Bestuurskunde: org en werking v.h. openbaar
bestuur
Inhoud
Bestuurskunde: org en werking v.h. openbaar bestuur...........................................1
Hoofdstuk 1: introductie tot de bestuurskunde: sferen in de samenleving..........4
Inleiding.............................................................................................................4
Vier, sferen vanuit het individu bekeken...........................................................5
Hoofdstuk 2: de bestuurskunde als discipline.....................................................10
Inleiding...........................................................................................................10
Definities van bestuurskunde..........................................................................10
Case: de opvang van asielzoekers...................................................................10
Het studieobject van de bestuurskunde..........................................................10
De omgeving van het openbaar bestuur.........................................................10
Empirische, normatieve en prescriptieve bestuurskunde................................11
Kennisintegratie en multi- of interdisciplinariteit.............................................12
Hoofdstuk 3: publieke en private organisaties....................................................14
Inleiding...........................................................................................................14
Publieke en private invloedsferen....................................................................14
Publieke en private goederen..........................................................................14
Publieke en private organisaties......................................................................15
Publieke en private dienstverlening................................................................16
Publiek en privaat: een doorlaatbare grens.....................................................17
Hoofdstuk 4: Maatschappij, bestuur en bestuurskunde: een historische schets 18
Een driehoek van wederzijdse beïnvloeding....................................................18
Hoofdstuk 5: van bureaucratie over New Public Management naar New Public
Governance........................................................................................................21
Inleiding...........................................................................................................21
Het bureaucratische organisatiemodel............................................................21
Het new public management...........................................................................23
New Public Governance...................................................................................25
Vergelijking tussen paradigma’s......................................................................27
Hoofdstuk 6: De federale overheid.....................................................................28
Inleiding...........................................................................................................28
1
, Bevoegdheden van de federale overheid........................................................28
De politiek-bestuurlijke instellingen van de federale overheid........................29
De administratieve instellingen van de fed overheid......................................31
De federale overheidsbedrijven.......................................................................32
Personeels- en financiële middelen van de federale overheid.........................34
Hoofdstuk 7 De regionale overheid: de Vlaamse overheid.................................36
Vlaanderen en de staatshervormingen............................................................36
Bevoegdheden van de Vlaamse Overheid.......................................................38
De Vlaamse financiële middelen.....................................................................39
Personeelsmiddelen van de Vlaamse overheid...............................................39
Administratieve instellingen............................................................................41
Sturingsinstrumenten......................................................................................43
De Vlaamse administratie en het New Public Management............................45
Hoofdstuk 8: De regionale overheid: Het Waalse en Brussels hoofdstedelijk
gewest en de Franse/Duitstalige gemeenschap.................................................46
Inleiding...........................................................................................................46
Historisch overzicht.........................................................................................46
Bevoegdheidsverdeling...................................................................................48
De Franse Gemeenschap.................................................................................49
Het waalse gewest..........................................................................................51
Brussel hoofdstedelijk gewest.........................................................................52
De Duitstalige gemeenschap...........................................................................53
Hervormingen van het overheidsapparaat......................................................54
Hoofdstuk 9: de lokale besturen.........................................................................55
Inleiding...........................................................................................................55
Lokale besturen in België................................................................................55
Lokale autonomie versus centraal toezicht.....................................................56
de politieke organisatie van de Vlaamse lokale besturen................................58
de administratieve organisatie van de lokale besturen...................................58
new public management op lokaal niveau......................................................59
andere lokale actoren......................................................................................59
de lokale besturen in het binnenlands bestuur...............................................60
hoofdstuk 10: overheidssturing en regulering....................................................61
beleidsinstrumenten........................................................................................61
Inwisselbaarheid van keuzes...........................................................................62
2
, De gedragswetenschappen als ander soort beleidsinstrument.......................62
Regulering als beleidsinstrument....................................................................63
Waarom (niet) reguleren..................................................................................63
Reguleren voor en door verschillende actoren................................................64
Stijlen van regulering......................................................................................64
Evoluties in economische regulering...............................................................65
Privatisering en liberalisering..........................................................................65
Regulerende agentschappen...........................................................................65
Handhaving.....................................................................................................66
