AJ: 2025-2026
Verzekeringsrecht
Inhoudsopgave
Inleiding ..............................................................................................................................................7
Praktisch .........................................................................................................................................7
Algemeen opzet ...............................................................................................................................7
Omgekeerde productiecyclus ...........................................................................................................8
De keuze om te verzekeren: ..............................................................................................................9
Verzekering als techniek van risicomanagement .............................................................................9
Hoe risico managen? ....................................................................................................................9
Verzekeringstechniek ..................................................................................................................... 12
Voordat de verzekering wordt gesloten ............................................................................................ 13
Wat als enkele verzekeraar risico niet wil/ kan dragen ................................................................... 13
Verzekering is afgesloten, premie is betaald – wat nu? ...................................................................... 15
Maatschappelijke functies van verzekeringen ................................................................................... 17
Verzekering als vehikel voor sociaal beleid ....................................................................................... 19
CONCLUSIE: .................................................................................................................................. 19
Basisbegrippen uit het verzekeringscontractenrecht ............................................................................ 20
Toepasselijke wetgeving ................................................................................................................. 20
Wet 4 april 2014 ............................................................................................................................. 21
Verzekeringsovereenkomst ............................................................................................................. 24
Wat? .......................................................................................................................................... 24
Basisonderscheiden verzekeringsovereenkomsten ....................................................................... 24
Wat voor een overeenkomst is het? ................................................................................................. 28
Kenmerken ................................................................................................................................. 28
Risico ......................................................................................................................................... 29
Premie ....................................................................................................................................... 30
Prestatie..................................................................................................................................... 30
Belang ........................................................................................................................................ 30
Totstandkoming verzekeringsovereenkomst .................................................................................... 31
Proces ....................................................................................................................................... 31
Wettelijke regeling ...................................................................................................................... 32
Andere wijzen ............................................................................................................................. 33
1
, AJ: 2025-2026
Precontractuele informatie .......................................................................................................... 34
Soorten verzekeringspolissen.......................................................................................................... 39
Soorten polissen (negotia) ........................................................................................................... 39
Bewijs & Interpretatie verzekeringsovereenkomst ............................................................................. 40
Bewijs verzekeringsovereenkomst ............................................................................................... 40
Interpretatie v/d polis .................................................................................................................. 41
Algemene verbintenissen van de verzekeringnemer of verzekerde ..................................................... 42
“Verplichtingen” van de verzekeringnemer/ verzekerde ................................................................. 42
Verplichtingen van de verzekeraar: .................................................................................................. 49
dekking verlenen ............................................................................................................................ 49
“Reddingskosten” op zich nemen ................................................................................................ 49
Geoorloofdheid........................................................................................................................... 49
Dekking verlenen ........................................................................................................................ 49
Franchise ................................................................................................................................... 50
Wettelijke dwingende termijnen ................................................................................................... 50
Verbintenissen van de verzekeraar: wanneer kan hij dekking weigeren? ................................................ 51
Dekking weigeren? Onderscheid: .................................................................................................... 51
Voorwaarden dekkingswaarde verschillen: ...................................................................................... 51
Belang van onderscheid: ................................................................................................................. 52
1) Bewijslast ......................................................................................................................... 52
2) Toepassing van artikel 65 W.Verz. ...................................................................................... 57
Verzekeringsdekking voor zware fout?.............................................................................................. 57
Geen verzekeringsdekking voor opzet .............................................................................................. 58
Wettelijke uitsluiting oorlog ............................................................................................................. 59
Dekking verlenen ............................................................................................................................ 60
Duur en einde van de verzekeringsovereenkomst ................................................................................. 61
Duur .............................................................................................................................................. 61
Einde ............................................................................................................................................. 62
Opzeg verzekeringsovereenkomst ................................................................................................ 62
Opzeg na schadegeval ................................................................................................................ 63
Gevolgen van opzegging .............................................................................................................. 63
Faillissement verzekeringnemer .................................................................................................. 64
Andere gronden van beëindiging .................................................................................................. 64
Verzekeringen tot vergoeding van schade ............................................................................................ 65
Herhaling ....................................................................................................................................... 65
Verzekeringen tot vergoeding van schade (2) ....................................................................................... 67
2
, AJ: 2025-2026
Samenloop van verzekeringen ......................................................................................................... 67
Voorbeelden .................................................................................................................................. 68
Oververzekering ............................................................................................................................. 69
