de
rechtsregel nastreeft, wil tot stand brengen.
Bv: koopovereenkomst, huwen, testament maken, kind erkennen….

Feitelijke handelingen:
Menselijke handelingen waarbij degene die handelt niet de rechtsgevolgen wil tot stand brengen die de
rechtsregel aan de handeling verbindt, maar door te handelen de gevolgen toch tot stand brengt
- Bv: Onrechtmatig handelen, onopzettelijk of opzettelijk, dus bv een ongeval veroorzaken door
onoplettendheid, misdrijven
- Bv: rechtmatig handelen: na overlijden handelingen stellen, zoals bankzaken regelen, huurcontract
opzeggen, begrafenis regelen etc.… met als rechtsgevolg dat je de erfenis op die manier aanvaard
hebt….

Blote rechtsfeiten:
Feiten die zich voordoen en waaraan de rechtsregel rechtsgevolgen koppelt
Bv: verstrijken van de jaren (verjaring) geboorte, overlijden

Opgesteld en afdwingbaar gemaakt door een overheid
Wat maakt een gedragsregel een rechtsregel? Een gedragsregel is maar een rechtsregel wanneer:
- De regel is opgesteld door de overheid die hiertoe gemachtigd is
- En de naleving ervan afdwingbaar is gemaakt door de overheid die hiervoor over een
overheidsapparaat beschikt: politie, inspecteurs allerhande, openbaar ministerie, gerechtsdeurwaarders,
notarissen, rechters, staatsveiligheid etc….

Hoe afdwingbaar door de overheid?


3

, De regel wordt afdwingbaar gemaakt door een door de overheid opgelegde sanctie. Een sanctie is dus een
reactie van de overheid op het niet naleven van de rechtsregel (RR).

- In principe probeert de overheid het menselijk gedrag in eerste instantie te regelen door middel van
burgerrechtelijke sancties.
- Voor bepaalde gedragingen, die zo ernstig zijn, of daar waar burgerrechtelijke sancties geen soelaas
meer bieden, worden strafrechtelijke sancties toegepast.

Burgerrechtelijke sancties;

Voorbeeld: Jef heeft al enkele maanden ten gevolge van allerlei problemen zijn huur niet meer betaald. Nu is de
gerechtsdeurwaarder gekomen met een dagvaarding voor de Vrederechter. Jef is doodsbang dat de rechter hem
zal veroordelen tot een gevangenisstraf. Dat zou helemaal een ramp zijn want dan zou hij ook nog eens zijn werk
verliezen.



Burgerlijke sancties:
 Burgerlijke zaak
- Procedure tussen particulieren
- Eiser en verweerder

4