100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4.2 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Psychodynamische therapie: integratie slides, colleges, handboek & artikels

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
189
Geüpload op
30-12-2025
Geschreven in
2025/2026

Integratie v/d slides, colleges (allen gevolgd), het boek en de te kennen artikels. De ruime inhoudstafel ondersteunt de structuur en kan helpen bij het instuderen/herhalen v/d leerstof. De leerstof werd verder gestructureerd neergeschreven (niet als doorlopende tekst). Alle tabellen, figuren, e.d. werden ook opgenomen. Deze 'samenvatting' is eerder een geïntegreerde cursus van het vak psychodynamische therapie en zou (ruimschoots) moeten volstaan om te slagen voor het vak.

Meer zien Lees minder

















Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
Alle hoofdstukken die behandeld werden tijdens de colleges
Geüpload op
30 december 2025
Aantal pagina's
189
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting

Voorbeeld van de inhoud

PSYCHODYNAMISCHE THERAPIE
COLLEGE 1: PSYCHODYNAMISCHE THERAPIE - PSYCHOANALYSE .................................................15
Vrije associatie ..........................................................................................................................................15
Psychodynamische therapie versus psychoanalyse ...................................................................................15
Overeenkomsten .............................................................................................................................15
• Focus op het onbewuste: ............................................................................................15
• Bevrijding van verdrongen gevoelens: ..........................................................................15
• Rol van de therapeut: ..................................................................................................15
Verschillen.......................................................................................................................................15
• Intensiteit en duur: ......................................................................................................15
• Werkwijze: ..................................................................................................................15
• Focusthema's: ............................................................................................................15
• Evidence-based ..........................................................................................................15
Waarom psychodynamische psychotherapie? ...........................................................................................16
1. Waarom psychotherapie? ............................................................................................................16
Artikel: “Is more psychotherapy a dead horse?”: STEPPED CARE .......................................................16
Werkzaamheid psychotherapie: Algemene factoren in de psychotherapie (artikel Berk, 2008) ...........20
Figuur: Percent of improvement in psychotherapy patients as a function of therapeutic factors ....20
o Common factors (algemene of gemeenschappelijke factoren) .........................................20
o Placebo-effect ................................................................................................................21
o Techniek..........................................................................................................................21
o Extratherapeutische factoren...........................................................................................21
Dodobird Verdict .........................................................................................................................21
Opgelet: ......................................................................................................................................21
Psychotherapy effectiveness (Bruce Wampold & Pim Cuijpers) ....................................................22
Tabel 4.1. Professional characteristics and treatment outcome ...................................................23
Waarom psychodynamische therapie? .............................................................................................23
o Keuzemogelijkheid ..........................................................................................................23
o Diagnostiek .....................................................................................................................23
o (Tegen)overdracht ............................................................................................................23
o Eigen leertherapieproces & supervisie .............................................................................23
o Belang van onbewuste factoren .......................................................................................23
2. Wat is psychodynamische therapie? ............................................................................................24
Figuur: What therapy? ......................................................................................................................24
Basisingrediënten over alle vormen van psychodynamische therapie heen: ......................................24
o Het kader: .......................................................................................................................24
o De relatie: .......................................................................................................................24
o Analyse van conflicten/weerstanden/afweermechanismen ..............................................24
o Het onbewuste/‘vreemde’ ...............................................................................................25
3. Hoe werkt psychodynamische therapie?......................................................................................25
The status of psychodynamic psychotherapy as an empirically supported treatment for common
mental disorders..............................................................................................................................25
4. Een voorbeeld van psychodynamische therapie ...........................................................................26
Psychodynamische behandeling van somatische symptoomstoornis in de praktijk ...........................26
Freud versus Abbass ........................................................................................................................27
Aanpak ‘Somatische symptoomstoornissen’ in de kliniek .................................................................28
5. Conclusie: waarom psychodynamische therapie in het curriculum? ............................................28
Waarom psychodynamische therapie? .............................................................................................28
o Keuzemogelijkheid ..........................................................................................................28
o Diagnostiek .....................................................................................................................28
o (Tegen)overdracht ............................................................................................................28
o Eigen leertherapieproces & supervisie .............................................................................28


1

, o Belang van onbewuste factoren .......................................................................................28
De student als scientist-practitioner: ...............................................................................................29