Onderverzekering ........................................................................................................................... 70
Subbrogatie ................................................................................................................................... 70
Aansprakelijkheidsverzekeringen ........................................................................................................ 73
Algemeen ...................................................................................................................................... 73
Omvang van dekking ....................................................................................................................... 73
Temporele dekkingsomschrijving: ................................................................................................... 74
Probleemstelling......................................................................................................................... 74
Systemen ................................................................................................................................... 74
keuze van wetgever ..................................................................................................................... 75
Rolverdeling tijdens geschillen (“leiding van het geschil”) ................................................................. 77
Omvang van vergoeding .................................................................................................................. 78
Betaling aan benadeelde ................................................................................................................ 79
Relatie met benadeelde ..................................................................................................................... 80
Slachtofferbescherming in gemeen recht ......................................................................................... 80
Slachtofferbescherming in deel 5 W.Verz. (oude wet 1874) ............................................................... 80
Slachtofferbescherming in deel 4 .................................................................................................... 81
Benadeelde heeft “eigen recht” tegen verzekeraar ........................................................................ 81
Welke excepties kan verzekeraar tegenwerpen? ............................................................................... 81
Verplichte Aansprakelijkheidsverzekeringen .................................................................................... 82
Niet-verplichte aansprakelijkheidsverzekeringen .............................................................................. 83
Recht van verhaal ........................................................................................................................... 84
Tegenwerpelijkheid vonnissen en arresten .......................................................................................... 85
Procedurele aspecten .................................................................................................................... 85
Zaak verzekeringen ............................................................................................................................ 86
Algemeen ...................................................................................................................................... 86
Bepalingen ivm waardering ............................................................................................................. 87
Andere bepalingen ......................................................................................................................... 89
Persoonsverzekeringen / Levensverzekeringen .................................................................................... 91
Persoonsverzekering ...................................................................................................................... 91
Afwijkende regels voor sommige persoonsverzekeringen .................................................................. 92
Levensverzekeringen: ..................................................................................................................... 92
Begrip ........................................................................................................................................ 92
Types ......................................................................................................................................... 93
3
, AJ: 2025-2026
Uitgesloten risico’s ..................................................................................................................... 93
Premiebetaling ........................................................................................................................... 94
Begunstiging: .............................................................................................................................. 94
Ziekteverzekeringen ........................................................................................................................ 95
Verjaring (EXA !) ................................................................................................................................. 95
Gemeen recht ................................................................................................................................ 95
Verzekeringen: algemene regel........................................................................................................ 96
Schorsing en stuiting ...................................................................................................................... 97
A-Verzekeringen: ............................................................................................................................ 98
vordering verzekerde ................................................................................................................... 98
Rechtstreekse vordering benadeelde ........................................................................................... 98
verhaalsvordering art. 152 W.Verz ................................................................................................ 99
Persoonsverzekeringen: bijzondere gevallen .................................................................................. 100
Aspecten van geschillenbeslechting ................................................................................................. 101
Wat? ............................................................................................................................................ 101
Rechtsmacht en bevoegdheid ....................................................................................................... 101
Wat? ........................................................................................................................................ 101
GEEN rechtsmacht ................................................................................................................... 101
Toepasselijk recht ........................................................................................................................ 104
Bevoegdheid ................................................................................................................................ 105
Ombudsman ................................................................................................................................ 105
Toezichtsrecht ................................................................................................................................. 106
Algemene structuur toezicht recht ................................................................................................. 106
Geschiedenis en ratio van Verzekeringstoezicht ......................................................................... 106
Prudentieel toezicht door NBB ................................................................................................... 107
Gedragstoezicht door FSMA ...................................................................................................... 107
Tussenpersonen ........................................................................................................................... 108
Verzekeringsdistributie: algemeen ............................................................................................. 108
Begrip verzekeringsdistributie .................................................................................................... 108
Inschrijvingsplicht ..................................................................................................................... 109
Agenten en makelaars ............................................................................................................... 110
Andere categorieën ................................................................................................................... 110
Capita selecta Deel 6 W.Verz. .................................................................................................... 111
Contractuele verhoudingen ....................................................................................................... 112
Prudentieel toezicht door NBB ...................................................................................................... 113
