Samenvatting homeostase, diffusie, osmose
Diffusie
De drijvende kracht achter diffusie is dat de stof zich over een zo’n groot mogelijke ruimte wil
verspreiden. Hierbij streeft de stof naar een gelijkmatige verdeling over de ruimte. Daar waar de stof
zich bij aanvang van het proces bevindt, is de concentratie van de stof groot. Naar mate de tijd
verstrijkt, verspreidt de stof zich over de gehele ruimte. De concentratie van de stof wordt dan in de
ruimte even groot.
Het diffusieproces is sterk afhankelijk van de hoeveelheid stof, de soort stof en de ruimte (in lucht,
in water, enz.). Het diffusieproces is een natuurkundig proces en gaat spontaan
Osmose
Osmose is geselecteerde diffusie. Bij osmose bestaat er een scheiding tussen twee ruimten en tussen
de beide ruimten bevindt zich een poreuze scheidingswand. Deze scheidingswand laat bepaalde
stoffen wel en niet door: er vindt selectie plaats. Zo’n scheidingswand noemen we dan
semipermeabel (half doorlatend, beperkt doorgankelijk). Ook hier is osmose afhankelijk van de
hoeveelheid stof, de soort stof en de ruimte (in gas, in vloeistof, enz.).
Osmose komt in het lichaam vaak voor, immers cellen bezitten een membraan, die bepaalde stoffen
wel en andere stoffen niet doorlaat. De selectieve scheidingswand is bij de humane en dierlijke
cellen het membraan: de scheiding tussen de intra- en extracellulaire ruimten. Dit is een
voorwaarde voor osmose. In het lichaam zijn de ruimten gevuld met water, waarin de stoffen en de
gassen (zuurstof en kooldioxide) opgelost zijn.
Het bestaan van de drijvende kracht naar een gelijkmatige verdeling van de stof blijft aanwezig. Dit
resulteert in het volgende effect: Water gaat vanuit de extracellulaire ruimte door het membraan
naar de intracellulaire ruimte. Hierbij daalt de concentratie van de stoffen in de cel, immers de
hoeveelheid stoffen worden in meer water verdeeld. Dit laatste noemen we verdunnen. De
intracellulaire ruimte wordt groter. Dit laatste kan niet eeuwig door gaan, de druk in de cel neemt
toe en vertraagt de wateropname in de cel. Er ontstaat een druk tegen de wanden van de cellen.
Omgekeerd kan hetzelfde gebeuren. De concentratie van de opgeloste stoffen in de intracellulaire
ruimte kan kleiner zijn dan die buiten de cel. Het water wordt uit de cel getransporteerd. De druk in
de intracellulaire ruimte wordt kleiner en die in de extracellulaire ruimte groter. De cel krimpt in. De
druk wordt door de hoeveelheid opgeloste stoffen veroorzaakt. Hoe meer opgeloste stoffen des te
groter de druk. Dit verschijnsel noemen we de osmotische druk, veroorzaakt door de hoeveelheid
opgeloste stoffen.
Is de stof aanwezig in een colloïdale vorm (grote deeltjes zoals eiwitten, koolhydraten, enz.) dan
spreekt men van de colloïd-osmotische druk (COD).
Vindt er een transport van stoffen plaatst tegen de osmotische druk in dan kost dat het lichaam
energie! Zo’n situatie doet zich vaak in de nieren voor.
Toepassingen:
Dialyse: scheiding, berustend op het principe, dat klein-moleculaire, opgeloste stoffen gemakkelijk
bepaalde membranen passeren, groot-moleculaire stoffen (eiwitten) en cellen langzaam of niet.
Peritoneale dialyse: dialyse via het buikvlies als dialysemembraan met behulp van dialysevloeistof,
welke in de buikholte wordt gebracht.
1
Diffusie
De drijvende kracht achter diffusie is dat de stof zich over een zo’n groot mogelijke ruimte wil
verspreiden. Hierbij streeft de stof naar een gelijkmatige verdeling over de ruimte. Daar waar de stof
zich bij aanvang van het proces bevindt, is de concentratie van de stof groot. Naar mate de tijd
verstrijkt, verspreidt de stof zich over de gehele ruimte. De concentratie van de stof wordt dan in de
ruimte even groot.
Het diffusieproces is sterk afhankelijk van de hoeveelheid stof, de soort stof en de ruimte (in lucht,
in water, enz.). Het diffusieproces is een natuurkundig proces en gaat spontaan
Osmose
Osmose is geselecteerde diffusie. Bij osmose bestaat er een scheiding tussen twee ruimten en tussen
de beide ruimten bevindt zich een poreuze scheidingswand. Deze scheidingswand laat bepaalde
stoffen wel en niet door: er vindt selectie plaats. Zo’n scheidingswand noemen we dan
semipermeabel (half doorlatend, beperkt doorgankelijk). Ook hier is osmose afhankelijk van de
hoeveelheid stof, de soort stof en de ruimte (in gas, in vloeistof, enz.).
Osmose komt in het lichaam vaak voor, immers cellen bezitten een membraan, die bepaalde stoffen
wel en andere stoffen niet doorlaat. De selectieve scheidingswand is bij de humane en dierlijke
cellen het membraan: de scheiding tussen de intra- en extracellulaire ruimten. Dit is een
voorwaarde voor osmose. In het lichaam zijn de ruimten gevuld met water, waarin de stoffen en de
gassen (zuurstof en kooldioxide) opgelost zijn.
Het bestaan van de drijvende kracht naar een gelijkmatige verdeling van de stof blijft aanwezig. Dit
resulteert in het volgende effect: Water gaat vanuit de extracellulaire ruimte door het membraan
naar de intracellulaire ruimte. Hierbij daalt de concentratie van de stoffen in de cel, immers de
hoeveelheid stoffen worden in meer water verdeeld. Dit laatste noemen we verdunnen. De
intracellulaire ruimte wordt groter. Dit laatste kan niet eeuwig door gaan, de druk in de cel neemt
toe en vertraagt de wateropname in de cel. Er ontstaat een druk tegen de wanden van de cellen.
Omgekeerd kan hetzelfde gebeuren. De concentratie van de opgeloste stoffen in de intracellulaire
ruimte kan kleiner zijn dan die buiten de cel. Het water wordt uit de cel getransporteerd. De druk in
de intracellulaire ruimte wordt kleiner en die in de extracellulaire ruimte groter. De cel krimpt in. De
druk wordt door de hoeveelheid opgeloste stoffen veroorzaakt. Hoe meer opgeloste stoffen des te
groter de druk. Dit verschijnsel noemen we de osmotische druk, veroorzaakt door de hoeveelheid
opgeloste stoffen.
Is de stof aanwezig in een colloïdale vorm (grote deeltjes zoals eiwitten, koolhydraten, enz.) dan
spreekt men van de colloïd-osmotische druk (COD).
Vindt er een transport van stoffen plaatst tegen de osmotische druk in dan kost dat het lichaam
energie! Zo’n situatie doet zich vaak in de nieren voor.
Toepassingen:
Dialyse: scheiding, berustend op het principe, dat klein-moleculaire, opgeloste stoffen gemakkelijk
bepaalde membranen passeren, groot-moleculaire stoffen (eiwitten) en cellen langzaam of niet.
Peritoneale dialyse: dialyse via het buikvlies als dialysemembraan met behulp van dialysevloeistof,
welke in de buikholte wordt gebracht.
1