COLLEGE 2: BASISASSUMPTIES V/H PSYCHOANALYTISCH REFERENTIEKADER ..............................30

HOOFDSTUK 1 HANDBOEK – INLEIDING ................................................................................................... 30
Basisassumpties (p.16-17 handboek) ........................................................................................................30
o Psychoanalyse = grens psychologie & biologie .................................................................30
o Onbewuste processen.....................................................................................................30
o Onbewust t.g.v.: ..............................................................................................................30
o Pathologie = 2 vormen: ....................................................................................................30
o Continuüm normaliteit – pathologie .................................................................................31
o Verdringing = vorm van afweer of beveiligingsmechanisme ...............................................31
o Objectrelaties .................................................................................................................31
o 2 polen op 1 as: autonomie – verbondenheid/intimiteit: ...................................................31
o Afgeweerde processen of voorstellingen kunnen in symbolische vorm opnieuw tot uiting
komen:...................................................................................................................................32
o Elk gedrag heeft betekenis, of zin. ....................................................................................32
Hoe werkt PDT: basisprincipes...................................................................................................................32
Misvattingen (7): ..............................................................................................................................32
4 Basisprincipes: .............................................................................................................................32
6 onderscheidende technische kenmerken PDT ( i.t.t. common factors): ......................................33
Theoretical and empirical foundations of contemporary psychodynamic approaches (Luyten et al.,
2015) ..........................................................................................................................................33
Artikel: That was then, this is now: psychoanalytic psychotherapy for the rest of us (Shedler, 2002) ...34
I. Onbewust mentaal leven ..........................................................................................................34
II. Intrapsychisch conflict - defensiemechanismen ......................................................................34
III. Herhaling van het verleden .....................................................................................................39
IV. Overdracht & tegenoverdracht ................................................................................................40
Psychological causation ..............................................................................................................42
What’s good for the goose ...........................................................................................................44

COLLEGE 3: HET ONBEWUSTE (S. FREUD) .....................................................................................46

HOOFDSTUK 3 HANDBOEK– FREUD: HET DRIFT- EN CONFLICTMODEL ............................................................... 46
Deel 1 – Nabespreking film ‘My name was Sabina Spielrein’ .......................................................................46
Deel 2 – De deeltheorieën: driftmodel ........................................................................................................46
1. Inleiding ......................................................................................................................................46
o 2 stromingen ...................................................................................................................46
o Ontwikkeling van het model van het onbewuste: ‘anatomie van de subjectiviteit’ ..............46
o Intrasubjectiviteit → intersubjectiviteit.............................................................................47
o De psychische realiteit van de ander is per definitie onkenbaar ........................................47
2. De deeltheorieën ........................................................................................................................47
Theoretical and empirical foundations of contemporary psychodynamic approaches (Luyten et al.,
2015): overzicht deeltheorieën (tabel) ..............................................................................................47
3. Ontwikkeling van het drift- en conflictmodel bij Freud ..................................................................48
Drift .................................................................................................................................................48
o Oftewel ...........................................................................................................................48
o Basisaanname: ...............................................................................................................48
o De drift ligt voor Freud op de grens v/d .............................................................................48
o Streeft naar .....................................................................................................................49
o 2 driftmatige tendenties binnen het organisme:................................................................49
o Er zijn ook partiële driften ................................................................................................49
Drift- en conflictmodel .....................................................................................................................49
o Centraal ..........................................................................................................................49
o Ontwikkeling: ..................................................................................................................49

