samenvatting etiologische criminologie

H1: Inleidende bedenkingen over criminologie en etiologie
1. Waar houdt de etiologische criminologie zich mee bezig?
- Meer dan enkel zoeken naar oorzaken

- Sutherland: definitie van criminologie: 3 componenten
o Sociologische studie v/h wetgevende proces
o Sociologie van criminaliteit (sociale psychologie van
regelovertreder)
o Sociologie van straf en strafsystemen
- Def verouderd: ziet duidelijk sociologische overheersing v criminele
etiologie in 20ste E

- Europese Vereniging voor Criminologie: def : 8 deelcomponenten
o Verklaring v criminaliteit, daderschap en slachtofferschap
o Preventie
o Controle op criminaliteit
o Behandeling van criminaliteit
o Meten van criminaliteit
o Detecteren van criminaliteit
o Strafwetgeving en diens etiologie
o Toep. strafwet en strafrechtsbedeling, systemen v straftoemeting en
-uitvoering



2. Criminaliteit als bewegend doelwit?
- Criminaliteit is bewegend doelwit  crimineel gedrag is veranderbaar
doorheen tijd en ruimte
o Hoe oorzaken onderzoeken als constant verandert?

- Verschillende disciplines hebben verschillende definities v crimineel gedrag
o Juristen en historici
 Inbreuk tegen juridische regels (context gebonden)
o Biologen en psychologen
 Antisociaal gedrag (ruimer dan strafrechtelijke def)
 Erfelijke, biologische en psychologische achtergronden
o Sociologen en culturele antropologen
 Gevolg van altruïsme en coöperatiefalen
 Gevolg van geëvolueerde modules Crimi als gevolg
 Gevolg van maladaptieve kenmerkenhiervan
 Antisociaal gedrag: sociaal schadelijk + niet-adaptief
 Hoe niet-adaptieve kenmerken (of niet MEER adaptief) in
stand worden gehouden bestudeerd via:
 G. Williams/ R. Dawkins: zelfzuchtige genentheorie
 W. Hamilton: verwantenselectie
 R. Trivers: wederkerig altruïsme
 R. Alexander: indirecte wederkerigheid

,  H. Gintis: indirecte wederkerigheid + straffen
o Fishbein: verschil tss criminaliteit en antisociaal gedrag

Criminaliteit Antisociaal gedrag
Niet voor iedereen een misdrijf Meesten vinden dit offensief
Ook slachtofferloze misdrijven Geen slachtofferloze delicten
Steeds inbreuk op (straf)wet Niet altijd strafbaar
Kan adaptief/ normaal zijn uit Niet normaal/adaptief (voor
evolutionair perspectief reproductie)


- Regelovertredend gedrag centraal in crimi  wat is regelovertredend
gedrag?
o Regel of norm is overtreden
 Overtreden norm geeft uitdrukking aan een waarde die
belangrijk is voor integratie sl
 Niet elke norm is natuurlijke norm
o Naturalistische fout
Opletten voor  Iets bestaat, dus is het goed
2 o Moralistische fout
drogredenen
 Iets mag niet bestaan, dus bestaat het niet

- Criminaliteitspiramide van J. Hagan
o Belangrijke implicaties voor etiologie gehad: toont aan dat er versch
gradaties van normovertreding bestaan (verschillen in ernst en mate
waarin ze als crimi worden gezien)

- Consensusvisie vs conflictvisie
o Regels ontwikkelen zich organisch= consensus
 Consensus tss diverse sociale groepen in sl: collectief
bewustzijjn
o Regels komen door conflicten= conflict
 Conflicten tss sociale groepen
 Machtige groepen bep wat criminaliteit is op bep moment

- Per-Olof H. Wilkström: hedendaagse juridische criminaliteitsdefinitie
o Strafbare handeling: 4 componenten
 Handeling
 Die overtreding inhoudt
 Die wettelijke basis heeft
 Maatschappelijke reactie
o Mala in se
 Universeel afgekeurd
o Mala prohibita
 Willekeurig
 Meer discussie over afkeuring

,- Sociale schadelijkheid als component
o Hoe groter sociale schade, hoe ernstiger sociale reactie
o R. Agnew: verzoeningsdefinitie
 Sociale schadelijkheid= belangrijkste criteria voor definities v
crimineel gedrag
 Regelovertreding: blameworthy harms condemned by the
public, sanctioned by the state
 Zowel consensus als conflict knn aan basis v
criminalisering liggen
- Prisma v J. Hagan
o Toont dat versch vormen
regelovertredend gedrag
bestaan onder categorie
blameworthy harms
o Waarom meer consensus over
crimi v onderklassen dan over
crimi v hogere klassen?




- Mario Bunge: definitie
o Klemtoon op mensenrechten
o “ A criminal action may be defined as an action that, either
deliberately or out of negligence, causes harm, voilates basic rights,
or hinders the discharging of basic duties”



3. Grote vraagstukken in de criminologie
- Spreidingsvraagstuk
o Variatie criminaliteit in maatschappij
 Geografische, temporele en sociale sprijding
- Etiologisch of ontstaansvraagstuk
o Oorzaken ontstaan en voortbestaan v criminaliteit bij mensen
 Welke factoren dragen bij tot verschillen in crimineel gedrag
- Reactievraagstuk
o Waarom worden gedragingen als criminaliteit benoemd
o Wrm bep gedragingen nu pas criminaliteit als altijd al schadelijk
- Bestrijdingsvraagstuk
o Hoe criminaliteit bestrijden en voorkomen (politionele, gerechtelijke
en preventieve aanpak)

, H2: De vroege etiologische benaderingen in een notendop
1. Inleiding
- Oorsprong criminologie
o Hulpwetenschap voor bv rechten
- Diverse scholen doorheen de tijd
o Pre-wetenschappelijk: religie en filosofie (bv. Crimi gebeurd door de
duivel)
o Klassieke school: classicisme
o Positivistische school: oorzakenleer opzoek naar defecten



2. Het classicisme in de criminologie
- Reactie op willekeur strafrecht v Ancien Regime (Middeleeuwen: willekeur/
foltering)
o Onduidelijk wat strafrechtelijke gevolgen zijn v overtredingen 
legaliteit
Beccaria
en - Daad staat centraal  kosten-batenanalyse
Bentham - Doel straf: preventie en afschrikking
basis o Net genoeg ongemak om voordeel misdrijf teniet te doen

- Cesare Beccaria
o ‘ Over misdaad en straffen’ 1764 (boek als basis classicisme)
 Pleidooi vr humaan strafrecht (legaliteit, proportionaliteit,
subsidiariteit)
o Mens maakt kosten-baten analyse
o Rol strafwet= afschrikken !!
 Afschrikking zal doorwegen in kosten-baten analyse
 Zowel algemene als specifieke preventie

- Jeremy Bentham
o Utilitarisme (nutsmaximalisatie: zoveel mogelijk geluk voor zoveel
mogelijk mensen)
o Vermijden pijn en vermeerderen geluk als basis menselijk handelen
 Preventie door afschrikking
 Strengheid, zwaarte en snelheid straf bepalend !!!
 Strafrecht toepassen zodat meest minimale straf leidt tot
grootste afschrikking
 Zwaarte belangrijk als snelheid en zekerheid niet knn
gewaarborgd



3. Empirisme als voorloper van vroege etiologische benaderingen
- Grondlegger: A. Quetelet
o Criminaliteit als sociale categorie
 Regelmaat, categoriehoedanigheden trachten te ontdekken