DIDACTIEK ROOMS-KATHOLIEKE
GODSDIENST
Inhoudsopgave
1. Leerplannen godsdienst voor het lager onderwijs in vlaanderen...................................................4
1.1. GO/ OVSG: leerplan rooms-katholieke godsdienst voor het lager onderwijs in vlaanderen.........4
Structuur van het leerplan...............................................................................................................4
1.1.2. Opbouw van een thema van dichtbij bekeken......................................................................7
1.1.3. Bijbelverhalen opzoeken in het leerplan...............................................................................7
1.2. KOV: zin in leren. ZIn in leven.......................................................................................................8
1.3. Interlevensbeschouwelijke competenties in kader van dialoog & samenwerking tussen
verschillende levensbeschouwingen op school....................................................................................9
2. Een lessenreeks godsdienst uiterken vanuit de krachtlijnen van de vakdidactiek........................10
2.1. Krachtlijnen van de godsdienstdidactiek voor de lagere school.................................................10
Doelstellingen – beginsituatie.......................................................................................................10
Leerinhoud....................................................................................................................................11
Werkvormen.................................................................................................................................11
Leermiddelen................................................................................................................................11
2.2. Opbouw van een les godsdienst: verkennend verdiepend verwerkend .....................................11
2.2.1. De vraagstelling...................................................................................................................12
2.2.2. De keuze van opdrachten....................................................................................................14
2.2.3. algemen opbouw les godsdienst.........................................................................................15
3. Het belang van rituelen...............................................................................................................16
3.1. Inleiding.....................................................................................................................................16
3.1.1 Symbolen..............................................................................................................................17
3.1.2. symboolhandelingen...........................................................................................................17
3.1.3. Symbooltaal.........................................................................................................................17
3.2. RItuelen en riten geven kleur aan dagelijks leven......................................................................17
3.3. Drie groepen van rituelen...........................................................................................................18
3.3.1. crisisrituelen........................................................................................................................18
3.3.2. cyclische rituelen.................................................................................................................18
3.3.3. overgangsrituelen................................................................................................................18
3.4. Functies van rituelen..................................................................................................................18
3.4.1. Verspringing van het perspectief.........................................................................................18
3.4.2. Rituelen vragen om herhaling.............................................................................................19
3.4.3. De ontlastende functie van rituelen....................................................................................19
3.4.4. Gemeenschapsdimensie......................................................................................................19
3.4.5. Morele dimensie..................................................................................................................19
3.5. Belang van een verzorgde godsdiensthoek met kijktafel...........................................................20
,4: bijbeldidactiek ‘biblioloog’ en ‘bibliodrama’................................................................................21
Introductie.........................................................................................................................................21
4.1. Biblioloog: (bijbel)verhalen creatief beleven en begrijpen..........................................................21
wat is biblioloog?...........................................................................................................................21
Doel van biblioloog........................................................................................................................22
Delen van de biblioloog.................................................................................................................22
Praktische aspecten.......................................................................................................................23
4.2. Bibliodrama: bijbelverhalen verkennen en verdiepen................................................................23
wat is bibliodrama?.......................................................................................................................24
Doelen van een bibliodramaspel...................................................................................................24
Verloop van een bibliodramaspel..................................................................................................25
aandachtspunten voor bibliodrama met kinderen........................................................................26
Voorbereidende oefeningen op een bibliodramaspel...................................................................26
Bibliodrama en biblioloog.............................................................................................................26
verschillende soorten bibliodramaspelen.....................................................................................27
5. Godly play....................................................................................................................................29
5.1. Wat is godly play?......................................................................................................................29
5.2. Kenmerken van Godly Play.........................................................................................................30
5.3. Doelstellingen godly play...........................................................................................................31
5.4. Taalvormen binnen Godly Play...................................................................................................31
