1
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding ..............................................................................................................3
1.1 Over dit verslag ........................................................................................................3
1.2 De opbouw van dit verslag ........................................................................................3
Hoofdstuk 2: De beginfase van ontwerpend leren .....................................................................3
2.1 De beginsituatie van de kinderen en de school ................................................................3
2.2 Verwondering en nieuwsgierigheid ..................................................................................4
2.3 Een verkenningsopdracht ...............................................................................................4
Hoofdstuk 3: Lessenserie ........................................................................................................5
3.1 Aansluiting bij de beginsituatie........................................................................................5
3.2 De lesactiviteiten ...........................................................................................................6
3.3 Leerdoelen voor de kinderen ...........................................................................................7
Hoofdstuk 4: Eigen leerkrachtgedrag ........................................................................................8
4.1 Aanpassingen in mijn leerkrachtgedrag ...........................................................................8
4.2 Feedback op eigen ontwerp ............................................................................................8
Hoofdstuk 5: Bibliografie..........................................................................................................9
Hoofdstuk 6: De bijlagen ........................................................................................................ 10
Bijlage I: Voorwaardelijke criteria eigen onderzoek............................................................... 10
Bijlage II: Voorwaardelijke criteria ....................................................................................... 10
Bijlage III: De leerlingen en ik in het groeimodel ................................................................... 11
Bijlage IV: Kijken naar plaatjes van sterren en de hemel ....................................................... 11
Bijlage V: De film ‘wish’ ...................................................................................................... 11
Bijlage VI: Gynzy presentatie............................................................................................... 12
Bijlage VII: Aangepaste beginsituatie................................................................................... 13
Bijlage VIII: Uitwerking lessenserie ...................................................................................... 13
Bijlage IX: Probleemverkenning ........................................................................................... 14
Bijlage X: Het verkennen van materiaal ............................................................................... 14
Bijlage XI: Verhaal over de zon ............................................................................................ 14
Bijlage XII: Schetsen van sterren ......................................................................................... 15
Bijlage XIII: Maakfase ......................................................................................................... 15
Bijlage XIV: Het resultaat .................................................................................................... 16
Bijlage XV: Drie wijze mannen op zoek naar Jezus ................................................................ 16
Bijlage XVI: Sterren in boeken en op praatplaten .................................................................. 16
2
, Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Over dit verslag
Dit is het verslag voor Wetenschap en Techniek. In dit verslag laat ik zien hoe ik de
wereldoriënterende vakken heb geïntegreerd en hoe de kinderen in mijn stageklas kennis op
hebben gedaan via ontwerpend leren. Voor dit vak moesten we meerdere voorwaardelijke
criteria halen (bijlage I en II). Daarnaast moest er een lessenserie uitgevoerd worden in de
stageklas aan de hand van de onderzoeks- of ontwerpcyclus. Hierbij moesten twee van de drie
wereldoriënterende vakken geïntegreerd zijn. Ik loop op dit moment stage in groep 1 op CBS
Vesterhavet in Hoofddorp.
1.2 De opbouw van dit verslag
In hoofdstuk 2 zal ik ingaan op de verwondering van de leerlingen uit mijn stageklas. Hierbij
vertel ik ook hoe hun nieuwsgierigheid gewekt is. Ik zal de beginsituatie van mijn stageklas
beschrijven en de verkenningsopdracht uitwerken. In hoofdstuk 3 ga ik in op mijn lessenserie,
hoe ik daarmee aan heb gesloten op de beginsituatie en beschrijf hoe ik passende leerdoelen
heb opgesteld. In hoofdstuk 4 reflecteer ik op mijn eigen leerkrachtgedrag en onderwijsontwerp.
Hoofdstuk 5 zal de bronnen bevatten en hoofdstuk 6 de bijlagen waarin de voorwaardelijke
criteria ook terug zal komen.
