• Verkeerd document? Gratis ruilen
  • Geschreven door studenten die geslaagd zijn
  • Direct beschikbaar na je betaling
  • Online lezen of als PDF
Verkopen
Kies je studieland
Kies je taal
Document preview thumbnail
Voorbeeld 10 van de 110 pagina's
Samenvatting

Samenvatting Wijzer in ontwikkelingsstoornissen - Mens En Leren 2

Document preview thumbnail
Voorbeeld 10 van de 110 pagina's

Een samenvatting van lesnotities,de PowerPoints die in de lessen werden behandeld en het boek met bijhorende additionele teksten van het opleidingsonderdeel. Deze samenvatting is erg volledig, volgt de leerstof chronologisch en bevat veel informatie die kan helpen om het studiemateriaal te begrijpen. De samenvatting is zeer handig voor studenten die nood hebben aan visueel materiaal om te leren. Het is een zeer uitgebreide samenvatting, wat maakt dat hier normaal alles moet in staan dat besproken werd in het opleidingsonderdeel. Bijhorend bij deze samenvatting horen volgende Quizlet-kaarten:

Voorbeeld van de inhoud

S1




Mens en leren 2
ACADEMIEJAAR 2025-2026 AP HOGE SCHOOOL

,Inhoud
1) Wat is een ontwikkelingsstoornis? .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 6

1.1 Een ontwikkelingsstoornis of een probleem? ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 6

1.1.1 Een ontwikkelingsprobleem ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 6

1.1.2 Een ontwikkelingsstoornis ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 6

1.1.3 Ontwikkelingsprobleem vs. -stoornis ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 7

1.1.4 Belang van onderscheid........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 8

2) Overkoepelende thema’s ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 8

2.1 Prikkelverwerking ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 8

2.1.1 De soorten prikkelverwerking .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 8

a. Normale prikkelverwerking ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 8

b. Hypersensitieve prikkelverwerking ............................................................................................................................................................................................................................................................ 9

c. Hyposensitieve prikkelverwerking ............................................................................................................................................................................................................................................................. 9

2.1.2 Prikkelverwekingsproblematiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 9

2.2 Executieve functies............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 10

2.2.1 Hersenontwikkeling ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 10

2.2.2 Emotieregulatie..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 11

2.2.3 Algemeen de executieve functies........................................................................................................................................................................................................................................................................... 11

2.3 Neurodiversiteit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 12

3) Agressie......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

3.1 Wat agressie inhoudt......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

3.2 Soorten agressie................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 13

3.3 Agressie en stoornissen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 14

3.4 Oorzaken van agressie ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 15

3.5 Aanpak bij agressie............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 15

4) Gedragsproblemen en -stoornissen: hechtingsstoornis ................................................................................................................................................................................................................................................. 16

4.1 Gehechtheid ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 16

4.1.1 IJsberg model van communicatie bij misverstanden tussen ouder en kind .............................................................................................................................................................................................................. 17

4.2 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 18

4.3 Gevolgen........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 19

4.3.1 Gedrag in de klas ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 20

4.4 Verschil tussen een hechtingsstoornis en een hechtingsprobleem ...................................................................................................................................................................................................................................... 21

4.5 Diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 22

4.6 Reactieve hechtingsstoornis en ontrem-sociaalcontactstoornis .......................................................................................................................................................................................................................................... 22

4.6.1 Reactieve hechtingsstoornis .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 23

4.6.2 Ontremd-sociaalcontactstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 24

4.6.3 Oorzaken van hechtingsstoornissen ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 24

4.6.4 Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 24

4.6.5 Risicofactoren ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25

4.7 Aanpak.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 25

4.7.1 Algemene aanpak.................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 25

4.7.2 Mentaliseren en containment in de praktijk ........................................................................................................................................................................................................................................................... 26

4.8 Herkennen van een hechtingsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 27

5) Gedragsstoornissen ODD en CD..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 28

