Samenvatting Kwalitatieve Methoden

Inhoud
HOOFDSTUK 1 – WAT IS KWALITATIEF ONDERZOEK?..............................................1
HOOFDSTUK 3 – PARADIGMA’S IN HET KWALITATIEF ONDERZOEK.........................8
HOOFDSTUK 4 – KWALITATIEVE PROBLEEMFORMULERING...................................16
HOOFDSTUK 5 – ETHIEK VAN HET ONDERZOEK....................................................25
H13 – ANALYSE VAN KWALITATIEVE DATA.............................................................33
HOOFDSTUK 6 – KWALITATIEVE STEEKPROEF.......................................................43
HOOFDSTUK 7 – ALGEMENE VOORBEREIDINGEN VOOR HET VELDWERK.............52
HOOFDSTUK 8 – DATAVERZAMELING DOOR INTERVIEW.......................................60
HOOFDSTUK – ACTIVATIE- EN PARTICIPATIETECHNIEKEN......................................69
HOOFDSTUK – FOCUSGROEPEN............................................................................75
HOOFDSTUK 10 – WETENSCHAPPELIJKE OBSERVATIE...........................................82
HOOFDSTUK 15 – KWALITEITSVEREISTEN BIJ KWALITATIEF OZ.............................89
HOOFDSTUK 16 – RAPPORTAGE (KWALITATIEF ONDERZOEK)................................97
HOOFDSTUK 2 – GESCHIEDENIS VAN HET KWALITATIEF OZ................................103




HOOFDSTUK 1 – WAT IS KWALITATIEF ONDERZOEK?
1. Kernidee van KWALITATIEF ONDERZOEK

1

,Kwalitatief onderzoek is een onderzoeksbenadering gericht op:
het begrijpen van sociale verschijnselen  met aandacht voor
betekenisgeving, context en processen in de alledaagse leefwereld

Het verschil met kwantitatief (cijfermatig) onderzoek zit niet alleen in de
methode,
MAAR OOK in (1) wat men onderzoekt en (2) hoe men de sociale
werkelijkheid begrijpt

2. Wat is kwalitatief onderzoek NIET? (klassieke misverstanden)
❌ “Kwalitatief = niet-cijfermatig”
➡️
Te simplistisch
 Kwantitatief: cijfers staan centraal
 Kwalitatief: teksten, betekenissen, interacties, maar cijfers kunnen
ondersteunend zijn (bv. frequenties als context)
❌ “Kwalitatief = kleinschalig”
➡️
Vaak wel, maar niet definiërend
 Het gaat niet om omvang, maar wel om diepgang en betekenis
❌ “Kwalitatief = bepaalde technieken”
➡️
Onvolledig
 Ja, er zijn typische methoden, MAAR:
kwalitatief onderzoek is een volledige onderzoekslogica, niet enkel een
techniek

3. Wat onderzoekt kwalitatief onderzoek wél?
Centrale focus
 Sociale verschijnselen zoals:
o interacties

o situaties

o groeperingen

o problemen

o identiteiten

o betekenisconstructies

Cruciaal inzicht:
Het verschil met kwantitatief onderzoek zit niet enkel in hoe je onderzoekt, maar
vooral in wat je onderzoekt.

2

,🔹 Niet: hoe vaak? hoe sterk?
🔹 Wel: hoe wordt betekenis gegeven? hoe ervaren mensen dit? welke processen
spelen?

VOORBEELD
 Kwantitatief: “Hoe vaak worden influencers gevolgd?”
 Kwalitatief: “Welke rol spelen influencers in identiteitsvorming bij
jongeren?”


4. Wereldbeeld & paradigma (= theoretische basis voor kwalitatief OZ)
Interpretatief wereldbeeld
 De sociale werkelijkheid is betekenisvol
 Betekenis ontstaat in interactie
 Onderzoeker probeert deze betekenissen te begrijpen, niet te meten


Mortelmans – transcendentale realisten
Volgens Mortelmans:
 Sociale fenomenen bestaan:
o in het brein (interpretaties)

o én ook los van het brein (structuren, instituties)

Vergelijking:
 Positivisme: werkelijkheid bestaat volledig los van mensen
 Constructivisme: werkelijkheid bestaat enkel in interpretaties
 Transcendentale realisten: beide


➡️
Belangrijk voor examenvraag:


Kwalitatief onderzoek ≠ positivistisch, maar wel wetenschappelijk binnen een
ander paradigma
Het is niet omdat een OZ niet positivistisch (= werkelijkheid bestaat
volledig los van mensen) is, dat het daarom niet wetenschappelijk is ! 
kwalitatief OZ is evengoed wetenschappelijk maar behoort gewoonweg tot een
ander paradigma




5. Aard van het kwalitatief OZ is te vinden in de:
1) Vraagstelling

3

, 2) Onderzoeksdesign
3) Dataverzamelingsmethode
4) Manier van analyseren
5) Output


1. Vraagstelling & doelstelling

Type onderzoeksvragen:
 Gericht op:
o sociale processen

o complexe thema’s

o betekenisgeving

NIET gericht op:
 sterkte van verbanden
 frequenties
 causale wetmatigheden
= kwantitatieve benadering !!


VOORBEELDEN:
 ❌ “Is er een verband tussen mediagebruik en zelfbeeld?” (= meer
kwantitatief)
 ✅ “Hoe ervaren (!!!) jongeren de invloed van media op hun zelfbeeld?”
(= kwalitatief)


2. Onderzoeksdesign

Flexibel design:
 Er is een plan, maar:
o open voor bijsturing

o inzichten uit data beïnvloeden volgende stappen

“Is kwalitatief onderzoek chaotisch?”
❌ Nee – het is flexibel ≠ ongestructureerd




Natuurlijke omgeving:
 Onderzoek gebeurt in de alledaagse leefwereld

4