3VE Geneeskunde: ECG
Wat zie je op een ecg?
- P-top (atria) - PR-interval
- Q-top - QRS-interval
- R-top (samentrekking
- S-top ventrikels)
- T-top - ST-segment
1 Anatomie en fysiologie
- Sinusknoop of sinu-arteriale knoop
o Verzameling v pacemakercellen die door depolarisatie hart laten
samentrekken
o Bepalen dus de hartfrequentie
- AV-knoop
- Bundel van His
o Gaat door anulus febrosis en splits zich op in li en re bundeltakblok
- Netwerk van Purkinjevezels
1.1 Geleiding
- Bij het hart gaat de prikkel voor elke contractie uit van één bepaalde plaats in het re atrium en
moet de prikkel van hieruit naar alle spiercellen verder worden geleid
- Bij de skeletspier daarentegen worden de spiercellen elk afzonderlijk door de zenuwuiteinden
vad alpha motoneuronen geprikkeld
- Elektrische geleiding v hart normaal v rechts boven naar links onder
- De prikkel ontstaat in de sinusknoop
- Prikkel wordt voortgeleid doorheen de atria en daarna doorheen de ventrikels
- Doordat de intercalated discs (= cellen die op bepaalde manier verbonden zijn en elektriciteit
kunnen doorgeven) tss de individuele cellen een zeer geringe elektrische weerstand hebben, kan
de actiepotentiaal in de atria vd ene cel naar de andere
worden voortgeleid
- Deze voortgeleiding gebeurt snel in alle richtingen
(concentrische voortgeleiding) met een snelheid v 1 m/s.
Geleiding naar ventrikels
- Atria en ventrikels bewegen volledig onafhankelijk v elkaar
- De bindweefselschijf tss de atria en de ventrikels (anulus fibrosis) kan de prikkel niet
voortgeleiden → bindweefselcellen zijn niet prikkelbaar
- In het tussenschot tss beide atria en juist boven de bindweefselschijf bevindt zich een tweede
groep gespecialiseerde cellen nl de atrioventriculaire knoop/bundel.
- Er is maar 1 verbinding → bundel van His → doorprikkeld anulus fibrosis en dan kan de prikkel
doorgegeven worden aan de ventrikels
Bundel van Kent
- Extra geleiding die bovenop gwn circuit nog een eigen circuit
aanmaakt
- Ventrikels trekken dus 2 keer meer samen → +/- 160 sl/min
- Wordt dmv ablatie (doorbranden) gestopt
1
, - Licht bundel v Kent dicht teven AV-knoop → kans op doorbranden AV-knoop → geen enkele
verbinding meer met ventrikel → pacemaker plaatsen
- De bundel van His en zijn verder vertakkingen hebben een grotere geleidingssnelheid v 5 m/s
(moet zeer snel en krachtig zijn om voldoende BD te creëren) en vormen h gespecialiseerde
geleidingssysteem v ventrikel
- In het ventrikel zal de prikkel zich niet concentrisch maar langs deze gespecialiseerde vezels
voort geleiden
- Na enkele mm vertakt deze bundel zich in twee takken die in het tussenschot tussen beide
ventrikels afdalen naar de punt v elk ventrikel en zich verder in de vrije wand v beide ventrikels
vertakken in steeds kleinere takjes de zgn vezels van Purkinje.
- De hoge geleidingssnelheid v dit gespecialiseerd geleidingssysteem ligt aan de basis van de
praktisch synchrone contractie vd ventrikels
- Maw beginnen alle spiercellen op praktisch hetzelfde moment samen te trekken wat belangrijk is
voor een goede pompwerking
- De geleidingssnelheid vd ventrikelspier zelf is ongeveer 10 maal trager dan deze vh
gespecialiseerd geleidingsweefsel zodat in afwezigheid v dit weefsel de pompwerking vh hart
duidelijk zou gestoord zijn
o Zie je aan QRS-complex → normaal zeer kort door snelle geleiding
o Maar wnr enkel de spieren zouden samentrekken is het QRS-complex veel langer
1.2 Prikkelbaarheid
- Welke cellen zijn NIET prikkelbaar
o Bloedcellen o Bindweefselcellen
- Welke cellen zijn WEL prikkelbaar
o Spiercellen o Zenuwcellen o Kliercellen
Ritmiciteit of automaticiteit
- Bepaalde prikkelbare cellen vertonen ook spontane activiteit:
o Pacemaker- of gangmakercellen o Sommige neuronen in het CZS
o Sommige gladde spiercellen
- Dit is het gevolg v een trage spontane depolarisatie die optreedt na elke actiepotentiaal
- Wnr de drempelpotentiaal bij deze cellen bereikt wordt ontstaat er een nieuwe actiepotentiaal
→ hartspier trekt automatisch samen
- Wordt intuïtief in verband gebracht met onmiddellijk zichtbare reactie v deze cellen op prikkel
- Hoewel deze reacties uitgelokt worden door prikkel zijn ze niet het onmiddellijke gevolg v deze
prikkel
- In elk vd 3 beschouwde cellen zal de prikkel eerst een elektrische verandering uitlokken thv het
celmembraan = de actiepotentiaal
- Deze actiepotentiaal lokt op zijn beurt een reactie uit:
o Spiercel = een contractie
o Kliercel = een secretie
o Zenuwcel = een neurotransmissie
- De koppeling vd actiepotentiaal aan de reactie noemen we de:
o Elektromechanische koppeling → hartspier
o Elektro-secretoire koppeling
2
, 1.3 Actiepotentiaal
Het ontstaan v een actiepotentiaal als antwoord op een prikkel is HET essentiële kenmerk v prikkelbare
cellen
De rustpotentiaal = Is het gevolg vd verschillende ionensamenstelling vd intracellulaire (cytoplasma) en
de extracellulaire vloeistoffen (Na en K) en de daaruit volgende ionentransporten doorheen de
celmembraan waarin zowel passieve als actieve transportmechanismen een rol spelen
Schema celmembraan (belangrijk)
- Rustpotentiaal
o Extracellulair veel aanwezigheid v Na en weinig K
(in bloed)
o Intracellulair weinig Na en veel K (in de cel)
- Actiepotentiaal
o Na kanaal staan open → passieve proces diffusie
Na gaat v extracellulair naar intracellulair →
concentratiegradiënt
o +jes gaan intracellulair → wordt dus positiever en
extracellulair wordt negatiever → elektrische gradiënt → om evenwicht te bepalen gaat
hier weer een stukje Na terug extracellulair
o K kanaal staat gaat door diffusie v intracellulair naar extracellulair →
concentratiegradiënt → cel wordt negatiever
- Na en K pomp
o ATP nodig
- Waarom kalium gevaarlijk in te hoge dosis
o Lage conc kalium
o Kalium kanaal gaat open → zeer veel kalium in bloedbaan → geen actiepotentiaal want
er is al genoeg en hart trekt niet samen (asystolie)
Vorming vh rustpotentiaal
- Na en K pomp zorgt terug voor het evenwicht
Kalium nrm hoeveelheid → 3,5 en 4,5 mmol/l
Natrium nrm hoeveelheid → 140 -145 mmol/l
Bewijsvoering:
- De extracellulaire vloeistof:
o Een hoge Na+ concentratie
o Een lage K+ concentratie
o Weinig negatief geladen eiwitmoleculen
- De intracellulaire vloeistof:
o Een lage Na+ concentratie
o Een hoge K+ concentratie
o Veel negatief geladen eiwitmoleculen
- Hypothetische cel:
o Intracellulaire K+ conc van 140 mmol/l en Na+ conc van 4 mmol/l
o Extracellulaire K+ conc van 4 mmol/l en Na+ conc van 140 mmol/l
Formule van Nernst: (niet vanbuiten kennen)
= De vergelijking v Nernst beschrijft verband tss potentiaalverschil tss twee elektroden en de
concentraties vd bij de elektrodereacties betrokken componenten
Komt uit de fysica en is noodzakelijk om inzicht te krijgen in het actiepotentiaal.
3
Wat zie je op een ecg?
- P-top (atria) - PR-interval
- Q-top - QRS-interval
- R-top (samentrekking
- S-top ventrikels)
- T-top - ST-segment
1 Anatomie en fysiologie
- Sinusknoop of sinu-arteriale knoop
o Verzameling v pacemakercellen die door depolarisatie hart laten
samentrekken
o Bepalen dus de hartfrequentie
- AV-knoop
- Bundel van His
o Gaat door anulus febrosis en splits zich op in li en re bundeltakblok
- Netwerk van Purkinjevezels
1.1 Geleiding
- Bij het hart gaat de prikkel voor elke contractie uit van één bepaalde plaats in het re atrium en
moet de prikkel van hieruit naar alle spiercellen verder worden geleid
- Bij de skeletspier daarentegen worden de spiercellen elk afzonderlijk door de zenuwuiteinden
vad alpha motoneuronen geprikkeld
- Elektrische geleiding v hart normaal v rechts boven naar links onder
- De prikkel ontstaat in de sinusknoop
- Prikkel wordt voortgeleid doorheen de atria en daarna doorheen de ventrikels
- Doordat de intercalated discs (= cellen die op bepaalde manier verbonden zijn en elektriciteit
kunnen doorgeven) tss de individuele cellen een zeer geringe elektrische weerstand hebben, kan
de actiepotentiaal in de atria vd ene cel naar de andere
worden voortgeleid
- Deze voortgeleiding gebeurt snel in alle richtingen
(concentrische voortgeleiding) met een snelheid v 1 m/s.
Geleiding naar ventrikels
- Atria en ventrikels bewegen volledig onafhankelijk v elkaar
- De bindweefselschijf tss de atria en de ventrikels (anulus fibrosis) kan de prikkel niet
voortgeleiden → bindweefselcellen zijn niet prikkelbaar
- In het tussenschot tss beide atria en juist boven de bindweefselschijf bevindt zich een tweede
groep gespecialiseerde cellen nl de atrioventriculaire knoop/bundel.
- Er is maar 1 verbinding → bundel van His → doorprikkeld anulus fibrosis en dan kan de prikkel
doorgegeven worden aan de ventrikels
Bundel van Kent
- Extra geleiding die bovenop gwn circuit nog een eigen circuit
aanmaakt
- Ventrikels trekken dus 2 keer meer samen → +/- 160 sl/min
- Wordt dmv ablatie (doorbranden) gestopt
1
, - Licht bundel v Kent dicht teven AV-knoop → kans op doorbranden AV-knoop → geen enkele
verbinding meer met ventrikel → pacemaker plaatsen
- De bundel van His en zijn verder vertakkingen hebben een grotere geleidingssnelheid v 5 m/s
(moet zeer snel en krachtig zijn om voldoende BD te creëren) en vormen h gespecialiseerde
geleidingssysteem v ventrikel
- In het ventrikel zal de prikkel zich niet concentrisch maar langs deze gespecialiseerde vezels
voort geleiden
- Na enkele mm vertakt deze bundel zich in twee takken die in het tussenschot tussen beide
ventrikels afdalen naar de punt v elk ventrikel en zich verder in de vrije wand v beide ventrikels
vertakken in steeds kleinere takjes de zgn vezels van Purkinje.
- De hoge geleidingssnelheid v dit gespecialiseerd geleidingssysteem ligt aan de basis van de
praktisch synchrone contractie vd ventrikels
- Maw beginnen alle spiercellen op praktisch hetzelfde moment samen te trekken wat belangrijk is
voor een goede pompwerking
- De geleidingssnelheid vd ventrikelspier zelf is ongeveer 10 maal trager dan deze vh
gespecialiseerd geleidingsweefsel zodat in afwezigheid v dit weefsel de pompwerking vh hart
duidelijk zou gestoord zijn
o Zie je aan QRS-complex → normaal zeer kort door snelle geleiding
o Maar wnr enkel de spieren zouden samentrekken is het QRS-complex veel langer
1.2 Prikkelbaarheid
- Welke cellen zijn NIET prikkelbaar
o Bloedcellen o Bindweefselcellen
- Welke cellen zijn WEL prikkelbaar
o Spiercellen o Zenuwcellen o Kliercellen
Ritmiciteit of automaticiteit
- Bepaalde prikkelbare cellen vertonen ook spontane activiteit:
o Pacemaker- of gangmakercellen o Sommige neuronen in het CZS
o Sommige gladde spiercellen
- Dit is het gevolg v een trage spontane depolarisatie die optreedt na elke actiepotentiaal
- Wnr de drempelpotentiaal bij deze cellen bereikt wordt ontstaat er een nieuwe actiepotentiaal
→ hartspier trekt automatisch samen
- Wordt intuïtief in verband gebracht met onmiddellijk zichtbare reactie v deze cellen op prikkel
- Hoewel deze reacties uitgelokt worden door prikkel zijn ze niet het onmiddellijke gevolg v deze
prikkel
- In elk vd 3 beschouwde cellen zal de prikkel eerst een elektrische verandering uitlokken thv het
celmembraan = de actiepotentiaal
- Deze actiepotentiaal lokt op zijn beurt een reactie uit:
o Spiercel = een contractie
o Kliercel = een secretie
o Zenuwcel = een neurotransmissie
- De koppeling vd actiepotentiaal aan de reactie noemen we de:
o Elektromechanische koppeling → hartspier
o Elektro-secretoire koppeling
2
, 1.3 Actiepotentiaal
Het ontstaan v een actiepotentiaal als antwoord op een prikkel is HET essentiële kenmerk v prikkelbare
cellen
De rustpotentiaal = Is het gevolg vd verschillende ionensamenstelling vd intracellulaire (cytoplasma) en
de extracellulaire vloeistoffen (Na en K) en de daaruit volgende ionentransporten doorheen de
celmembraan waarin zowel passieve als actieve transportmechanismen een rol spelen
Schema celmembraan (belangrijk)
- Rustpotentiaal
o Extracellulair veel aanwezigheid v Na en weinig K
(in bloed)
o Intracellulair weinig Na en veel K (in de cel)
- Actiepotentiaal
o Na kanaal staan open → passieve proces diffusie
Na gaat v extracellulair naar intracellulair →
concentratiegradiënt
o +jes gaan intracellulair → wordt dus positiever en
extracellulair wordt negatiever → elektrische gradiënt → om evenwicht te bepalen gaat
hier weer een stukje Na terug extracellulair
o K kanaal staat gaat door diffusie v intracellulair naar extracellulair →
concentratiegradiënt → cel wordt negatiever
- Na en K pomp
o ATP nodig
- Waarom kalium gevaarlijk in te hoge dosis
o Lage conc kalium
o Kalium kanaal gaat open → zeer veel kalium in bloedbaan → geen actiepotentiaal want
er is al genoeg en hart trekt niet samen (asystolie)
Vorming vh rustpotentiaal
- Na en K pomp zorgt terug voor het evenwicht
Kalium nrm hoeveelheid → 3,5 en 4,5 mmol/l
Natrium nrm hoeveelheid → 140 -145 mmol/l
Bewijsvoering:
- De extracellulaire vloeistof:
o Een hoge Na+ concentratie
o Een lage K+ concentratie
o Weinig negatief geladen eiwitmoleculen
- De intracellulaire vloeistof:
o Een lage Na+ concentratie
o Een hoge K+ concentratie
o Veel negatief geladen eiwitmoleculen
- Hypothetische cel:
o Intracellulaire K+ conc van 140 mmol/l en Na+ conc van 4 mmol/l
o Extracellulaire K+ conc van 4 mmol/l en Na+ conc van 140 mmol/l
Formule van Nernst: (niet vanbuiten kennen)
= De vergelijking v Nernst beschrijft verband tss potentiaalverschil tss twee elektroden en de
concentraties vd bij de elektrodereacties betrokken componenten
Komt uit de fysica en is noodzakelijk om inzicht te krijgen in het actiepotentiaal.
3
