Sociologie samenvatting
Module 1: op verkenning naar de sociologie
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap van de
samenleving
1.1. Definitie
- Veel omschrijvingen geen eenduidige definitie
Woordontleding:
- Latijns woorden: socius= metgezel // societas = samenleving
- Grieks woord: logos = kennis, wetenschap
=> Sociologie is de wetenschap van de samenleving
o Er zijn verschillende samelevingen, dus meervoud
o Sociologie houd zich bezig met enkel de menselijke
samenlevingen
Definitie:
Sociologie is de wetenschap van de menselijke samenlevingen
1.2. Sociologie is een wetenschap: ervaringskennis
versus wetenschappelijke kennis
Vergelijking voetbalspel:
Spelregels:
- Spelregels in de voetbal dingen die niet mogen
- Spelregels in de maatschappij normen van een samenleving
Sancties:
- Wie de regels overtreed bij voetbal gestraft (gele kaart)
- Normen overtreden van de samenleving sanctie: straf
o Kan verschillen afhankelijk hoe erg de overtreding
Positie:
- Spelers staan op een bepaalde plaats op het veld
- Bepaalde plaats binnen de samenleving sociale positie
Verwachtingen:
- Afhankelijk van de speler zijn positie andere verwachting
- Afhankelojk van positie in de samenleving sociale rollen
Sociologische kennis = ervaringskennis
“Socioloog zegt in moeilijke termen wat iedereen met gezond verstand kan
opmerken”
- Socioloog voegt niets toe aan wat ervaring hem leert
- Sociologie is een wetenschap, sociologische kennis is
wetenschapskennis
,Ervaringkennis vs. wetenschappelijke kennis:
Ervaringkennis Wetenschapkennis
Beperkt/ eigen ervaring selectief Onbeperkt, aselect
(representativiteit, volledige
populatie)
Absoluut (wat we waarnemen, Altijd aanvechtbaar (hypothetisch,
nemen we voor waar aan) voorwaardelijk)
Moeilijk verwoordbaar Perfect mededeelbaar vaktaal
Gericht op totaliteit Aspectueel één aspect
Conclusie:
- Ervaringkennis ≠ wetenschapskennis
- Sociologie = wetenschapskennis niet gelijkstellen aan
ervaringskennis
1.3. Sociologie is een sociale wetenschap: sociale
wetenschappen versus natuurwetenschappen
Wanneer je mensen vraagt naar uitvindingen:
- Meestal wetenschappelijke ontdekkingen bv. Stoommachine,
electrisiteit,…
- Minder vaak/ nooit: sociale bv. Sociale gelaagdheid, sociale
zekerheid,…
grootse wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen worden
meestal aan domein natuurwetenschappen toevertrouwd
Stoommachime + industriële revolutie:
Onmiddelijke en direct zichtbare gevolgen op het dagelijks leven van de
mens, daarom meeste bijblijven
- Wetenschappelijke uitvindingen hebben impact op de samenleving
Verschil tussen kapitaal en arbeid werd groter en groter
Er ontstonden 2 klassen (fabrieksarbeiders en bazen)
Bewustwording bestaan maatschappij gegroeid
Oiv de industriële revolutie is de sociologie tot stand gekomen
Gevolgen:
- Eerste sociologische theorieën werden heel sterk weergegeven obv
natuurwetenschappelijke theorieën
- Dit was niet echt een geschrikte methode om de sociologie weer te
geven
Verschil natuurwetenschappen vs. sociale wetenschappen
, Natuurwetenschappen Sociale
wetenschappen
Onderzoekselementen Identiek Niet reproduceerbaar
Volledig Actief zelf kunnen
reproduceerbaar veranderen
Kunnen zichzelf niet
veranderen
Wetmatigheden Universeel (overal en Niet universeel (wat
altijd geldig) geld in de ene
samenleving, geldt
niet perse in de andere
ook)
Onderzoeker Staat steeds buiten Staat zelf in het veld
het veld (niet neutraal)
1.4. Sociologie: wetenschap van de samenleving
Sociologie als sociale wetenschappen:
= meer dan het louter beschrijven van empirische feiten met moeilijke
terminologie
Uitgebreidere definitie:
Sociologen bestuderen…
- Het ma van mensen
o handelen van mensen, beïnvloed door handelen van andere
mensen
o handelen dat plaatsvindt in een sociale omgeving
o handelen dat de kenmerken van die sociale omgeving
ondergaat
- De uit sociaal handelen voortgekomen patronen en structuren in hun
ontstaan, voortbestaan en verandering
o Patronen: handelingen die iedereen uitvoert en die komen
vanuit de samenleving, geleerd vanuit je opoeding
Inhoud van sociologie
= meer dan het louter beschrijven van empirische feiten met moeilijke
terminologie
1) Socioloog conceptualiseert de vastgestelde sociale
werkelijkheid om alzo te veralgemenen = conceptueel
denkkader of de 'sociologische bril'
Voorbeeld:
Industriële revolutie
˜ grotere groep arme arbeiders + kleinere groep rijke
fabriekseigenaars
˜ Karl Marx
˜ Concept klassenstrijd
2) Socioloog wil ook verklaren
o Socioloog zoekt naar een samenhang tussen de
verschillende delen van de vastgestelde sociale
werkelijkheid, die de basis is van regelmatigheden in het
verloop van die werkelijkheid en die een zekere
voorspelbaarheid mogelijk maakt.