Handhaving naargelang de stijlen van regulering...........................................67
Vormen van handhaving..................................................................................68
Evolutie naar bestuurlijke handhaving............................................................68
Hoofdstuk 11: politiek-ambtelijke verhoudingen................................................69
Inleiding...........................................................................................................69
Klassieke dichotomie: vaak het uitgangspunt en de norm..............................69
Voorbij de dichotomie......................................................................................70
Complexe historische modellen.......................................................................70
Peters: systeemtyperingen..............................................................................72
Public Service Bargain.....................................................................................74
Politiek-ambtelijke verhoudingen: de contextuele factoren.............................74
Beleidsuitvoerders maken keuzes...................................................................75
Politiek-ambtelijke verhoudingen in België in de praktijk................................75
Politieke benoemingen....................................................................................75
Hoofdstuk 12: bestuur en burger........................................................................78
Inleiding...........................................................................................................78
Burger en bestuur: zicht op een complexe relatie...........................................78
Exit, voice en loyalty.......................................................................................78
Nieuwe rollen voor de burger..........................................................................79
Burgers als klanten..........................................................................................79
Rechts- en belangenbescherming...................................................................80
Burgers als participanten en cocreanten.........................................................82
Coproductie en autonome burgerinitiatieven..................................................83
Hoofdstuk 13: bestuur en maatschappelijk middenveld.....................................85
Begripsbepaling...............................................................................................85
Het middenveld: drie belangrijke maatschappelijke rollen..............................86
3
, Hoofdstuk 14: Goed Bestuur...............................................................................89
Hoe verhouden kwaliteitsmaatstaven zich tot elkaar?....................................93
Hoofdstuk 15: Integriteit.....................................................................................95
Inleiding...........................................................................................................95
De begrippen: wat is ethiek, integriteit, integriteitsbeleid?.............................95
Het belang van integriteit en integriteitsbeleid...............................................96
Politieke integriteit...........................................................................................97
Integriteitsbeleid: benaderingen en risico’s....................................................97
De inhoud van een integriteitsbeleid: enkele concrete instrumenten.............98
Hoofdstuk 1: introductie tot de bestuurskunde: sferen in de
samenleving
Inleiding
Samenleving bestaat uit meerdere sferen
o Overheid, economie, etc.
4
bestuur
Inhoud
Bestuurskunde: org en werking v.h. openbaar bestuur...........................................1
Hoofdstuk 1: introductie tot de bestuurskunde: sferen in de samenleving..........4
Inleiding.............................................................................................................4
Vier, sferen vanuit het individu bekeken...........................................................5
Hoofdstuk 2: de bestuurskunde als discipline.....................................................10
Inleiding...........................................................................................................10
Definities van bestuurskunde..........................................................................10
Case: de opvang van asielzoekers...................................................................10
Het studieobject van de bestuurskunde..........................................................10
De omgeving van het openbaar bestuur.........................................................10
Empirische, normatieve en prescriptieve bestuurskunde................................11
Kennisintegratie en multi- of interdisciplinariteit.............................................12
Hoofdstuk 3: publieke en private organisaties....................................................14
Inleiding...........................................................................................................14
Publieke en private invloedsferen....................................................................14
Publieke en private goederen..........................................................................14
Publieke en private organisaties......................................................................15
Publieke en private dienstverlening................................................................16
Publiek en privaat: een doorlaatbare grens.....................................................17
Hoofdstuk 4: Maatschappij, bestuur en bestuurskunde: een historische schets 18
Een driehoek van wederzijdse beïnvloeding....................................................18
Hoofdstuk 5: van bureaucratie over New Public Management naar New Public
Governance........................................................................................................21
Inleiding...........................................................................................................21
Het bureaucratische organisatiemodel............................................................21
Het new public management...........................................................................23
New Public Governance...................................................................................25
Vergelijking tussen paradigma’s......................................................................27
Hoofdstuk 6: De federale overheid.....................................................................28
Inleiding...........................................................................................................28
1
, Bevoegdheden van de federale overheid........................................................28
De politiek-bestuurlijke instellingen van de federale overheid........................29
De administratieve instellingen van de fed overheid......................................31
De federale overheidsbedrijven.......................................................................32
Personeels- en financiële middelen van de federale overheid.........................34
Hoofdstuk 7 De regionale overheid: de Vlaamse overheid.................................36
Vlaanderen en de staatshervormingen............................................................36
Bevoegdheden van de Vlaamse Overheid.......................................................38
De Vlaamse financiële middelen.....................................................................39
Personeelsmiddelen van de Vlaamse overheid...............................................39
Administratieve instellingen............................................................................41
Sturingsinstrumenten......................................................................................43
De Vlaamse administratie en het New Public Management............................45
Hoofdstuk 8: De regionale overheid: Het Waalse en Brussels hoofdstedelijk
gewest en de Franse/Duitstalige gemeenschap.................................................46
Inleiding...........................................................................................................46
Historisch overzicht.........................................................................................46
Bevoegdheidsverdeling...................................................................................48
De Franse Gemeenschap.................................................................................49
Het waalse gewest..........................................................................................51
Brussel hoofdstedelijk gewest.........................................................................52
De Duitstalige gemeenschap...........................................................................53
Hervormingen van het overheidsapparaat......................................................54
Hoofdstuk 9: de lokale besturen.........................................................................55
Inleiding...........................................................................................................55
Lokale besturen in België................................................................................55
Lokale autonomie versus centraal toezicht.....................................................56
de politieke organisatie van de Vlaamse lokale besturen................................58
de administratieve organisatie van de lokale besturen...................................58
new public management op lokaal niveau......................................................59
andere lokale actoren......................................................................................59
de lokale besturen in het binnenlands bestuur...............................................60
hoofdstuk 10: overheidssturing en regulering....................................................61
beleidsinstrumenten........................................................................................61
Inwisselbaarheid van keuzes...........................................................................62
2
, De gedragswetenschappen als ander soort beleidsinstrument.......................62
Regulering als beleidsinstrument....................................................................63
Waarom (niet) reguleren..................................................................................63
Reguleren voor en door verschillende actoren................................................64
Stijlen van regulering......................................................................................64
Evoluties in economische regulering...............................................................65
Privatisering en liberalisering..........................................................................65
Regulerende agentschappen...........................................................................65
Handhaving.....................................................................................................66
Handhaving naargelang de stijlen van regulering...........................................67
Vormen van handhaving..................................................................................68
Evolutie naar bestuurlijke handhaving............................................................68
Hoofdstuk 11: politiek-ambtelijke verhoudingen................................................69
Inleiding...........................................................................................................69
Klassieke dichotomie: vaak het uitgangspunt en de norm..............................69
Voorbij de dichotomie......................................................................................70
Complexe historische modellen.......................................................................70
Peters: systeemtyperingen..............................................................................72
Public Service Bargain.....................................................................................74
Politiek-ambtelijke verhoudingen: de contextuele factoren.............................74
Beleidsuitvoerders maken keuzes...................................................................75
Politiek-ambtelijke verhoudingen in België in de praktijk................................75
Politieke benoemingen....................................................................................75
Hoofdstuk 12: bestuur en burger........................................................................78
Inleiding...........................................................................................................78
Burger en bestuur: zicht op een complexe relatie...........................................78
Exit, voice en loyalty.......................................................................................78
Nieuwe rollen voor de burger..........................................................................79
Burgers als klanten..........................................................................................79
Rechts- en belangenbescherming...................................................................80
Burgers als participanten en cocreanten.........................................................82
Coproductie en autonome burgerinitiatieven..................................................83
Hoofdstuk 13: bestuur en maatschappelijk middenveld.....................................85
Begripsbepaling...............................................................................................85
Het middenveld: drie belangrijke maatschappelijke rollen..............................86
3
, Hoofdstuk 14: Goed Bestuur...............................................................................89
Hoe verhouden kwaliteitsmaatstaven zich tot elkaar?....................................93
Hoofdstuk 15: Integriteit.....................................................................................95
Inleiding...........................................................................................................95
De begrippen: wat is ethiek, integriteit, integriteitsbeleid?.............................95
Het belang van integriteit en integriteitsbeleid...............................................96
Politieke integriteit...........................................................................................97
Integriteitsbeleid: benaderingen en risico’s....................................................97
De inhoud van een integriteitsbeleid: enkele concrete instrumenten.............98
Hoofdstuk 1: introductie tot de bestuurskunde: sferen in de
samenleving
Inleiding
Samenleving bestaat uit meerdere sferen
o Overheid, economie, etc.
4