Hoofdstuk 2: De beginfase van ontwerpend leren
2.1 De beginsituatie van de kinderen en de school
De kinderen uit mijn stageklas zitten in groep 1, wat betekent dat ze met themaplanningen
werken die passen bij de leefwereld. De kinderen ontdekken de wereld tijdens het buitenspelen
en via het thema. Bij kleuters wordt er ook vooral gewerkt met prentenboeken en echt materiaal.
De kinderen nemen materiaal de klas mee in wat vervolgens in de grote kring onderzocht kan
worden. Tijdens de herfst hebben we bijvoorbeeld gekeken naar de verschillende kleuren van
blaadjes en wat die fasen betekenen. Het ontwerpen bij de kinderen gaat vaak vanzelf en
spontaan en dit past goed bij de ontwikkeling van kleuters. “Veel leerlingen vinden het heerlijk
als ze ‘zomaar’, zonder vooropgezet plan, kunnen ‘tinkeren’, dus vrijelijk dingen kunnen maken
met de spullen die voorhanden zijn. Dat geeft ruimte voor persoonlijke ontwikkeling.” (Marell, J. &
de Vaan, E., 2021, p. 333).
Buiten deze situaties krijgen de kinderen geen activiteiten of lessen volgens een kleutermethode.
Het ontdekken en onderzoeken van de wereld gebeurt geheel door de eigen interesses van de
kinderen. De leerkracht van de groep (mijn mentor) speelt hier verder niet op in en besteed geen
aandacht aan het feit dat hier een groter en uitgebreider onderzoek van kan worden gemaakt.
Binnen de school werkt groep 3 tot en met 8 met een methode voor de wereldoriënterende
vakken, genaamd ‘VierKeerWijzer’. De kinderen doorlopen een leerlijn in vier stappen. Ze
beginnen met het stellen van vragen, daarna denken ze na over wat ze zelf al weten en wat ze
willen weten, als derde stap gaan ze experimenteren en ervaren en de laatste stap is het
resultaat (CBS Vesterhavet, 2024). Van de kinderen wordt gevraagd dat ze een onderzoekende
houding hebben waarmee ze kunnen ervaren dat je op meerdere manieren naar de werkelijkheid
kan kijken.
3
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding ..............................................................................................................3
1.1 Over dit verslag ........................................................................................................3
1.2 De opbouw van dit verslag ........................................................................................3
Hoofdstuk 2: De beginfase van ontwerpend leren .....................................................................3
2.1 De beginsituatie van de kinderen en de school ................................................................3
2.2 Verwondering en nieuwsgierigheid ..................................................................................4
2.3 Een verkenningsopdracht ...............................................................................................4
Hoofdstuk 3: Lessenserie ........................................................................................................5
3.1 Aansluiting bij de beginsituatie........................................................................................5
3.2 De lesactiviteiten ...........................................................................................................6
3.3 Leerdoelen voor de kinderen ...........................................................................................7
Hoofdstuk 4: Eigen leerkrachtgedrag ........................................................................................8
4.1 Aanpassingen in mijn leerkrachtgedrag ...........................................................................8
4.2 Feedback op eigen ontwerp ............................................................................................8
Hoofdstuk 5: Bibliografie..........................................................................................................9
Hoofdstuk 6: De bijlagen ........................................................................................................ 10
Bijlage I: Voorwaardelijke criteria eigen onderzoek............................................................... 10
Bijlage II: Voorwaardelijke criteria ....................................................................................... 10
Bijlage III: De leerlingen en ik in het groeimodel ................................................................... 11
Bijlage IV: Kijken naar plaatjes van sterren en de hemel ....................................................... 11
Bijlage V: De film ‘wish’ ...................................................................................................... 11
Bijlage VI: Gynzy presentatie............................................................................................... 12
Bijlage VII: Aangepaste beginsituatie................................................................................... 13
Bijlage VIII: Uitwerking lessenserie ...................................................................................... 13
Bijlage IX: Probleemverkenning ........................................................................................... 14
Bijlage X: Het verkennen van materiaal ............................................................................... 14
Bijlage XI: Verhaal over de zon ............................................................................................ 14
Bijlage XII: Schetsen van sterren ......................................................................................... 15
Bijlage XIII: Maakfase ......................................................................................................... 15
Bijlage XIV: Het resultaat .................................................................................................... 16
Bijlage XV: Drie wijze mannen op zoek naar Jezus ................................................................ 16
Bijlage XVI: Sterren in boeken en op praatplaten .................................................................. 16
2
, Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Over dit verslag
Dit is het verslag voor Wetenschap en Techniek. In dit verslag laat ik zien hoe ik de
wereldoriënterende vakken heb geïntegreerd en hoe de kinderen in mijn stageklas kennis op
hebben gedaan via ontwerpend leren. Voor dit vak moesten we meerdere voorwaardelijke
criteria halen (bijlage I en II). Daarnaast moest er een lessenserie uitgevoerd worden in de
stageklas aan de hand van de onderzoeks- of ontwerpcyclus. Hierbij moesten twee van de drie
wereldoriënterende vakken geïntegreerd zijn. Ik loop op dit moment stage in groep 1 op CBS
Vesterhavet in Hoofddorp.