5.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 28

5.1.1 ODD/oppositioneel opstandige stoornis................................................................................................................................................................................................................................................................. 28

a. Classificaties/specificaties ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 28

b. Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 29

5.1.2 CD/normoverschrijdende gedragsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................. 29

a. Classificaties/specificaties ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

b. Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 30

5.2 Comorbiditeit bij ODD en CD ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 30

5.3 Risicofactoren voor ODD en CD.......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

5.3.1 Neurobiologisch .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

5.3.2 Het kind zelf .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 31

5.3.3. Andere risicofactoren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 31

5.4 Diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 31

5.5 Begeleiding/behandeling................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

5.5.1 Vanuit verschillende invalshoeken ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

a. Het kind zelf ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

b. Voor de omstaanders, andere kinderen ................................................................................................................................................................................................................................................... 32

c. Voor leerkrachten en ouders ................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

5.5.2 Begeleiding ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33

6) AD(H)D Aandachtsdefficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................... 34

6.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 34


1

, 6.1.1 Primaire gedragskenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 34

a. Onoplettendheid..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34

b. Hyperactiviteit-impulsiviteit .................................................................................................................................................................................................................................................................... 35

6.1.2 Fenotypes ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 35

a. Het overwegend onoplettend type .......................................................................................................................................................................................................................................................... 36

b. Het overwegend hyperactief-impulsief type ............................................................................................................................................................................................................................................ 36

c. Het gecombineerd type........................................................................................................................................................................................................................................................................... 36

6.1.3 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 36

6.1.4 Sterktes bij kinderen met ADHD............................................................................................................................................................................................................................................................................. 37

6.1.5 Neuropsychologische kenmerken .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 37

a. Executieve functies ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 37

b. Aandacht................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 38

c. Toestandsregulatie ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 38

d. Delay-aversion ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38

6.2 Prevalentie en comorbiditeit bij kinderen .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 38

6.2.1 Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 38

6.2.2 Comorbiditeit ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39

6.3 Etiologie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39

6.4 Beloop en prognose bij kinderen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 40

6.5 Diagnostiek bij kinderen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 41

6.5.1 Moeilijke differentiaaldiagnostiek .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 42

6.5.2 Handelingsgerichte diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 42

6.6 Begeleiding bij kinderen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43

6.6.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43

6.6.2 Functietraining ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43

6.6.3 Vaardigheidstraining .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 44

6.6.4 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44

6.6.5 Contextbegeleiding ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 45

a. Sociale omgevingsaanpassingen ............................................................................................................................................................................................................................................................. 45

b. Fysieke omgevingsaanpassingen............................................................................................................................................................................................................................................................. 46

6.6.6 Tips voor ouders en leerkrachten ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 47

6.7 ADHD bij volwassenen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

6.7.1 Voorkomen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

6.7.2 Vaak voorkomende comorbiditeiten ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

6.7.3 In het gezin ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 49

6.7.4 In relaties .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 49

6.7.5 Op het werk .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 49

6.7.6 Diagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 49

6.7.8 In begeleiding........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 50

7) ASS – Autismespectrumstoornissen .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 50

7.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 51

7.1.1 Primaire gedragskenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 51

a. Ernstige & aanhoudende problemen met sociale communicatie en interactie .......................................................................................................................................................................................... 51

b. Beperkte en repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten......................................................................................................................................................................................................... 52

7.1.2 Fenotypes ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 53

a. Vroegere diagnoses ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 53

b. Sociale fenotypes.................................................................................................................................................................................................................................................................................... 54

7.1.3 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 54

7.1.4 Neuropsychologische kenmerken .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 55

a. Centrale coherentie theorie..................................................................................................................................................................................................................................................................... 55

b. Theory of Mind ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 56

c. Executieve dysfunctie theorie .................................................................................................................................................................................................................................................................. 56

7.2 Prevalentie en comorbiditeit ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 56

7.3 Beloop en prognose bij kinderen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 56

7.4 Etiologie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 57

7.5 Diagnostiek bij kinderen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58

7.5.1 Anamnese afnemen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 58

7.5.2 Specifieke instrumenten ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 58

7.5.3 Handelingsgerichte diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 59

7.6 Begeleiding ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59

7.6.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59

7.6.2 Functietraining ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59

7.6.3 Vaardigheidstraining .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 60

7.6.4 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 60

7.6.5 Aanpassingen aan de context ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 60

7.6.6 Tips voor de school................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 61


2

, 7.6.7 Ondersteuningsvormen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61