Europees paspoort.................................................................................................................... 113
4
, AJ: 2025-2026
Vergunningsplicht ..................................................................................................................... 113
Bedrijfsuitoefeningsvoorwaarden: 3 pijlers ................................................................................. 114
Tarifering .................................................................................................................................. 117
Sancties ................................................................................................................................... 117
Segmentatie en antidiscriminatie .................................................................................................. 118
Wat? ........................................................................................................................................ 118
Verzekeringstechniek ................................................................................................................ 118
Segmentatie en haar noodzaak .................................................................................................. 118
Reglementering van segmentatie ............................................................................................... 119
Brandverzekering ............................................................................................................................. 122
Wat? ............................................................................................................................................ 122
Verzekering in huurverhouding ...................................................................................................... 122
Verschillende lagen regels ............................................................................................................ 123
De brandverzekering: algemeen (W.Verz.) ...................................................................................... 123
Eenvoudige risico’s ....................................................................................................................... 125
Natuurrampendekking .............................................................................................................. 128
Verzekering objectieve aansprakelijkheid brand in publieke inrichtingen .......................................... 131
Publieke inrichting .................................................................................................................... 131
Verzekering BA Privéleven ................................................................................................................ 132
Toepasselijke wetgeving ............................................................................................................... 132
W.Verz. .................................................................................................................................... 132
KB 12 januari 1984: ................................................................................................................... 132
Leiding van het geschil, eigen recht en regresvordering ................................................................... 135
Moet de BA-privéleven verplicht worden? NEE ............................................................................... 135
Rechtsbijstandsverzekering .............................................................................................................. 136
Situering ...................................................................................................................................... 136
Mogelijke gedekte geschillen......................................................................................................... 136
Welke kosten kunnen gedekt worden? ........................................................................................... 137
Temporeel element ...................................................................................................................... 137
Aard van de rechtsbijstandsverzekering ......................................................................................... 138
Rechtsplegingsvergoeding ............................................................................................................ 138
Wetgeving .................................................................................................................................... 138
Beschermede verzekerde ............................................................................................................. 139
Probleem: meningsverschil? ..................................................................................................... 139
Inleiding .......................................................................................................................................... 140
Wettelijk verplichte verzekering ..................................................................................................... 140
5
, AJ: 2025-2026
Toepasselijke wetgeving ............................................................................................................... 140
Verzekeringsplicht ........................................................................................................................... 141
Wat? ............................................................................................................................................ 141
Motorrijtuig .................................................................................................................................. 141
Algemeen ................................................................................................................................. 141
Welke motorrijtuigen moeten verzekerd? ....................................................................................... 143
Personen op wie verzekeringsplicht rust ........................................................................................ 143
Sancties ...................................................................................................................................... 144
bij miskenning verzekeringsplicht: .............................................................................................. 144
bij overtreding verzekeringsplicht ............................................................................................... 144
Bewijs van de verzekeringsovereenkomst ...................................................................................... 144
Dekking ........................................................................................................................................... 145
Toepassingsgebied ....................................................................................................................... 145
Territoriaal ................................................................................................................................ 145
Deelneming aan het verkeer .......................................................................................................... 146
Verzekerde risico’s ....................................................................................................................... 148
Verzekerde personen .................................................................................................................... 148
Overdracht eigendom verzekerd voertuig ....................................................................................... 149
Tijdelijke vervangingsvoertuig ........................................................................................................ 149
Welke schade .............................................................................................................................. 150
Omvang van de vergoeding ........................................................................................................... 150
Relatie met benadeelde en regres op verzekerde ............................................................................... 151
Eigen recht van de benadeelde ...................................................................................................... 151
Verhaalsrecht van verzekeraar ...................................................................................................... 151
Bijkomende regelingen in belang benadeelden .................................................................................. 153
Verplichte verzekering ter bescherming slachtoffers ....................................................................... 153
Gemeenschappelijk waarborgfonds .............................................................................................. 154
Vergoeding zwakke weggebruiker .................................................................................................. 155
Vergoeding “onschuldige slachtoffers” .......................................................................................... 157
Tariferingsbureau ......................................................................................................................... 158
In Fine ............................................................................................................................................. 158
Assuralia conventies .................................................................................................................... 158
6
Verzekeringsrecht
Inhoudsopgave
Inleiding ..............................................................................................................................................7
Praktisch .........................................................................................................................................7
Algemeen opzet ...............................................................................................................................7
Omgekeerde productiecyclus ...........................................................................................................8
De keuze om te verzekeren: ..............................................................................................................9
Verzekering als techniek van risicomanagement .............................................................................9
Hoe risico managen? ....................................................................................................................9
Verzekeringstechniek ..................................................................................................................... 12
Voordat de verzekering wordt gesloten ............................................................................................ 13
Wat als enkele verzekeraar risico niet wil/ kan dragen ................................................................... 13
Verzekering is afgesloten, premie is betaald – wat nu? ...................................................................... 15
Maatschappelijke functies van verzekeringen ................................................................................... 17
Verzekering als vehikel voor sociaal beleid ....................................................................................... 19
CONCLUSIE: .................................................................................................................................. 19
Basisbegrippen uit het verzekeringscontractenrecht ............................................................................ 20
Toepasselijke wetgeving ................................................................................................................. 20
Wet 4 april 2014 ............................................................................................................................. 21
Verzekeringsovereenkomst ............................................................................................................. 24
Wat? .......................................................................................................................................... 24
Basisonderscheiden verzekeringsovereenkomsten ....................................................................... 24
Wat voor een overeenkomst is het? ................................................................................................. 28
Kenmerken ................................................................................................................................. 28
Risico ......................................................................................................................................... 29
Premie ....................................................................................................................................... 30
Prestatie..................................................................................................................................... 30
Belang ........................................................................................................................................ 30
Totstandkoming verzekeringsovereenkomst .................................................................................... 31
Proces ....................................................................................................................................... 31
Wettelijke regeling ...................................................................................................................... 32
Andere wijzen ............................................................................................................................. 33
1
, AJ: 2025-2026
Precontractuele informatie .......................................................................................................... 34
Soorten verzekeringspolissen.......................................................................................................... 39
Soorten polissen (negotia) ........................................................................................................... 39
Bewijs & Interpretatie verzekeringsovereenkomst ............................................................................. 40
Bewijs verzekeringsovereenkomst ............................................................................................... 40
Interpretatie v/d polis .................................................................................................................. 41
Algemene verbintenissen van de verzekeringnemer of verzekerde ..................................................... 42
“Verplichtingen” van de verzekeringnemer/ verzekerde ................................................................. 42
Verplichtingen van de verzekeraar: .................................................................................................. 49
dekking verlenen ............................................................................................................................ 49
“Reddingskosten” op zich nemen ................................................................................................ 49
Geoorloofdheid........................................................................................................................... 49
Dekking verlenen ........................................................................................................................ 49
Franchise ................................................................................................................................... 50
Wettelijke dwingende termijnen ................................................................................................... 50
Verbintenissen van de verzekeraar: wanneer kan hij dekking weigeren? ................................................ 51
Dekking weigeren? Onderscheid: .................................................................................................... 51
Voorwaarden dekkingswaarde verschillen: ...................................................................................... 51
Belang van onderscheid: ................................................................................................................. 52
1) Bewijslast ......................................................................................................................... 52
2) Toepassing van artikel 65 W.Verz. ...................................................................................... 57
Verzekeringsdekking voor zware fout?.............................................................................................. 57
Geen verzekeringsdekking voor opzet .............................................................................................. 58
Wettelijke uitsluiting oorlog ............................................................................................................. 59
Dekking verlenen ............................................................................................................................ 60
Duur en einde van de verzekeringsovereenkomst ................................................................................. 61
Duur .............................................................................................................................................. 61
Einde ............................................................................................................................................. 62
Opzeg verzekeringsovereenkomst ................................................................................................ 62
Opzeg na schadegeval ................................................................................................................ 63
Gevolgen van opzegging .............................................................................................................. 63
Faillissement verzekeringnemer .................................................................................................. 64
Andere gronden van beëindiging .................................................................................................. 64
Verzekeringen tot vergoeding van schade ............................................................................................ 65
Herhaling ....................................................................................................................................... 65
Verzekeringen tot vergoeding van schade (2) ....................................................................................... 67
2
, AJ: 2025-2026
Samenloop van verzekeringen ......................................................................................................... 67
Voorbeelden .................................................................................................................................. 68
Oververzekering ............................................................................................................................. 69
Onderverzekering ........................................................................................................................... 70
Subbrogatie ................................................................................................................................... 70
Aansprakelijkheidsverzekeringen ........................................................................................................ 73
Algemeen ...................................................................................................................................... 73
Omvang van dekking ....................................................................................................................... 73
Temporele dekkingsomschrijving: ................................................................................................... 74
Probleemstelling......................................................................................................................... 74
Systemen ................................................................................................................................... 74
keuze van wetgever ..................................................................................................................... 75
Rolverdeling tijdens geschillen (“leiding van het geschil”) ................................................................. 77
Omvang van vergoeding .................................................................................................................. 78
Betaling aan benadeelde ................................................................................................................ 79
Relatie met benadeelde ..................................................................................................................... 80
Slachtofferbescherming in gemeen recht ......................................................................................... 80
Slachtofferbescherming in deel 5 W.Verz. (oude wet 1874) ............................................................... 80
Slachtofferbescherming in deel 4 .................................................................................................... 81
Benadeelde heeft “eigen recht” tegen verzekeraar ........................................................................ 81
Welke excepties kan verzekeraar tegenwerpen? ............................................................................... 81
Verplichte Aansprakelijkheidsverzekeringen .................................................................................... 82
Niet-verplichte aansprakelijkheidsverzekeringen .............................................................................. 83
Recht van verhaal ........................................................................................................................... 84
Tegenwerpelijkheid vonnissen en arresten .......................................................................................... 85
Procedurele aspecten .................................................................................................................... 85
Zaak verzekeringen ............................................................................................................................ 86
Algemeen ...................................................................................................................................... 86
Bepalingen ivm waardering ............................................................................................................. 87
Andere bepalingen ......................................................................................................................... 89
Persoonsverzekeringen / Levensverzekeringen .................................................................................... 91
Persoonsverzekering ...................................................................................................................... 91
Afwijkende regels voor sommige persoonsverzekeringen .................................................................. 92
Levensverzekeringen: ..................................................................................................................... 92
Begrip ........................................................................................................................................ 92
Types ......................................................................................................................................... 93
3
, AJ: 2025-2026
Uitgesloten risico’s ..................................................................................................................... 93
Premiebetaling ........................................................................................................................... 94
Begunstiging: .............................................................................................................................. 94
Ziekteverzekeringen ........................................................................................................................ 95
Verjaring (EXA !) ................................................................................................................................. 95
Gemeen recht ................................................................................................................................ 95
Verzekeringen: algemene regel........................................................................................................ 96
Schorsing en stuiting ...................................................................................................................... 97
A-Verzekeringen: ............................................................................................................................ 98
vordering verzekerde ................................................................................................................... 98
Rechtstreekse vordering benadeelde ........................................................................................... 98
verhaalsvordering art. 152 W.Verz ................................................................................................ 99
Persoonsverzekeringen: bijzondere gevallen .................................................................................. 100
Aspecten van geschillenbeslechting ................................................................................................. 101
Wat? ............................................................................................................................................ 101
Rechtsmacht en bevoegdheid ....................................................................................................... 101
Wat? ........................................................................................................................................ 101
GEEN rechtsmacht ................................................................................................................... 101
Toepasselijk recht ........................................................................................................................ 104
Bevoegdheid ................................................................................................................................ 105
Ombudsman ................................................................................................................................ 105
Toezichtsrecht ................................................................................................................................. 106
Algemene structuur toezicht recht ................................................................................................. 106
Geschiedenis en ratio van Verzekeringstoezicht ......................................................................... 106
Prudentieel toezicht door NBB ................................................................................................... 107
Gedragstoezicht door FSMA ...................................................................................................... 107
Tussenpersonen ........................................................................................................................... 108
Verzekeringsdistributie: algemeen ............................................................................................. 108
Begrip verzekeringsdistributie .................................................................................................... 108
Inschrijvingsplicht ..................................................................................................................... 109
Agenten en makelaars ............................................................................................................... 110
Andere categorieën ................................................................................................................... 110
Capita selecta Deel 6 W.Verz. .................................................................................................... 111
Contractuele verhoudingen ....................................................................................................... 112
Prudentieel toezicht door NBB ...................................................................................................... 113
Europees paspoort.................................................................................................................... 113
4
, AJ: 2025-2026
Vergunningsplicht ..................................................................................................................... 113
Bedrijfsuitoefeningsvoorwaarden: 3 pijlers ................................................................................. 114
Tarifering .................................................................................................................................. 117
Sancties ................................................................................................................................... 117
Segmentatie en antidiscriminatie .................................................................................................. 118
Wat? ........................................................................................................................................ 118
Verzekeringstechniek ................................................................................................................ 118
Segmentatie en haar noodzaak .................................................................................................. 118
Reglementering van segmentatie ............................................................................................... 119
Brandverzekering ............................................................................................................................. 122
Wat? ............................................................................................................................................ 122
Verzekering in huurverhouding ...................................................................................................... 122
Verschillende lagen regels ............................................................................................................ 123
De brandverzekering: algemeen (W.Verz.) ...................................................................................... 123
Eenvoudige risico’s ....................................................................................................................... 125
Natuurrampendekking .............................................................................................................. 128
Verzekering objectieve aansprakelijkheid brand in publieke inrichtingen .......................................... 131
Publieke inrichting .................................................................................................................... 131
Verzekering BA Privéleven ................................................................................................................ 132
Toepasselijke wetgeving ............................................................................................................... 132
W.Verz. .................................................................................................................................... 132
KB 12 januari 1984: ................................................................................................................... 132
Leiding van het geschil, eigen recht en regresvordering ................................................................... 135
Moet de BA-privéleven verplicht worden? NEE ............................................................................... 135
Rechtsbijstandsverzekering .............................................................................................................. 136
Situering ...................................................................................................................................... 136
Mogelijke gedekte geschillen......................................................................................................... 136
Welke kosten kunnen gedekt worden? ........................................................................................... 137
Temporeel element ...................................................................................................................... 137
Aard van de rechtsbijstandsverzekering ......................................................................................... 138
Rechtsplegingsvergoeding ............................................................................................................ 138
Wetgeving .................................................................................................................................... 138
Beschermede verzekerde ............................................................................................................. 139
Probleem: meningsverschil? ..................................................................................................... 139
Inleiding .......................................................................................................................................... 140
Wettelijk verplichte verzekering ..................................................................................................... 140
5
, AJ: 2025-2026
Toepasselijke wetgeving ............................................................................................................... 140
Verzekeringsplicht ........................................................................................................................... 141
Wat? ............................................................................................................................................ 141
Motorrijtuig .................................................................................................................................. 141
Algemeen ................................................................................................................................. 141
Welke motorrijtuigen moeten verzekerd? ....................................................................................... 143
Personen op wie verzekeringsplicht rust ........................................................................................ 143
Sancties ...................................................................................................................................... 144
bij miskenning verzekeringsplicht: .............................................................................................. 144
bij overtreding verzekeringsplicht ............................................................................................... 144
Bewijs van de verzekeringsovereenkomst ...................................................................................... 144
Dekking ........................................................................................................................................... 145
Toepassingsgebied ....................................................................................................................... 145
Territoriaal ................................................................................................................................ 145
Deelneming aan het verkeer .......................................................................................................... 146
Verzekerde risico’s ....................................................................................................................... 148
Verzekerde personen .................................................................................................................... 148
Overdracht eigendom verzekerd voertuig ....................................................................................... 149
Tijdelijke vervangingsvoertuig ........................................................................................................ 149
Welke schade .............................................................................................................................. 150
Omvang van de vergoeding ........................................................................................................... 150
Relatie met benadeelde en regres op verzekerde ............................................................................... 151
Eigen recht van de benadeelde ...................................................................................................... 151
Verhaalsrecht van verzekeraar ...................................................................................................... 151
Bijkomende regelingen in belang benadeelden .................................................................................. 153
Verplichte verzekering ter bescherming slachtoffers ....................................................................... 153
Gemeenschappelijk waarborgfonds .............................................................................................. 154
Vergoeding zwakke weggebruiker .................................................................................................. 155
Vergoeding “onschuldige slachtoffers” .......................................................................................... 157
Tariferingsbureau ......................................................................................................................... 158
In Fine ............................................................................................................................................. 158
Assuralia conventies .................................................................................................................... 158
6