1.2 De opbouw van dit verslag
In hoofdstuk 2 zal ik ingaan op de verwondering van de leerlingen uit mijn stageklas. Hierbij
vertel ik ook hoe hun nieuwsgierigheid gewekt is. Ik zal de beginsituatie van mijn stageklas
beschrijven en de verkenningsopdracht uitwerken. In hoofdstuk 3 ga ik in op mijn lessenserie,
hoe ik daarmee aan heb gesloten op de beginsituatie en beschrijf hoe ik passende leerdoelen
heb opgesteld. In hoofdstuk 4 reflecteer ik op mijn eigen leerkrachtgedrag en onderwijsontwerp.
Hoofdstuk 5 zal de bronnen bevatten en hoofdstuk 6 de bijlagen waarin de voorwaardelijke
criteria ook terug zal komen.
Hoofdstuk 2: De beginfase van ontwerpend leren
2.1 De beginsituatie van de kinderen en de school
De kinderen uit mijn stageklas zitten in groep 1, wat betekent dat ze met themaplanningen
werken die passen bij de leefwereld. De kinderen ontdekken de wereld tijdens het buitenspelen
en via het thema. Bij kleuters wordt er ook vooral gewerkt met prentenboeken en echt materiaal.
De kinderen nemen materiaal de klas mee in wat vervolgens in de grote kring onderzocht kan
worden. Tijdens de herfst hebben we bijvoorbeeld gekeken naar de verschillende kleuren van
blaadjes en wat die fasen betekenen. Het ontwerpen bij de kinderen gaat vaak vanzelf en
spontaan en dit past goed bij de ontwikkeling van kleuters. “Veel leerlingen vinden het heerlijk
als ze ‘zomaar’, zonder vooropgezet plan, kunnen ‘tinkeren’, dus vrijelijk dingen kunnen maken
met de spullen die voorhanden zijn. Dat geeft ruimte voor persoonlijke ontwikkeling.” (Marell, J. &
de Vaan, E., 2021, p. 333).
Buiten deze situaties krijgen de kinderen geen activiteiten of lessen volgens een kleutermethode.
Het ontdekken en onderzoeken van de wereld gebeurt geheel door de eigen interesses van de
kinderen. De leerkracht van de groep (mijn mentor) speelt hier verder niet op in en besteed geen
aandacht aan het feit dat hier een groter en uitgebreider onderzoek van kan worden gemaakt.
Binnen de school werkt groep 3 tot en met 8 met een methode voor de wereldoriënterende
vakken, genaamd ‘VierKeerWijzer’. De kinderen doorlopen een leerlijn in vier stappen. Ze
beginnen met het stellen van vragen, daarna denken ze na over wat ze zelf al weten en wat ze
willen weten, als derde stap gaan ze experimenteren en ervaren en de laatste stap is het
resultaat (CBS Vesterhavet, 2024). Van de kinderen wordt gevraagd dat ze een onderzoekende
houding hebben waarmee ze kunnen ervaren dat je op meerdere manieren naar de werkelijkheid
kan kijken.
3