7.7 ASS bij volwassenen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61

7.7.1 Bekeken op vijf domeinen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 62

a. Dagelijks leven/huishouden .................................................................................................................................................................................................................................................................... 62

b. Sociaal leven .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 62

c. Studeren................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 62

d. Solliciteren en werken ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 62

e. Ouder met ASS zijn ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 63

7.7.2 Diagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 63

7.7.3 Begeleiding ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 63

7.7.4 Anders perspectief op ASS ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 63

8) Coördinatie-ontwikkelingsstoornis – DCD ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 64

8.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 64

8.1.1 Primaire gedragskenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 64

8.1.2 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 66

8.2 Diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 67

8.3 Begeleiding ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68

8.3.1 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68

8.3.2 Aanpassingen aan de context ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 68

8.3.3 Tips voor ouders en leerkracht............................................................................................................................................................................................................................................................................... 68

8.3.4 Ondersteuningsvormen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69

9) Ticstoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69

9.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 69

9.1.1 Primaire kenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 69

a. Soorten tics ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 69

b. Eigenschappen van tics ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 70

9.1.2 Fenotypes ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 71

9.1.3 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 71

9.2 Prevalentie en comorbiditeit ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 72

9.2.1 Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 72

9.2.2 Comorbiditeit ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 72

9.3 Beloop en prognose .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4 Begeleiding ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4.2 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4.3 Aanpassingen aan de context ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 74

10) Leerstoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 74

10.1 Hoe een kind de basisvaardigheden leert......................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

10.1.1 Leren lezen en schrijven ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

10.1.2 Leren rekenen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

10.2 Primaire gedragskenmerken van dyslexie ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 76

10.3 Primaire gedragskenmerken van dyscalculie .................................................................................................................................................................................................................................................................... 77

10.4 Secundaire gedragskenmerken dyslexie en dyscalculie ..................................................................................................................................................................................................................................................... 79

10.5 Prevalentie en comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 79

10.5.1 Dyslexie............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 79

10.5.2 Dyscalculie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 80

10.6 Beloop en prognose ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 80

10.7 Etiologie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 81

10.8 Diagnostiek ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 81

10.8.1 Vlaamse classificatiecriteria ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 82

10.8.2 Specifieke instrumenten ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 82

10.8.3 Moeilijke differentiaal diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 83

10.8.4 Handelingsgerichte diagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 83

10.9 Begeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84

10.9.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 84

10.9.2 Functietraining .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84

10.9.3 Vaardigheidstraining ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 85

10.9.4 Pscyho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 85

10.9.5 Aanpassingen aan de context .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 85

11) NLD – non-verbal learning disability .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 86

11.1 Profiel NLD ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 86

11.2 Secundaire kenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 87

11.3 Prevalentie en comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 87

11.4 Signalen in de klas ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 87

12) STOS – spraak- en taalontwikkelingsstoornissen/ communicatiestoornissen................................................................................................................................................................................................................. 88

12.1 Componenten van taal .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 88


3

, 12.2 Fenotypen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 88

12.3 Kenmerken...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

12.3.1 Primaire gedragskenmerken ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 89

a. Taal(ontwikkelings)stoornis..................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

b. Spraakklankstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

c. Ontwikkelingsstotteren ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 90

I. Aanleg en uitlokkende factoren ................................................................................................................................................................................................................................................................. 90

II. Secundaire stottergedragingen ................................................................................................................................................................................................................................................................. 90

III. Belang van vroege detectie ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 91

IV. Omgang met stotteren ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 91

d. Sociale (pragmatische) communicatiestoornis ......................................................................................................................................................................................................................................... 91

12.3.2 Secundaire gedragskenmerken ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 92

12.3.3 Neuropsychologische kenmerken......................................................................................................................................................................................................................................................................... 92

12.4 Prevalentie en comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 93

12.5 Beloop en prognose ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 93

12.6 Diagnostiek ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 94

12.6.1 Specifieke instrumenten ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 94

12.6.2 Moeilijke differentiaaldiagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 94

12.7 Begeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 95

12.7.1 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 95

12.7.2 Aanpassingen aan de context .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 95

12.7.3 Tips voor ouders en leerkrachten ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13) Faalangst ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13.1 Positieve faalangst........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13.2 Negatieve faalangst ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13.3 Negatieve faalangst herkennen........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 97