, Voorbeeld:
˜ Verklaren waarom er toch nooit geen giga revolutie is gekomen
˜ Kapitalistische productiewijze (Karl Marx)
˜ Arbeiders werden slecht schakel in fabriekssyteem
˜ Vervreemding met arbeidsproduceten
˜ Verklaring: vervreemding ondermijnt de onderlinge solidariteit
3) Ten allen tijde dient de socioloog aandacht te hebben voor de
representativiteit, betrouwbaarheid en validiteit bij het
verzamelen, verwerken en interpreteren van
Representatief:
onderzoeksgegevens.
- Onderzoeken gedeelte van de sociale werkelijkheid
- Verkleinde, maar getrouwe waargave van totale werkelijkheid
Betrouwbaarheid:
- Gestandaardiseerde onderzoeksmethodes
- Andere onderzoekers, op dezelfde manier aan de slag zelfde
resultaat
Validiteit:
- Onderzoek je wat je wilt onderzoeken
Vele uitgebreidere definities:
Gelijkenissen:
o Patronen komen duidelijk terug
o Sociale handelen, gedrag van en tussen mensen + hoe gedrag
beïnvloed wordt door sociale handelen van andere
1.5. Sociologie versus andere sociale wetenschappen
Vergelijking:
Plein met huizen rond (Vranken & Henderickx, 2000: 69)
Elk huis:
- Andere discipline binnen humane
wetenschap
- Verschillende bril waaruit ze kijken
o Sociologie: ruimere
samenleving
o Psychologie: individu
Ramen van elk huis:
- Verschillende stromingen binnen 1 visie
- Nog een verschillende manier om naar dingen te kijken
- Binnen sociologie:
o Structireel functionalisme
o Symbolische interactionisme
o conflictsociologie
Multidiciplinariteit binnen de sociale wetenschap: meerwaarde van
samenwerken
Module 1: op verkenning naar de sociologie
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap van de
samenleving
1.1. Definitie
- Veel omschrijvingen geen eenduidige definitie
Woordontleding:
- Latijns woorden: socius= metgezel // societas = samenleving
- Grieks woord: logos = kennis, wetenschap
=> Sociologie is de wetenschap van de samenleving
o Er zijn verschillende samelevingen, dus meervoud
o Sociologie houd zich bezig met enkel de menselijke
samenlevingen
Definitie:
Sociologie is de wetenschap van de menselijke samenlevingen
1.2. Sociologie is een wetenschap: ervaringskennis
versus wetenschappelijke kennis
Vergelijking voetbalspel:
Spelregels:
- Spelregels in de voetbal dingen die niet mogen
- Spelregels in de maatschappij normen van een samenleving
Sancties:
- Wie de regels overtreed bij voetbal gestraft (gele kaart)
- Normen overtreden van de samenleving sanctie: straf
o Kan verschillen afhankelijk hoe erg de overtreding
Positie:
- Spelers staan op een bepaalde plaats op het veld
- Bepaalde plaats binnen de samenleving sociale positie
Verwachtingen:
- Afhankelijk van de speler zijn positie andere verwachting
- Afhankelojk van positie in de samenleving sociale rollen
Sociologische kennis = ervaringskennis
“Socioloog zegt in moeilijke termen wat iedereen met gezond verstand kan
opmerken”
- Socioloog voegt niets toe aan wat ervaring hem leert
- Sociologie is een wetenschap, sociologische kennis is
wetenschapskennis
,Ervaringkennis vs. wetenschappelijke kennis:
Ervaringkennis Wetenschapkennis
Beperkt/ eigen ervaring selectief Onbeperkt, aselect
(representativiteit, volledige
populatie)
Absoluut (wat we waarnemen, Altijd aanvechtbaar (hypothetisch,
nemen we voor waar aan) voorwaardelijk)
Moeilijk verwoordbaar Perfect mededeelbaar vaktaal
Gericht op totaliteit Aspectueel één aspect
Conclusie:
- Ervaringkennis ≠ wetenschapskennis
- Sociologie = wetenschapskennis niet gelijkstellen aan
ervaringskennis
1.3. Sociologie is een sociale wetenschap: sociale
wetenschappen versus natuurwetenschappen
Wanneer je mensen vraagt naar uitvindingen:
- Meestal wetenschappelijke ontdekkingen bv. Stoommachine,
electrisiteit,…
- Minder vaak/ nooit: sociale bv. Sociale gelaagdheid, sociale
zekerheid,…
grootse wetenschappelijke ontdekkingen en uitvindingen worden
meestal aan domein natuurwetenschappen toevertrouwd
Stoommachime + industriële revolutie:
Onmiddelijke en direct zichtbare gevolgen op het dagelijks leven van de
mens, daarom meeste bijblijven
- Wetenschappelijke uitvindingen hebben impact op de samenleving
Verschil tussen kapitaal en arbeid werd groter en groter
Er ontstonden 2 klassen (fabrieksarbeiders en bazen)
Bewustwording bestaan maatschappij gegroeid
Oiv de industriële revolutie is de sociologie tot stand gekomen
Gevolgen:
- Eerste sociologische theorieën werden heel sterk weergegeven obv
natuurwetenschappelijke theorieën
- Dit was niet echt een geschrikte methode om de sociologie weer te
geven
Verschil natuurwetenschappen vs. sociale wetenschappen
, Natuurwetenschappen Sociale
wetenschappen
Onderzoekselementen Identiek Niet reproduceerbaar
Volledig Actief zelf kunnen
reproduceerbaar veranderen
Kunnen zichzelf niet
veranderen
Wetmatigheden Universeel (overal en Niet universeel (wat
altijd geldig) geld in de ene
samenleving, geldt
niet perse in de andere
ook)
Onderzoeker Staat steeds buiten Staat zelf in het veld
het veld (niet neutraal)
1.4. Sociologie: wetenschap van de samenleving
Sociologie als sociale wetenschappen:
= meer dan het louter beschrijven van empirische feiten met moeilijke
terminologie
Uitgebreidere definitie:
Sociologen bestuderen…
- Het ma van mensen
o handelen van mensen, beïnvloed door handelen van andere
mensen
o handelen dat plaatsvindt in een sociale omgeving
o handelen dat de kenmerken van die sociale omgeving
ondergaat
- De uit sociaal handelen voortgekomen patronen en structuren in hun
ontstaan, voortbestaan en verandering
o Patronen: handelingen die iedereen uitvoert en die komen
vanuit de samenleving, geleerd vanuit je opoeding
Inhoud van sociologie
= meer dan het louter beschrijven van empirische feiten met moeilijke
terminologie
1) Socioloog conceptualiseert de vastgestelde sociale
werkelijkheid om alzo te veralgemenen = conceptueel
denkkader of de 'sociologische bril'
Voorbeeld:
Industriële revolutie
˜ grotere groep arme arbeiders + kleinere groep rijke
fabriekseigenaars
˜ Karl Marx
˜ Concept klassenstrijd
2) Socioloog wil ook verklaren
o Socioloog zoekt naar een samenhang tussen de
verschillende delen van de vastgestelde sociale
werkelijkheid, die de basis is van regelmatigheden in het
verloop van die werkelijkheid en die een zekere
voorspelbaarheid mogelijk maakt.
, Voorbeeld:
˜ Verklaren waarom er toch nooit geen giga revolutie is gekomen
˜ Kapitalistische productiewijze (Karl Marx)
˜ Arbeiders werden slecht schakel in fabriekssyteem
˜ Vervreemding met arbeidsproduceten
˜ Verklaring: vervreemding ondermijnt de onderlinge solidariteit
3) Ten allen tijde dient de socioloog aandacht te hebben voor de
representativiteit, betrouwbaarheid en validiteit bij het
verzamelen, verwerken en interpreteren van
Representatief:
onderzoeksgegevens.
- Onderzoeken gedeelte van de sociale werkelijkheid
- Verkleinde, maar getrouwe waargave van totale werkelijkheid
Betrouwbaarheid:
- Gestandaardiseerde onderzoeksmethodes
- Andere onderzoekers, op dezelfde manier aan de slag zelfde
resultaat
Validiteit:
- Onderzoek je wat je wilt onderzoeken
Vele uitgebreidere definities:
Gelijkenissen:
o Patronen komen duidelijk terug
o Sociale handelen, gedrag van en tussen mensen + hoe gedrag
beïnvloed wordt door sociale handelen van andere
1.5. Sociologie versus andere sociale wetenschappen
Vergelijking:
Plein met huizen rond (Vranken & Henderickx, 2000: 69)
Elk huis:
- Andere discipline binnen humane
wetenschap
- Verschillende bril waaruit ze kijken
o Sociologie: ruimere
samenleving
o Psychologie: individu
Ramen van elk huis:
- Verschillende stromingen binnen 1 visie
- Nog een verschillende manier om naar dingen te kijken
- Binnen sociologie:
o Structireel functionalisme
o Symbolische interactionisme
o conflictsociologie
Multidiciplinariteit binnen de sociale wetenschap: meerwaarde van
samenwerken
