Bestuurskunde: Samenvatting

H1: SFEREN IN SAMENLEVING
SFEREN VANUIT INDIVIDU BEKEKEN
= als lid van samenleving (politiek georganiseerde verbanden) komt elk individu in contact
met een geheel van sferen,
die zich onderling verhouden en verschillen per samenleving

STAAT
MARKT
GEMEENSCHAPPEN
MAATSCHAPPELIJK MIDDENVELD

!! belang van sferen verschilt in tijd en ruimte
!! verhouding tussen sferen verandert in de tijd

GEMEENSCHAPPEN : privaat + informeel + liefde en loyaliteit

= individuele private sfeer waarin men relaties vormt < liefde en vrijwilligheid
!! rechten en vrijheden door staat bepaald
!! in praktijk wel dwingen door sociale druk en verwachtingen
!! vrijheid begrensd door sociaaleconomische positie en afhankelijkheid van anderen

STAAT : publiek + formeel + dwang en voice
= geheel van van overheden en instellingen die optreden voor het algemeen belang (alle
territoriale niveaus)

⟶ verplichten + stimuleren + ondersteunen + hinderen van burgers (dwang) EN vormgeving
door burgers (voice)

MARKT : privaat + formeel + ruil en exit
= verhoudingen die functioneren via vraag en aanbod (en zo samenleving vormgeven)
< ruil : burger als consument (exit door geen producten te kopen)

CIVIL SOCIETY : privaat + formeel + zorg en vertrouwen
= geheel van organisaties opgericht door burgers om maatschappelijke doelen na te streven
door groepsvorming
< sociaal kapitaal (vertrouwen van burgers die zich vrijwillig inzetten)
!! centrale rol : verenigen om mensen individueel sterker te maken (gelijkaardige
problemen in private sfeer)
: oefent druk uit op markt (kracht van het getal)
: bundelen van verlangens en eisen tov staat
!! sferen oefenen zelf ook druk uit op middenveld

GOVERNANCE

≠ totale dominantie van één enkele sfeer (government)

,= combinatie van sferen die samenleving vormgeven < geschiedenis, maatschappelijke
cultuur, discussie …

⟶ Arrangementen van governance : sferen vervlochten door combinatie, interactie,
regelgeving, financiering…

,VERHOUDINGEN TUSSEN SFEREN

STAAT EN ANDERE SFEREN

o Gemeenschap : bepaalt rechten en vrijheden (beperken en verruimen)
!! staat via politieke systeem controleren (grondwet)
democratische landen (beperking staatsmacht) ⟷ autoritaire staten
(staat als instrument)
o Markt : beïnvloedt omgevingsfactoren (onderwijs, infrastructuur, sociale
zekerheid …)
: maakt regels waar bedrijven zich aan moeten houden (onder druk civil
society)
: reguleert markten (stuurt gedrag van bedrijven)
: belastingen en subsidies
!! grenszone < deregulering, liberalisering en privatisering
overheidsondernemingen
o Civil Society : maakt via regels vereniging mogelijk of moeilijk
: staat ondersteunt financieel
: samenwerking om publieke taken te vervullen (gezondheiszorg,
onderwijs, vakbonden …)

MARKT EN ANDERE SFEREN

o Private sfeer : werkorganisatie in bedrijven beïnvloed dagelijkse leven en keuzes
: impact op producten die men koopt (relatieve keuzevrijheid)
o Staat : bedrijven lobbying voor hun belangen (sterke banden
vertegenwoordigers staat en markt)
: druk zetten om keuzes te maken in het algemeen belang
o Middenveld : bedrijven komen op voor hun belangen en beïnvloeden zo acties
middenveld
: tendens tot vermarkting (concurrentie middenveldorganisaties +
overname door markt)

CONTEXT : TIJD EN RUIMTE

RUIMTE : verhoudingen verschillen tussen politieke ruimtes (rol staat EU vs AF)
< politieke keuzes en machtsverhoudingen
< geschiedenis en ideologie
TIJD : evoluerend belang van sferen en verhouding tussen sferen
rol staat vroeger en nu, toenemend belang door privatisering
staat maakt regels voor markt, maar beschermt ook burgers (huiselijk
geweld)

BASISTERMEN

PUBLIEKE SFEER PRIVATE SFEER
= staat = middenveld en markt
!! klassiek liberale onderscheid ≠ mengvormen (katholiek onderwijs)

, FORMELE ORGANISATIEVORMEN INFORMELE ORGANISATIEVORMEN
= juridisch statuut (rechten en plichten) = natuurlijke personen in
private sfeer

PROFIT-ORGANISATIE NON-PROFITORGANISATIE
= doel is winst = doel is bijdragen tot (algemeen)
belang



H2: BESTUURSKUNDE ALS DISCIPLINE
Case: asielcrisis en procedure

DEFINITIE BESTUURSKUNDE
< bestuurswetenschap (specifiek studieobject en invalshoek)

- bestudeert de inrichting en werking van het openbaar bestuur
- binnen de maatschappelijke, politieke en juridische omgeving die bepalend zijn voor het
overheidsbeleid
- empirische wetenschap + normatieve en prescriptieve wetenschap (aandacht voor
toegepaste vraagstukken)
- beoogt een kennisintegratie om de kwaliteit van het openbaar bestuur te verbeteren

!! definitie verruimt : van intern naar extern (wisselwerking met omgeving)
!! vervaagde grens tussen openbaar bestuur en samenleving
!! discussie over prescriptieve functie

STUDIEOBJECT
openbaar bestuur = geheel van organisaties en activiteiten die gericht zijn op de besturing
van de maatschappij

< geheel van organisaties : veelheid aan instellingen en diensten (verbonden met UM of
publieke taak)
< overheidsbedrijven (strikte zin)
< semi-overheidsinstantie + particuliere + middenveldorganisaties
(ruime zin)
!! vervaging grenzen tussen publiek en private sector
: inrichting en werking (op doelmatige wijze ?)

< proces van besturen : aaneenschakeling van verschillende activiteiten om binnen
samenleving
gewenste ontwikkelingen en effecten te bewerkstelligen.
Strikte zin: organisaties die verbonden zijn met de UM. Bevolkt
door ambtenaren & aan het hoofd staat een politicus
Ruime zin: ook semi-overheidsorganisaties & particuliere
organisaties