13.4 Oorzaken van faalangst.................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 98

13.5 Gevolgen van faalangst.................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 98

13.6 Prevalentie ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 99

13.7 Is het een stoornis? ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 99

13.8 Begeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 99

13.8.1 Psycho-educatie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 100

13.8.2 Begeleiding bieden ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 100

13.8.3 Begeleiding in de context................................................................................................................................................................................................................................................................................... 100

14) Selectief mutisme........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 100

14.1 Kenmerken.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 100

14.2 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

14.3 Oorzaken....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

14.4 Prognose en beloop....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

14.5 Aanpak op school .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

15) Pesten en cyberpesten ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 102

15.1 Enkele cijfers ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 102

15.2 Vormen van pesten ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 102

15.3 Verschillende rollen die kunnen worden ingenomen binnen pesten ............................................................................................................................................................................................................................... 102

15.4 Cyberpesten .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 103

15.4.1 Prevalentie ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 103

15.4.2 Ingezoomd op cyberpesten................................................................................................................................................................................................................................................................................ 103

15.4.3 Omgang als opvoeder en ouder ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 104

15.4.4 Omgang als school............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 104

15.4.5 Wat te doen bij grooming .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 104

15.5 Wetenschappelijke inzichten ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 104

15.6 Aanpak bij pesten .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 105

15.6.1 Gesprekken met de gepeste............................................................................................................................................................................................................................................................................... 105

15.6.2 Gesprekken met de pester ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 105

15.6.3 Herstelgesprekken met pester en gepeste.......................................................................................................................................................................................................................................................... 105

15.6.4 Gesprekken met meelopers en buitenstaanders................................................................................................................................................................................................................................................. 106

15.6.5 Gesprekken met ouders..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 106

16) Automutilatie .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 106

16.1 Verschil tussen automutilatie en suïcidepoging .............................................................................................................................................................................................................................................................. 106

16.2 Prevalentie in België ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 107

16.3 Geslachtsverschillen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 107

16.4 Comorbiditeit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 107

16.5 Risicofactoren................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 108

16.6 Redenen voor doen aan automutilatie ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 108

16.7 Gevolgen op lange termijn............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 108

16.8 Omgang ermee.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 109


4

,16.9 Behandeling .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 109




5

,1) Wat is een ontwikkelingsstoornis?

1.1 Een ontwikkelingsstoornis of een probleem?




1.1.1 Een ontwikkelingsprobleem

Eigenschappen ontwikkelingsprobleem:
꓿ Tijdelijk  je hebt er bep. periodes last van
꓿ Moeilijkheid, uitdaging of hindernis
꓿ Situationeel
꓿ Context gebonden
꓿ Gevolg van…

Voorbeelden:
o Identiteitscrisis
o Slaapproblemen
o Piekeren
o Woedeaanval
o Trauma
o Taalproblemen



1.1.2 Een ontwikkelingsstoornis

Ontwikkelingsstoornis: e. neurobiologische stoornis die i/d (vroege) ontwikkelingsperiode tot uiting komt,
gekenmerkt  ontwikkelingsachterstanden op één of ++ functiedomeinen en die levenslang beperkingen
veroorzaakt i/h persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatige functioneren.

Het is eigen a/d person zelf, is aangeboren en kan genetisch zijn
Je bent ≠ de stoornis, je hebt de stoornis

Definitie opgesplitst:
Neurobiologisch
꓿ Oorsprong i/d hersenontw.
꓿ Aangeboren
꓿ Resultaat v. :
▪ Genetische aanleg
▪ Prenatale omgevingsfactoren
▪ Perinatale factoren (bij de geboorte)

(vroege) ontwikkelingsperiode:
 = zichtbaar op kinderleeftijd
 Mate v. uiting = beïnvloedbaar  versch. omgevings- & kindfactoren

Ontwikkelingsachterstanden = belemmert ontw. op 1 of + omgevings- en kindfactoren


6

, Levenslange beperkingen
 Veroorzaakt belemmering i/d participatie a/h dagelijkse leven
 Komt op versch. terreinen voor


Eigenschappen ontwikkelingsstoornis:
꓿ Persistent
꓿ Intern
꓿ Klinisch gedefinieerd
꓿ Significante beperkingen
꓿ …