2

, o Focus ..............................................................................................................................49
o Structurele model ...........................................................................................................49
o Ambivalenties → schuldgevoelens: .................................................................................50
o In therapie: ......................................................................................................................50
Deel 3 – Een zoekende Freud .....................................................................................................................50
Evolutie in de ontwikkeling van zijn denken over het psychisch functioneren in 3 modellen ................50
1. Affecttraumamodel: van herinneren naar afweer en verdringen ....................................................51
Studien über Hysterie ......................................................................................................................51
Het hysterische symptoom ..........................................................................................................51
Psychisch trauma als oorzaak van de neurose .............................................................................51
Omstandigheden eigen aan de pathogene situatie .......................................................................52
Seksualiteit .................................................................................................................................52
Nachträglichkeit..........................................................................................................................52
Affecttraumamodel of verleidingstheorie: ....................................................................................53
Afweer & verdringing: ..................................................................................................................53
Onderscheid angstneurose/psychoneurose: ...............................................................................54
Hysterie: .....................................................................................................................................54
Overdeterminering ......................................................................................................................54
Weerstand ..................................................................................................................................54
Entwurf einer Psychologie ................................................................................................................55
2. Het topografisch model: intrapsychische wensen ........................................................................55
Trauma → seksualiteit .................................................................................................................55
Die Traumdeutung ...........................................................................................................................56
o Eerste traumatheorie wordt verworpen o.b.v. 2 argumenten..............................................56
o Fantasieën ......................................................................................................................56
o Innerlijke wensen/strevingen = motivationele kracht achter: .............................................56
o Compromisvorming als oplossing van een conflict tussen: .............................................57
o Droom .............................................................................................................................57
o Centraal ..........................................................................................................................57
o Het onbewuste ................................................................................................................57
o Het voorbewuste .............................................................................................................57
o Het bewuste ....................................................................................................................58
o Psychoanalyse als betekenisverlenende activiteit ............................................................58
Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie ...............................................................................................58
o 3 hoofdstukken: ..............................................................................................................58
o 2 grote driften: .................................................................................................................58
o Biseksualiteit: .................................................................................................................58
o Psychoseksuele ontwikkeling ..........................................................................................59
• Partiële driften: ...........................................................................................................59
• Erotogene zones: ........................................................................................................59
• Soma/zelf ...................................................................................................................59
• Biologische strevingen kanaliseren ..............................................................................59
• Deze strevingen ...........................................................................................................59
• ‘Seksuele’ wensen.......................................................................................................59
• Fasen psychoseksuele ontwikkeling ............................................................................59
o Normale ontwikkeling v/d partiële driften in de vroegkinderlijke seksualiteit versus
vroegseksuele uitingen bij volwassenen ..............................................................................59
• Orale karakter: (perverte) fixatie orale fase .................................................................59
• Anale karakter: ............................................................................................................60
• Fallische karakterfase: ................................................................................................60
o Tegenwoordig: .................................................................................................................60
o Verdringing ......................................................................................................................60
o Herhalingsdwang en doodsdrift .......................................................................................60
o Aanzet tot das Ich und das Es (tweede topografie) ............................................................61

3

, • Herhalingsdwang ........................................................................................................61
• Taak van de therapeut : ................................................................................................61
3. Tweede topgrafie: het structurele model ......................................................................................61
o ID: ...................................................................................................................................61
o SUPEREGO: ....................................................................................................................61
o EGO: ...............................................................................................................................62
o Aandacht verschoven van ID naar EGO ............................................................................62
o Conclusie in dit model .....................................................................................................62