5.5. Onderdelen van een sessie.........................................................................................................32
5.6. Godly play verhalen....................................................................................................................33
5.7. Bruikbaarheid voor groepen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden..............33
5.8. Speelomgeving en spelmateriaal: voorwaarden........................................................................33
6: handelingsstrategieën uitwisselen...............................................................................................34
6.1. Levenservaringen en handelingsstrategieën in een verhaal: het verhaal van de beer...............34
Het verhaal....................................................................................................................................34
De levenservaringen......................................................................................................................34
Handelingsstrategieën...................................................................................................................34
6.2. Stappen van de methodiek.........................................................................................................35
6.3. Aandachtspunten bij de methodiek............................................................................................36
6.4. Methodiek in de praktijk............................................................................................................36
7. Feestvieren..................................................................................................................................36
7.0. Introductie..................................................................................................................................36
7.1. Accenten bij het vieren van kerst en Pasen................................................................................37
7.2. De leerlijn van de feesten in het leerplan...................................................................................38
7.3. De advent...................................................................................................................................40
7.3.1. Thema’s tijdens de advent...................................................................................................40
7.3.2. Didactische suggesties voor advent en kerst: concrete voorbeelden..................................43
7.3.3. Logische opbouw van een lessenreeks rond advent en kerst..............................................43
7.4. Vasten en pasen.........................................................................................................................45
7.4.1. Thema’s i.v.m. vasten en pasen...........................................................................................45
7.4.2. Didactische suggesties voor vasten en Pasen: concrete voorbeelden.................................50
,
, 1. LEERPLANNEN GODSDIENST VOOR HET LAGER ONDERWIJS IN VLAANDEREN
Godsdienst: 2 leerplannen
- GO & OVSG = “Leerplan rooms-katholieke godsdienst voor het lager onderwijs in
Vlaanderen”
- Katholiek onderwijs = ZILL
1.1. GO/ OVSG: LEERPLAN ROOMS-KATHOLIEKE GODSDIENST VOOR HET LAGER
ONDERWIJS IN VLAANDEREN
Godsdienst is op leerplanvlak een buitenbeentje
- Geen eindtermen
- Wel leerplannen
o Opgesteld door Erkende Instantie rooms-katholieke godsdienst
= aanspreekpunt voor Vlaamse overheid
= Verantwoordelijk voor inhoud vak godsdienst & inspectie & begeleiding van
godsdienstleerkrachten
STRUCTUUR VAN HET LEERPLAN
(= schema 3, pagina 72 – 72 in leerplan)
GODSDIENST
Inhoudsopgave
1. Leerplannen godsdienst voor het lager onderwijs in vlaanderen...................................................4
1.1. GO/ OVSG: leerplan rooms-katholieke godsdienst voor het lager onderwijs in vlaanderen.........4
Structuur van het leerplan...............................................................................................................4
1.1.2. Opbouw van een thema van dichtbij bekeken......................................................................7
1.1.3. Bijbelverhalen opzoeken in het leerplan...............................................................................7
1.2. KOV: zin in leren. ZIn in leven.......................................................................................................8
1.3. Interlevensbeschouwelijke competenties in kader van dialoog & samenwerking tussen
verschillende levensbeschouwingen op school....................................................................................9
2. Een lessenreeks godsdienst uiterken vanuit de krachtlijnen van de vakdidactiek........................10
2.1. Krachtlijnen van de godsdienstdidactiek voor de lagere school.................................................10
Doelstellingen – beginsituatie.......................................................................................................10
Leerinhoud....................................................................................................................................11
Werkvormen.................................................................................................................................11
Leermiddelen................................................................................................................................11
2.2. Opbouw van een les godsdienst: verkennend verdiepend verwerkend .....................................11
2.2.1. De vraagstelling...................................................................................................................12
2.2.2. De keuze van opdrachten....................................................................................................14
2.2.3. algemen opbouw les godsdienst.........................................................................................15
3. Het belang van rituelen...............................................................................................................16
3.1. Inleiding.....................................................................................................................................16
3.1.1 Symbolen..............................................................................................................................17
3.1.2. symboolhandelingen...........................................................................................................17
3.1.3. Symbooltaal.........................................................................................................................17
3.2. RItuelen en riten geven kleur aan dagelijks leven......................................................................17
3.3. Drie groepen van rituelen...........................................................................................................18
3.3.1. crisisrituelen........................................................................................................................18
3.3.2. cyclische rituelen.................................................................................................................18
3.3.3. overgangsrituelen................................................................................................................18
3.4. Functies van rituelen..................................................................................................................18
3.4.1. Verspringing van het perspectief.........................................................................................18
3.4.2. Rituelen vragen om herhaling.............................................................................................19
3.4.3. De ontlastende functie van rituelen....................................................................................19
3.4.4. Gemeenschapsdimensie......................................................................................................19
3.4.5. Morele dimensie..................................................................................................................19
3.5. Belang van een verzorgde godsdiensthoek met kijktafel...........................................................20
,4: bijbeldidactiek ‘biblioloog’ en ‘bibliodrama’................................................................................21
Introductie.........................................................................................................................................21
4.1. Biblioloog: (bijbel)verhalen creatief beleven en begrijpen..........................................................21
wat is biblioloog?...........................................................................................................................21
Doel van biblioloog........................................................................................................................22
Delen van de biblioloog.................................................................................................................22
Praktische aspecten.......................................................................................................................23
4.2. Bibliodrama: bijbelverhalen verkennen en verdiepen................................................................23
wat is bibliodrama?.......................................................................................................................24
Doelen van een bibliodramaspel...................................................................................................24
Verloop van een bibliodramaspel..................................................................................................25
aandachtspunten voor bibliodrama met kinderen........................................................................26
Voorbereidende oefeningen op een bibliodramaspel...................................................................26
Bibliodrama en biblioloog.............................................................................................................26
verschillende soorten bibliodramaspelen.....................................................................................27
5. Godly play....................................................................................................................................29
5.1. Wat is godly play?......................................................................................................................29
5.2. Kenmerken van Godly Play.........................................................................................................30
5.3. Doelstellingen godly play...........................................................................................................31
5.4. Taalvormen binnen Godly Play...................................................................................................31
5.5. Onderdelen van een sessie.........................................................................................................32
5.6. Godly play verhalen....................................................................................................................33
5.7. Bruikbaarheid voor groepen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden..............33
5.8. Speelomgeving en spelmateriaal: voorwaarden........................................................................33
6: handelingsstrategieën uitwisselen...............................................................................................34
6.1. Levenservaringen en handelingsstrategieën in een verhaal: het verhaal van de beer...............34
Het verhaal....................................................................................................................................34
De levenservaringen......................................................................................................................34
Handelingsstrategieën...................................................................................................................34
6.2. Stappen van de methodiek.........................................................................................................35
6.3. Aandachtspunten bij de methodiek............................................................................................36
6.4. Methodiek in de praktijk............................................................................................................36
7. Feestvieren..................................................................................................................................36
7.0. Introductie..................................................................................................................................36
7.1. Accenten bij het vieren van kerst en Pasen................................................................................37
7.2. De leerlijn van de feesten in het leerplan...................................................................................38
7.3. De advent...................................................................................................................................40
7.3.1. Thema’s tijdens de advent...................................................................................................40
7.3.2. Didactische suggesties voor advent en kerst: concrete voorbeelden..................................43
7.3.3. Logische opbouw van een lessenreeks rond advent en kerst..............................................43
7.4. Vasten en pasen.........................................................................................................................45
7.4.1. Thema’s i.v.m. vasten en pasen...........................................................................................45
7.4.2. Didactische suggesties voor vasten en Pasen: concrete voorbeelden.................................50
,
, 1. LEERPLANNEN GODSDIENST VOOR HET LAGER ONDERWIJS IN VLAANDEREN
Godsdienst: 2 leerplannen
- GO & OVSG = “Leerplan rooms-katholieke godsdienst voor het lager onderwijs in
Vlaanderen”
- Katholiek onderwijs = ZILL
1.1. GO/ OVSG: LEERPLAN ROOMS-KATHOLIEKE GODSDIENST VOOR HET LAGER
ONDERWIJS IN VLAANDEREN
Godsdienst is op leerplanvlak een buitenbeentje
- Geen eindtermen
- Wel leerplannen
o Opgesteld door Erkende Instantie rooms-katholieke godsdienst
= aanspreekpunt voor Vlaamse overheid
= Verantwoordelijk voor inhoud vak godsdienst & inspectie & begeleiding van
godsdienstleerkrachten
STRUCTUUR VAN HET LEERPLAN
(= schema 3, pagina 72 – 72 in leerplan)