Voorbeelden:
o ASS
o ADHD
o ADD
o Dyslexie
o Dyscalculie
o Dysorthographie

Soorten ontwikkelingsstoornissen(in boek):
• Verstandelijke beperkingen = tekorten in alg. cogn. functies
• Communicatiestoornissen = verstoorde ontw. v. taal, spraak en/of sociale communicatie
• Autismespectrumstoornissen (ASS) = alle stoornissen binnen h. spectrum
Ernstige tekorten in sociale omgang + beperkte, repetitieve interesses en gedragingen

• Aandachtsdefficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD) = stoornissen wb aandacht en/of hyperactiviteit
en impulsiviteit centraal staan
 Comorbiditeit met externaliserende stoornissen vb.: ODD, CD

• (spec.) leerstoornissen = spec. tekorten i/h leren v/d basale schoolse vaardigheden
• Motorische ontwikkelingsstoornissen = bestaande uit:
o Coördinatieontwikkelingsstoornis DCD
= problemen in coördinatie v. motorisch handelen
o Ticstoornissen
= plotselinge optredende, snelle, herhaalde niet-ritmische bewegingen of
geluiden
o Stereotiepe bewegingsstoornis
= repetitieve driftmatige en doelloze bewegingen



1.1.3 Ontwikkelingsprobleem vs. -stoornis

Ontwikkelingsstoornis Ontwikkelingsprobleem
• Intern
Extern
Oorzaak Biologisch, psychologisch,…
Situatie, omgeving,…
• Aangeboren
Duur Levenslang Tijdelijk
Diagnose Klinische diagnose = vereist ≠ diagnose nodig
Oplosbaar Nee => behandelbaar & managebaar Ja => nood aan concreet advies
• Therapie • Coaching
• Medicatie • Advies
Aanpak
• Gespecialiseerde begeleiding • Praktische hulp
• … • …
Kenmerken Primair Secundair

7

,Primaire kenmerken: kernsymptomen v/d stoornis, de kenmerken die minimaal aanwezig moeten zijn o/d
diagnose te kunnen stellen  aangeboren

Secundaire kenmerken: kenmerken ≠ spec. voor de stoornis => gevolg v/d primaire symptomen  kunnen ontstaan
door de omgeving

Criteria ontwikkelingsstoornis:
❖ Significant meer problemen dan gemiddeld
nu dimensionale aandoeningen => iedereen plaatsen o/e continuüm
 kids met ontw.-stoornis = sign. Meer problemen vertonen dan gem.

❖ Op verschillende dimensies problemen
 Kids met ontw.-stoornis = vertonen op ++ dimensies problemen

❖ Problemen zijn hardnekkig/persistent
Kenmerken houden levenslang aan

❖ Problemen zijn pervasief
= aanwezig in versch. contexten => ≠ enkel gebonden aan omgevingsfactoren

❖ Niet leeftijdsadequaat
= wijken significant af v. wat passend is voor de leeftijd

❖ Significante belemmering
= problemen vormen hinder voor de persoon in zijn dagelijks leven



1.1.4 Belang van onderscheid

→ Zorgt voor begrip & empathie => nu snap ik wrm je zo reageert
→ Begrip en erkenning bij persoon zelf
→ Professionals => gepast interventies bieden  verwachtingen en doelen soms bijstellen




2) Overkoepelende thema’s
2.1 Prikkelverwerking

2.1.1 De soorten prikkelverwerking

a. Normale prikkelverwerking


Hersenen = filter die veel prikkels buiten houdt
Alles wat je van zintuigen waarneemt wordt je niet perse gewaar




Vb.: cocktailparty effect => je hoort je naam ineens duidelijk in een luide ruimte => filter v/d herenen die werkt


8

, b. Hypersensitieve prikkelverwerking

Vb.: mensen met ASS

Hersenen filteren ≠  persoon neemt alle zintuigen tegelijk op z. filtering
Reageren daarom soms anders => boos worden, snel opgeven




Vb.: kermis in de buurt en voor persoon komen deze prikkels heel hard binnen terwijl bij anderen dit zacht
achtergrond geluid is => focust zich erg op het geluid en kan zich dan niet meer concentreren

c. Hyposensitieve prikkelverwerking

Filter werkt te hard => prikkels v. zintuigen komen niet persen binnen
Voelen veel  => voelen ≠ dat ze honger hebben of het koud is
 Ze leren dit na t




2.1.2 Prikkelverwekingsproblematiek

Prikkelverwerkingsproblematiek: het systeem dat omgaat met sensorische prikkels i/h brein raakt overbelast of
ondergestimuleerd.
Kan voor problemen zorgen in dagelijks functioneren


Brein oververmoeid door prikkels gevolgen:
 Functioneert ≠ meer nrm
• Prikkelbaarheid
• Sneller boos worden
• Hoofdpijn
• …

Window of tolerance = prikkels hebben hier invloed op => over en ondervermoeidheid
→ Hyperarousal:  prikkels  fight, flight, freeze reactive
→ Optimal arousal: = ideale zonden  je kan leren redeneren & communiceren
→ Hypoarousal:  weinig prikkels  passieve bevriezing, dissociatie, aflsuiting




9

Inhoudsopgave

  1. 01 Wat is een ontwikkelingsstoornis? 6
    1. Een ontwikkelingsstoornis of een probleem? 6
  2. 02 Overkoepelende thema’s 8
    1. Prikkelverwerking 8
  3. 03 Normale prikkelverwerking 8
  4. 04 Hypersensitieve prikkelverwerking 9
  5. 05 Hyposensitieve prikkelverwerking 9
    1. Executieve functies 10
    2. Neurodiversiteit 12
  6. 06 Agressie 13
    1. Wat agressie inhoudt 13
    2. Soorten agressie 13
    3. Agressie en stoornissen 14
    4. Oorzaken van agressie 15
    5. Aanpak bij agressie 15
  7. 07 Gedragsproblemen en -stoornissen: hechtingsstoornis 16
    1. Gehechtheid 16
    2. Kenmerken 18
    3. Gevolgen 19
    4. Verschil tussen een hechtingsstoornis en een hechtingsprobleem 21
    5. Diagnostiek 22
    6. Reactieve hechtingsstoornis en ontrem-sociaalcontactstoornis 22
    7. Aanpak 25
    8. Herkennen van een hechtingsstoornis 27
  8. 08 Gedragsstoornissen ODD en CD 28
    1. Kenmerken 28
  9. 09 Classificaties/specificaties 28
  10. 10 Prevalentie 29
  11. 11 Classificaties/specificaties 30
  12. 12 Prevalentie 30
    1. Comorbiditeit bij ODD en CD 30
    2. Risicofactoren voor ODD en CD 30
    3. Diagnostiek 31
    4. Begeleiding/behandeling 32
  13. 13 Het kind zelf 32
  14. 14 Voor de omstaanders, andere kinderen 32
  15. 15 Voor leerkrachten en ouders 32
  16. 16 AD(H)D Aandachtsdefficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis 34
    1. Kenmerken 34
  17. 17 6.1.1 Primaire gedragskenmerken 34
  18. 18 Onoplettendheid 34
  19. 19 Hyperactiviteit-impulsiviteit 35
  20. 20 Het overwegend onoplettend type 36
  21. 21 Het overwegend hyperactief-impulsief type 36
  22. 22 Het gecombineerd type 36
  23. 23 Executieve functies 37
  24. 24 Aandacht 38
  25. 25 Toestandsregulatie 38
  26. 26 Delay-aversion 38
    1. Prevalentie en comorbiditeit bij kinderen 38
    2. Etiologie 39
    3. Beloop en prognose bij kinderen 40
    4. Diagnostiek bij kinderen 41
    5. Begeleiding bij kinderen 43
  27. 27 Sociale omgevingsaanpassingen 45
  28. 28 Fysieke omgevingsaanpassingen 46
    1. ADHD bij volwassenen 48
  29. 29 ASS – Autismespectrumstoornissen 50
    1. Kenmerken 51
  30. 30 Ernstige & aanhoudende problemen met sociale communicatie en interactie 51
  31. 31 Beperkte en repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten 52
  32. 32 Vroegere diagnoses 53
  33. 33 Sociale fenotypes 54
  34. 34 Centrale coherentie theorie 55
  35. 35 Theory of Mind 56
  36. 36 Executieve dysfunctie theorie 56
    1. Prevalentie en comorbiditeit 56
    2. Beloop en prognose bij kinderen 56
    3. Etiologie 57
    4. Diagnostiek bij kinderen 58
    5. Begeleiding 59
  37. 37 7.6.7 Ondersteuningsvormen 61
    1. ASS bij volwassenen 61