COLLEGE 4: A. FREUD EN M. MAHLER - OBJECTRELATIETHEORIEËN VANUIT DE EGOSPYCHOLOGIE 63

HOOFDSTUK 4 – A. FREUD EN M. MAHLER: OBJECTRELATIETHEORIEËN VANUIT DE EGOPSYCHOLOGIE ...................... 63
4.1. Inleiding ....................................................................................................................... 63
Vorige les: 1ste & 2de topiek .........................................................................................................................63
Objectrelationele benadering ....................................................................................................................63
o In structureel model of 2de topiek: ....................................................................................63
o Objectrelatietheorieën: ...................................................................................................63
Deeltheorieën ...........................................................................................................................................64
Meerstromenland in de psychoanalyse (figuur) ..........................................................................................65
Van buiten naar binnen ..............................................................................................................................66
In de behandeling ......................................................................................................................................66
o Corrigerende emotionele ervaring ....................................................................................66
o Houding van de therapeut ................................................................................................66
o Doel: ...............................................................................................................................66
o Angst:..............................................................................................................................66
o Pre-oedipale problematiek ..............................................................................................66
o Ambitendenties ...............................................................................................................66
o Mentale representaties ....................................................................................................66
Objectrelatietheorieën vanuit de egopsychologie .......................................................................................67
Objectrelatietheorieën in meer strikte zin...................................................................................................67
Objectrelatietheorieën vanuit de independents .........................................................................................67
4.2. A. Freud ........................................................................................................................ 68
o Interpretatie/verwerking van scheiding in de mind: ...........................................................68
o Internaliseren ..................................................................................................................68
o Conflict- en structurele model: ........................................................................................68
o Nadruk op bevrediging van driften ....................................................................................68
o Reële ouders ...................................................................................................................68
o Concept van ontwikkelingslijnen:.....................................................................................68
o Ontwikkeling objectrelaties .............................................................................................68
o 1 ontwikkelingslijn uitgelicht ............................................................................................68
8 stappen ontwikkeling naar balans autonomie/verbondenheid: .......................................................68
o Biologische eenheid tussen moeder en kind (1ste levensjaar):..........................................69
o Behoeftebevredigende anaclytische relatie (2de deel 1ste levensjaar): ..............................69
o Objectconstantie (2de & 3de levensjaar): ..........................................................................69
o Verdragen van ambivalenties (3de levensjaar): .................................................................69
o Objectgerichtheid (4-5 jaar): ............................................................................................70
o Latentieperiode (6-7 jaar):................................................................................................70
o Preadolescentie/puberteit (12-13 jaar): ............................................................................70
o Adolescentie (vanaf 18 jaar): ............................................................................................70
Visie van A. Freud op de ontwikkeling v/d angst: ................................................................................71
Onderscheid tussen conflictpathologie & ontwikkelingspathologie ...................................................71
4.3. M. Mahler ..................................................................................................................... 71
o Biologische geboorte ≠ psychologische geboorte .............................................................71
o Invloeden van de drift- en egopsychologie ........................................................................71
o Differentiatie (ik – ander) via separatie en individuatie ......................................................71

4

, o Ontwikkeling kind → zwaartepunt: ...................................................................................71
o Ontwikkeling van objectrelaties .......................................................................................71
o Ontwikkelingsfasen: ........................................................................................................72
• Normaal autisme: .......................................................................................................72
• Symbiotische fase (2de maand): ...................................................................................72
• Separatie- en individuatieproces .................................................................................72
• Separatie- en individuatieproces (vanaf 3 maand) ........................................................72
Schematische weergave v/h separatie-individuatieproces ................................................................73
o Differentiatie (3-8 maand) ................................................................................................73
o Practising (8-16 maand) ...................................................................................................73
o Toenaderingsfase (16-24 maand) .....................................................................................74
o Toenemende objectconstantie (3 jaar) .............................................................................74
A. Freud versus M. Mahler ................................................................................................................75

COLLEGE 5: M. KLEIN EN DE OBJECTRELATIETHEORIE & ‘THE INDEPENDENTS’ M. BALINT EN D.W.
WINNICOT ...................................................................................................................................76

HOOFDSTUK 5 – M. KLEIN EN DE OBJECTRELATIETHEORIE ............................................................................. 76
Deeltheorieën ...........................................................................................................................................76
Vorige les: A. Freud & Mahler .....................................................................................................................77
5.1. M. Klein ........................................................................................................................ 78
o Zowel drifttheorie als objectrelationele theorie ................................................................78
o Objectrelaties .................................................................................................................78
o Het ego: ..........................................................................................................................78
o M. Mahler separatie-individuatie ......................................................................................78
o Essentieel: ......................................................................................................................78
o Centraal: .........................................................................................................................78
Phantasy: ........................................................................................................................................78
o Wat? ...............................................................................................................................78
o Onbewuste expressie van driften in het onbewuste mentale leven....................................78
o Het vormen van primitieve onbewuste fantasieën is een egofunctie: ...............................78
o Phantasy .........................................................................................................................78
o Phantasy simpel: .............................................................................................................79
o Van in ’t begin = actief primitief fantasieleven ...................................................................79
o Spel ................................................................................................................................79
o Het slechte......................................................................................................................79
o Het goede .......................................................................................................................79
o Hypochondrische angsten ...............................................................................................79
o Scheiding ........................................................................................................................79
o Phantasy: innemen en uitstoten, introjectie en projectie ..................................................79
Hanna Segall (1973) .........................................................................................................................80
o In de fase van behoeftebevrediging (‘lustprincipe heeft de overhand’): .............................80
o Voorbeeld van incorporeren van de melkgevende borst: ..................................................80
o Voorbeeld hongerige, razende baby die krijst en schopt en de borst letterlijk aanvalt .........80
Envy & gratitude ...............................................................................................................................80
o Essentieel .......................................................................................................................80
o Rol die primitieve ervaringen spelen.................................................................................80
o Bij kinderen .....................................................................................................................80
o Nijd .................................................................................................................................81

Destructieve impuls ....................................................................................................81

≠ jaloersheid: ..............................................................................................................81

≠ gretigheid: ................................................................................................................81
o Gratitude of dankbaarheid: ..............................................................................................81
Een zekere mate van agressie is nodig voor zelfbehoud .....................................................................81


5

, o Agressie = normaal ..........................................................................................................81
o Andere bron van agressie: ................................................................................................81
o Pijnlijke affecten worden naar buiten geprojecteerd: ......................................................82
Patiënt autonomer dan bij de Freudianen .........................................................................................82
Paranoïde-schizoïde en depressieve positie .....................................................................................82
Paranoïd-schizoïde positie ...............................................................................................................82
o Wat? ...............................................................................................................................82
o Anderen: .........................................................................................................................82
o Partiële deelobjecten: .....................................................................................................82
o Splijting ...........................................................................................................................82
o Vroege phantasy: .............................................................................................................82
o Goede objecten ...............................................................................................................83
o Verlies v/h ‘goede’ object: ................................................................................................83
o P: ....................................................................................................................................83
o S: ....................................................................................................................................83
o In de normale ontwikkeling ..............................................................................................83
o Splitsing ..........................................................................................................................83
Depressieve positie..........................................................................................................................84
o Wat/wanneer? .................................................................................................................84
o Centraal: .........................................................................................................................84
o Integratie .........................................................................................................................84
o Angst...............................................................................................................................84
o Het kind zal gaandeweg ervaren dat: ................................................................................84
o Ego..................................................................................................................................84
o Angsttolerantie ................................................................................................................84
o De ander kan gezien worden als een totaliteit ...................................................................84
o Introjectie versus projectie ..............................................................................................84
o Nieuwe opgave: ...............................................................................................................85
o Angst...............................................................................................................................85
o Almacht versus onmacht .................................................................................................85
o Oedipaal conflict .............................................................................................................85
Projectieve identificatie....................................................................................................................85
5.2. W. R. Bion ..................................................................................................................... 86
Kleiniaan: ........................................................................................................................................86
Learning from experience .................................................................................................................86
o ‘Container en contained’: ................................................................................................86
o Primaire relatie met de moeder ........................................................................................86
o Verdragen + verteren: .......................................................................................................86
o Rêverie ............................................................................................................................86
o Afwezigheid adequate container: .....................................................................................87
o Learning from experience: ...............................................................................................87
α-elementen en β-elementen ...........................................................................................................87
o β-elementen ...................................................................................................................87
o α-functie .........................................................................................................................87
o α-elementen: ..................................................................................................................87
HOOFDSTUK 6 – BALINT EN WINNICOT..................................................................................................... 88
6.1. Winnicot ....................................................................................................................... 88
o Historiek: ........................................................................................................................88
o Beroemde uitspraak: .......................................................................................................88
o Geen model van driftbevrediging of frustratie ...................................................................88
o Wel de primaire relatie of de verbondenheid tussen moeder en kind .................................88
o 2 centrale begrippen: .......................................................................................................88
Holding ............................................................................................................................................88
o Wat? ...............................................................................................................................88

6

, o Primaire moederlijke preoccupatie ..................................................................................88
o Noodzakelijk voor: ...........................................................................................................89
o Wat betekent dit? ............................................................................................................89
o In therapie .......................................................................................................................89
True en false self ..............................................................................................................................89
o True self: .........................................................................................................................89
o False self:........................................................................................................................90
o Voorbeelden....................................................................................................................90
6.2. Balint ........................................................................................................................... 90
o Centraal: .........................................................................................................................90
o Behoefte of wens om geliefd te worden ............................................................................90
o Relatie autonomie/verbondenheid: ..................................................................................90
o BASIC FAULT ...................................................................................................................91
o Heling .............................................................................................................................91

COLLEGE 6: KOHUT & KERNBERG .................................................................................................92
Deeltheorieën ...........................................................................................................................................93
HOOFDSTUK 7 – KOHUT: DE ZELFPSYCHOLOGIE ......................................................................................... 95
7.1. Kohut en het zelf ........................................................................................................... 95
2 kernbegrippen ........................................................................................................................................95
o Narcisme: .......................................................................................................................95
o Zelf: ................................................................................................................................95
Narcistische persoonlijkheidsstoornis .......................................................................................................95
o Voor Kohut: .....................................................................................................................95
o Narcisme bij Kohut verschilt van narcisme bij Kernberg: ...................................................96
7.2. De zelfpsychologie ........................................................................................................ 96
Twee soorten zelfobjecten: ........................................................................................................................96
1. Archaïsche zelfobjecten ..............................................................................................................96
2. Rijpere zelfobjecten ....................................................................................................................96
• Spiegelende objecten: grandioze zelf ...........................................................................96
• Geïdealiseerd zelfobject: geïdealiseerde ouderobjecten ..............................................96
• Alterego: twinship .......................................................................................................96
Normaal- pathologisch narcisme ...............................................................................................................97
o Normaal narcisme: ..........................................................................................................97
o Pathologisch narcisme: ...................................................................................................97
• Beschadigd zelf: ..........................................................................................................97
• In therapie:..................................................................................................................97
• Verwachtingen ............................................................................................................97
• Objectrelaties .............................................................................................................97
• Continuüm .................................................................................................................97
• 2 ontwikkelingslijnen ...................................................................................................97
• Therapie......................................................................................................................97
Sidenote: ..................................................................................................................................................98
Stoornissen van het zelf .............................................................................................................................99
Primaire stoornissen: .......................................................................................................................99
o Psychose:........................................................................................................................99
o Borderline: ......................................................................................................................99
o Narcistische stoornissen volgens Kohut: ..........................................................................99
7.3. Pathologische vormen van het zelf ................................................................................. 99
o Ondergestimuleerde zelf: ................................................................................................99
o Gefragmenteerde zelf .................................................................................................... 100
o Overgestimuleerde zelf: ................................................................................................. 100
o Overbelaste zelf: ........................................................................................................... 100


7

, Narcistische persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................................... 101
o Persoonlijkheden hongerend naar spiegeling: ................................................................ 101
o Persoonlijkheden hunkerend naar geïdealiseerde objecten: ........................................... 101
o Alterego- persoonlijkheden ............................................................................................ 101
o Persoonlijkheden hunkerend naar samensmelting: ........................................................ 101
o Contactvermijdende persoonlijkheden: ......................................................................... 101
HOOFDSTUK 8 – KERNBERG: INTEGRATIE VAN HET DRIFT- EN HET OBJECTRELATIONELE CONFLICTMODEL .................. 102
8.1. Kernberg ..................................................................................................................... 102
8.2. Innerlijke structuur ...................................................................................................... 102
INTROJECTIE .................................................................................................................................. 103
IDENTIFICATIE ............................................................................................................................... 103
IDENTITEIT ..................................................................................................................................... 104
8.3. Ontwikkelingsfasen bij Kernberg ................................................................................... 104
6. Gezonde (‘normale’) persoonlijkheid .................................................................................... 106
8.4. Structurele pathologie ................................................................................................. 106
o Neurotische pathologie ................................................................................................. 106
o Structurele pathologie ................................................................................................... 106
o ‘Borderline states’ – borderline ‘structuur’: ..................................................................... 106
o Borderline structuur naast psychotische en neurotische structuur ................................. 106
o Indeling langs 3 dimensionele concepten: ..................................................................... 106
Verschillende persoonlijkheidsorganisaties ............................................................................................. 107
Identiteit: ....................................................................................................................................... 107
o Wat? ............................................................................................................................. 107
o Identiteitsdiffusie .......................................................................................................... 107
o NPO: ............................................................................................................................. 107
o BPO: ............................................................................................................................. 107
o PPO: ............................................................................................................................. 108
Afweer: .......................................................................................................................................... 108
o Convergerende afweer .................................................................................................. 108
o Divergerende afweer:..................................................................................................... 108
o NPO: ............................................................................................................................. 108
o BPO: ............................................................................................................................. 108
o PPO: ............................................................................................................................. 108
Realiteitstoetsing: .......................................................................................................................... 109
o Wat? ............................................................................................................................. 109
o Bij NPO & BPO ............................................................................................................... 109
o NPO: ............................................................................................................................. 109
o BPO: ............................................................................................................................. 109
3 Niveaus van mentaal functioneren .............................................................................................. 110
o Hoog: ............................................................................................................................ 110
o Gemiddeld: ................................................................................................................... 110
o Laag: ............................................................................................................................. 110
Therapie ........................................................................................................................................ 111
o NPO: ............................................................................................................................. 111
o BPO: ............................................................................................................................. 111
o PPO: ............................................................................................................................. 111
Tot slot: NPO/BPO .......................................................................................................................... 112
o Fantasieën .................................................................................................................... 112
o BPO: afstand/nabijheid.................................................................................................. 112
o Relatie .......................................................................................................................... 112
o Verleden/heden............................................................................................................. 112




8

,COLLEGE 7: PSYCHODYNAMISCHE THERAPIE BIJ KINDEREN, JONGEREN EN GEZINNEN - COMPLEX
TRAUMA .................................................................................................................................... 113
1. Complex trauma, een definitie................................................................................................... 113
DSM-V definitie trauma: ................................................................................................................. 113
Wanneer is een (reeks) gebeurtenis(sen) traumatisch? ................................................................... 113
Impact op zorgomgeving: ............................................................................................................... 114
Gedragspatronen ........................................................................................................................... 115
2. De impact van complex trauma op de ontwikkeling van het kind ................................................ 115
4 ontwikkelingsdomeinen waar de impact van complex trauma aanzienlijk is: ................................. 116
3. De impact van complex trauma op primaire zorgfiguren en het netwerk...................................... 117
4. Diverse en complexe mentale gezondheidsnoden van getraumatiseerde kinderen en hun gezin . 118
5. Basisveronderstellingen v/e psychodynamisch behandelmodel voor complex trauma ................ 119
Ontwikkelingsperspectief............................................................................................................... 119
Mentaliserende relaties facilteren het herstel van complex trauma ................................................. 119
Interventies op proces- en inhoudsniveau ...................................................................................... 121
Spel en speelsheid als basis van herstel ......................................................................................... 124

COLLEGE 8: GEHECHTHEIDSMODEL - INTERACTIONEEL DENKEN, OP WEG NAAR INTEGRATIE -
LAATSTE DEELTHEORIE: ‘HET INTERACTIONEEL MODEL’ .............................................................. 127
Deeltheorieën ......................................................................................................................................... 127
HOOFDSTUK 9 – BOWLBY & D. STERN: ATTACHMENT EN INTERSUBJECTIVITEIT .................................................. 128
9.1. Bowlby ....................................................................................................................... 128
Wat is hechting? ............................................................................................................................ 128
Hechtingssysteem ......................................................................................................................... 128
o Wat? ............................................................................................................................. 128
o Veiligheid & hechting ..................................................................................................... 128
Onbewuste innerlijke werkmodellen .............................................................................................. 128
o Wat zijn onbewuste innerlijke werkmodellen? ................................................................ 128
o Welke rol spelen deze werkmodellen in het verdere leven? ............................................. 128
Behandeling .................................................................................................................................. 129
o Een psychoanalytische behandeling is erop gericht deze onbewuste werkmodellen: ...... 129
o Centraal: ....................................................................................................................... 129
o Op welk niveau interveniëren we? .................................................................................. 129
o Therapeut:..................................................................................................................... 129
Onderzoek ..................................................................................................................................... 129
Veilige versus onveilige hechting .................................................................................................... 130
Classificatie................................................................................................................................... 130
Gehechtheidsstijlen Adult Attachment Interview (Main, Kaplan & Cassidy, 1985) ............................ 130
o Veilig/autonoom: ........................................................................................................... 130
o Gepreoccupeerd: .......................................................................................................... 130
o Vermijdend:................................................................................................................... 130
o Gedesorganiseerd (switchen tussen angstig en vermijdend): .......................................... 130
9.2. Stern .......................................................................................................................... 131
Ontwikkeling van het zelf ................................................................................................................ 131
o Emergent self ................................................................................................................ 131
o Core self ....................................................................................................................... 131
o Subjective self ............................................................................................................... 131
o Verbal self ..................................................................................................................... 131
Belangrijke concepten voor therapie .............................................................................................. 131
o The present moment ..................................................................................................... 131
o Intersubjective moment:................................................................................................ 132
o Emotionele afstemming................................................................................................. 133
o Moments of intersubjective meeting: ............................................................................. 133


9

, HOOFDSTUK 10 – VAN DIFFERENTIATIE NAAR INTEGRATIE: FONAGY ............................................................... 135
10.1. Op weg naar integratie: toewending tot de research....................................................... 135
o Wat? ............................................................................................................................. 135
o Intersubjectiviteit .......................................................................................................... 135
o 2 ≠ tendensen in de psychoanalyse (continuüm) ............................................................ 135
o Balans........................................................................................................................... 135
Fonagy, Target et al. (start 2002) ..................................................................................................... 135
o Mentaliseringsconcept centraal:.................................................................................... 135
o Combi ........................................................................................................................... 135
o Pathologie → Onderscheid tussen: ................................................................................ 135
Epistemic trust .............................................................................................................................. 136
o Wat is epistemic trust? .................................................................................................. 136
o Definitie: ....................................................................................................................... 136
o Broaden & build circles: ................................................................................................. 136
Reflectief functioneren: concept gedacht vanuit intersubjectiviteit ................................................. 136
o Wat? ............................................................................................................................. 136
o Bouwt verder op het concept intersubjectiviteit van Bowlby/Stern (en anderen): ............. 136
• Basisaanname: ......................................................................................................... 136
• Mensen worden daarbij geleid door 2 systemen: ........................................................ 136
• Psychopathologie...................................................................................................... 136
• ‘Falen’ van primaire verzorgingsfiguren kan gerepareerd worden:................................ 137
Mentaliseren.................................................................................................................................. 137
o Vanaf wanneer?............................................................................................................. 137
o Dit wordt mogelijk gemaakt door een veilige hechtingsreactie met voldoende:................ 137
o Het kind gaat mentaliseren d.w.z. .................................................................................. 137
Reflectief functioneren .................................................................................................................. 137
o Wat? ............................................................................................................................. 137
o 3de positie ...................................................................................................................... 137
o RF-scale ........................................................................................................................ 138
o Continuïteit zelfbeleving ................................................................................................ 138
o ‘Psychological mindedness’ .......................................................................................... 138
Niet-mentaliserende modi: ............................................................................................................ 138
o Equivalentiemodus: ...................................................................................................... 138
o Teleologische modus ..................................................................................................... 139
o Pretend of ‘alsof’-modus: .............................................................................................. 139
o Koppeling niet mentaliserende modi aan: ...................................................................... 139
Representatie- en processtoornissen ............................................................................................. 139
o Representatiestoornissen: conflictpathologie ................................................................ 139
o Processtoornissen: deficitpathologie ............................................................................. 139
o Mentalization-based treatment (MBT) ............................................................................ 139
Onbewuste? .................................................................................................................................. 140
o Interne werkmodellen ontstaan al heel vroeg in de ontwikkeling (onbewust) ................... 140
o Pas later ontstaan er interne werkmodellen die wel bewust zijn: ..................................... 140
HOOFDSTUK 11 – BLATT: AUTONOMIE EN VERBONDENHEID ........................................................................ 141
2 soorten depressie: ...................................................................................................................... 141
o Anaclytische depressie.................................................................................................. 141
o Introjectieve depressie .................................................................................................. 141
o Dezelfde diagnose = depressie MAAR 2 ≠ drijfveren: ....................................................... 141
o Het ≠ tussen beide wortelt in de vroege relatie met hechtingsfiguren: ............................. 141
o Zo ontstaan er 2 ontwikkelingswegen: ............................................................................ 141
Therapie: ....................................................................................................................................... 142
o Therapeut...................................................................................................................... 142
o Focus therapie: ............................................................................................................. 142
Conclusie: ..................................................................................................................................... 142

10
€9,99
Krijg toegang tot het volledige document:

100% tevredenheidsgarantie
Direct beschikbaar na je betaling
Lees online óf als PDF
Geen vaste maandelijkse kosten

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
ilsesteel

Ook beschikbaar in voordeelbundel

Thumbnail
Voordeelbundel
Gedragstherapie & psychodynamische therapie
-
1 2 2025
€ 21,78 Meer info

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
ilsesteel Vrije Universiteit Brussel
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
7
Lid sinds
5 dagen
Aantal volgers
0
Documenten
2
Laatst verkocht
1 dag geleden

0,0

0 beoordelingen

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen