Buitenlands en defensiebeleid in
België
Door professor Biscop
Inhoudsopgave
LES 1. Belgische Veiligheid en Defensiebeleid: openingscollege.......................2
LES 2. Geschiedenis en ontwikkeling van Belgische veiligheid en defensie......10
LES 3. Een kritische kijk op de hedendaagse diplomatie.................................17
LES 4. Essentie van de Belgische diplomatie..................................................22
LES 4. Het regeerakkoord, de Nationale Veiligheidsstrategie & het Strategisch
Comité van Defensie.....................................................................................24
LES 5. Het Europabeleid...............................................................................29
LES 6. Het veiligheidsbeleid..........................................................................36
LES 7. Het Gemeenschappelijk Buitenlands van de EU & Veiligheids- en
defensiebeleid van de EU..............................................................................42
LES 8. Het Belgisch militair engagement in Afrika en Azië..............................53
LES 9. De Gemeenschappen en Gewesten .....................................................62
LES 10. België, Europa en Oekraïne..............................................................71
VB examenvragen en tips.............................................................................75
De lessen dienen vooral voor kennis van de begrippen en grote
lijnen (zie deeltje examen & vragen). Les 2 en les 7 zijn het
belangrijkste voor het examen.
,LES 1. Belgische Veiligheid en
Defensiebeleid: openingscollege
Door: Vice-Chef Defensie, Luitenant-Generaal Frédéric Goethinck
Doel van deze lezing: Begrijpen van WAAROM, WAT en HOE
Belgische identiteit
1830: Ontstaan BE, tussen de zee en enkele grootmachten. ->
vredig landje. Neutraliteit.
Tot 1914. Na 2de aanval: houding veranderd. Idee van multilaterale
aanpak, wegens te klein. We zoeken landen met dezelfde waarden
en normen. Andere reden is door de verschillende
bevolkingsgroepen (3 talen, culturen) in het land. We staan bekend
om onze compromissen sluiten en consulteren, wat ook
internationaal geapprecieerd wordt.
Belgische historie is dus de reden van ons veiligheidsbeleid.
Identiteit: veel partners die niets tegen ons hebben (geen bedreiging). De
invloed is relatief, we zijn realistisch in klein vermogen. Ook centraal
gelegen in EU -> NAVO hoofdkwartier, sterke haven, … als meerwaarde
dat we verantwoordelijkheden opnemen. Denk aan EU
, Klein land (11 miljoen BEL) Centraal gelegen in Europa
Grote buren Open markteconomie (75% BBP
Omringd door partners afhankelijk van externe relaties)
HN naar veel EU/NAVO-instellingen
De invloed van België is relatief en België wil een wereldspeler zijn en
dwingt tot bescheidenheid en zijn verantwoordelijkheid opnemen
realisme
België wordt geconfronteerd met wereldwijde bedreigingen/uitdagingen
die het nationale niveau overstijgen (peer-to-peer conflicten, hybride
bedreigingen, terrorisme, klimaatverandering, ...)
Gevolgen voor ons defensiebeleid Belgische identiteit:
“Noodzaak om een beleid te ontwikkelen gebaseerd op internationale
allianties als kader en hefboom om de gevolgen van wereldwijde
bedreigingen en uitdagingen te verzachten door middel van een
interdepartementale, multinationale en multilaterale aanpak”
Veiligheidsomgeving
Externe veiligheidsomgeving Sleutel: dynamisch en onzeker
Conventionele bedreigingen (ex UKR-RUS)
Globalisering en de gevolgen ervan
Demografische explosie en verstedelijking
Energie- en grondstoffenuitdagingen (ex COD-RWA-mineralen)
Klimaatverandering
Terrorisme
Hybride bedreiging (Cyber, desinformatie; ex CHN): oorlog dat niet
(enkel) gevochten wordt met wapens, maar via cyber,
voedingstoegangen, …
Pandemieën (COVID-19)
Ons beleid is veranderd -> door Rus-Oek, door migratie, door energie en
onafhankelijkheid daarin, door klimaat, terrorisme, …
We zitten tussen 2 arken van crisis,
die tot een asymmetrische perceptie
leiden.
België
Door professor Biscop
Inhoudsopgave
LES 1. Belgische Veiligheid en Defensiebeleid: openingscollege.......................2
LES 2. Geschiedenis en ontwikkeling van Belgische veiligheid en defensie......10
LES 3. Een kritische kijk op de hedendaagse diplomatie.................................17
LES 4. Essentie van de Belgische diplomatie..................................................22
LES 4. Het regeerakkoord, de Nationale Veiligheidsstrategie & het Strategisch
Comité van Defensie.....................................................................................24
LES 5. Het Europabeleid...............................................................................29
LES 6. Het veiligheidsbeleid..........................................................................36
LES 7. Het Gemeenschappelijk Buitenlands van de EU & Veiligheids- en
defensiebeleid van de EU..............................................................................42
LES 8. Het Belgisch militair engagement in Afrika en Azië..............................53
LES 9. De Gemeenschappen en Gewesten .....................................................62
LES 10. België, Europa en Oekraïne..............................................................71
VB examenvragen en tips.............................................................................75
De lessen dienen vooral voor kennis van de begrippen en grote
lijnen (zie deeltje examen & vragen). Les 2 en les 7 zijn het
belangrijkste voor het examen.
,LES 1. Belgische Veiligheid en
Defensiebeleid: openingscollege
Door: Vice-Chef Defensie, Luitenant-Generaal Frédéric Goethinck
Doel van deze lezing: Begrijpen van WAAROM, WAT en HOE
Belgische identiteit
1830: Ontstaan BE, tussen de zee en enkele grootmachten. ->
vredig landje. Neutraliteit.
Tot 1914. Na 2de aanval: houding veranderd. Idee van multilaterale
aanpak, wegens te klein. We zoeken landen met dezelfde waarden
en normen. Andere reden is door de verschillende
bevolkingsgroepen (3 talen, culturen) in het land. We staan bekend
om onze compromissen sluiten en consulteren, wat ook
internationaal geapprecieerd wordt.
Belgische historie is dus de reden van ons veiligheidsbeleid.
Identiteit: veel partners die niets tegen ons hebben (geen bedreiging). De
invloed is relatief, we zijn realistisch in klein vermogen. Ook centraal
gelegen in EU -> NAVO hoofdkwartier, sterke haven, … als meerwaarde
dat we verantwoordelijkheden opnemen. Denk aan EU
, Klein land (11 miljoen BEL) Centraal gelegen in Europa
Grote buren Open markteconomie (75% BBP
Omringd door partners afhankelijk van externe relaties)
HN naar veel EU/NAVO-instellingen
De invloed van België is relatief en België wil een wereldspeler zijn en
dwingt tot bescheidenheid en zijn verantwoordelijkheid opnemen
realisme
België wordt geconfronteerd met wereldwijde bedreigingen/uitdagingen
die het nationale niveau overstijgen (peer-to-peer conflicten, hybride
bedreigingen, terrorisme, klimaatverandering, ...)
Gevolgen voor ons defensiebeleid Belgische identiteit:
“Noodzaak om een beleid te ontwikkelen gebaseerd op internationale
allianties als kader en hefboom om de gevolgen van wereldwijde
bedreigingen en uitdagingen te verzachten door middel van een
interdepartementale, multinationale en multilaterale aanpak”
Veiligheidsomgeving
Externe veiligheidsomgeving Sleutel: dynamisch en onzeker
Conventionele bedreigingen (ex UKR-RUS)
Globalisering en de gevolgen ervan
Demografische explosie en verstedelijking
Energie- en grondstoffenuitdagingen (ex COD-RWA-mineralen)
Klimaatverandering
Terrorisme
Hybride bedreiging (Cyber, desinformatie; ex CHN): oorlog dat niet
(enkel) gevochten wordt met wapens, maar via cyber,
voedingstoegangen, …
Pandemieën (COVID-19)
Ons beleid is veranderd -> door Rus-Oek, door migratie, door energie en
onafhankelijkheid daarin, door klimaat, terrorisme, …
We zitten tussen 2 arken van crisis,
die tot een asymmetrische perceptie
leiden.