  38. 38 Dagelijks leven/huishouden 62
  39. 39 Sociaal leven 62
  40. 40 Studeren 62
  41. 41 Solliciteren en werken 62
  42. 42 Ouder met ASS zijn 63
  43. 43 Coördinatie-ontwikkelingsstoornis – DCD 64
    1. Kenmerken 64
    2. Diagnostiek 67
    3. Begeleiding 68
  44. 44 Ticstoornissen 69
    1. Kenmerken 69
  45. 45 Soorten tics 69
  46. 46 Eigenschappen van tics 70
    1. Prevalentie en comorbiditeit 72
    2. Beloop en prognose 73
    3. Begeleiding 73
  47. 47 Leerstoornissen 74
    1. Hoe een kind de basisvaardigheden leert 75
    2. Primaire gedragskenmerken van dyslexie 76
    3. Primaire gedragskenmerken van dyscalculie 77
    4. Secundaire gedragskenmerken dyslexie en dyscalculie 79
    5. Prevalentie en comorbiditeit 79
    6. Beloop en prognose 80
    7. Etiologie 81
    8. Diagnostiek 81
    9. Begeleiding 84
  48. 48 NLD – non-verbal learning disability 86
    1. Profiel NLD 86
    2. Secundaire kenmerken 87
    3. Prevalentie en comorbiditeit 87
    4. Signalen in de klas 87
  49. 49 STOS – spraak- en taalontwikkelingsstoornissen/ communicatiestoornissen 88
    1. Componenten van taal 88
  50. 50 12.2 Fenotypen 88
    1. Kenmerken 89
  51. 51 Taal(ontwikkelings)stoornis 89
  52. 52 Spraakklankstoornis 89
  53. 53 Ontwikkelingsstotteren 90
  54. 54 I. Aanleg en uitlokkende factoren 90
  55. 55 II. Secundaire stottergedragingen 90
  56. 56 III. Belang van vroege detectie 91
  57. 57 IV. Omgang met stotteren 91
  58. 58 Sociale (pragmatische) communicatiestoornis 91
    1. Prevalentie en comorbiditeit 93
    2. Beloop en prognose 93
    3. Diagnostiek 94
    4. Begeleiding 95
  59. 59 Faalangst 96
    1. Positieve faalangst 96
    2. Negatieve faalangst 96
    3. Negatieve faalangst herkennen 97
    4. Oorzaken van faalangst 98
    5. Gevolgen van faalangst 98
    6. Prevalentie 99
    7. Is het een stoornis? 99
    8. Begeleiding 99
  60. 60 Selectief mutisme 100
    1. Kenmerken 100
    2. Prevalentie 101
    3. Oorzaken 101
    4. Prognose en beloop 101
    5. Aanpak op school 101
  61. 61 Pesten en cyberpesten 102
    1. Enkele cijfers 102
    2. Vormen van pesten 102
    3. Verschillende rollen die kunnen worden ingenomen binnen pesten 102
    4. Cyberpesten 103
    5. Wetenschappelijke inzichten 104
    6. Aanpak bij pesten 105
  62. 62 Automutilatie 106
    1. Verschil tussen automutilatie en suïcidepoging 106
    2. Prevalentie in België 107
    3. Geslachtsverschillen 107
    4. Comorbiditeit 107
    5. Risicofactoren 108
    6. Redenen voor doen aan automutilatie 108
    7. Gevolgen op lange termijn 108
    8. Omgang ermee 109
  63. 63 16.9 Behandeling 109
  64. 64 Ontwikkelingsachterstanden = belemmert ontw. op 1 of + omgevings- en kindfactoren 7
  65. 65 Secundair 8
  66. 66 Vb.: cocktailparty effect => je hoort je naam ineens duidelijk in een luide ruimte => filter v/d herenen die werkt 9

Gekoppeld boek
 image
Séverine van de Voorde, Séverine van de Voorde Wijzer in ontwikkelingsstoornissen
Uitgever: Onbekend ISBN: 9789463798679 Druk: 1

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
H1, h4-h9
Geüpload op
29 december 2025
Aantal pagina's
110
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€13,48

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
mayravermeulen
3,9
(7)
Verkocht
31
Volgers
0
Items
20
Laatst verkocht
3 dagen geleden




Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen