Hoofdstuk 1: Geest gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet?
Psychologie: een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is de psychologie
de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Psyche= geest
logie= gebied van de studie. ( houdt zich niet alleen bezig met geestelijke processen maar oak met garaging.
Gedrag: zichtbaar, extern, waarneembaar en observeerbaar
Geestelijke processen: onzichtbaar, intern, indirecte waarnemingen
Psychologie is een wetenschap en geestelijke processen: kennis die tot stand komt via de empirische cyclus
(observatie, inductie, deductie, toetsen, evaluatie)
Wie past psychologie als wetenschap toe?
- Psychologisch consulenten
- Psychologen
- Psychiaters
soorten psychologen:
- Experimenteel psycholoog: onderzoek naar elementaire psychologische processen- in tegenstalling
tot een toegepast psycholoog (suiker op de hyperactiviteit)
- Docenten psychologie: het geven van onderwijs op een hbo- of bacheloropleiding of universiteit (op
universiteiten wetenschappelijk onderzoek)
- Toegepast psychologen: gebruikt onderzoek om problemen van mensen op te lossen.
Stepped care: verschillende lijnen in de zorg en hulpverlening
Verschillende sectoren/specialisaties in de toegepaste psychologie
• A&O: arbeids- en organisatiepsychologie
, • Schoolpsychologie
• Klinische psychologie
• Forensische psychologie
• Omgevingspsychologie
• Sportpsychologie
• Crossculturele psychologie
• Ergonomische psychologie
• Gerontopsychologie: ouderen
Verschil tussen een psycholoog en een psychologisch consulent
(toegepaste) Psycholoog
5 jarige opleiding/masterdiploma “Psychologie”
Diagnosestelling kan (multidisciplinair)
Begeleiding of behandeling
Kan na afstuderen starten aan therapieopleiding
,Doet dus aan begeleiding/counseling (indien geen therapieopleiding gevolgd)
of behandeling/psychotherapie (indien wel therapieopleiding gevolgd)
autonoom, eindverantwoordelijkheid
Beschermde titel! WUG . wet van de uitoefening van gezondheidsberoepen
Psychologisch consulent
3-jarige opleiding/ professionele bachelorsdiploma “Toegepaste psychologie”
Diagnosestelling onder supervisie van een master
Nadruk op effectief uitvoeren tests en mee nadenken (eveneens multidisciplinair)
Begeleiding of counseling
Kan (nog) geen erkende therapieopleiding volgen
Kan wel aan begeleiding/counseling doen; mogelijkheid vervolgopleidingen
(counseling).
Nadruk op effectief uitvoeren en mee nadenken;
Belangrijke rol in preventie en eerste lijn
Behandeling onder supervisie van een master
Geen erkenning titel
Gelijkenis: passen psychologie als wetenschap toe in de praktijk.
Counseling/begeleiding én
Psychiater diagnose en behandeling van mentale stoornissen psychotherapie zijn gebaseerd op
hedendaagse stromingen
Testen, observatie, gesprek
Vooral medische invalshoek (arts)
-Wat is er mis in de hersenen?
Wel medicatie mogelijk
Arts van opleiding
De mentale ziekte
minder bezig met levens- en relatieproblemen
Tussenkomst
Psycholoog
Hulpmiddel Testen, observatie, gesprek
Therapievor Bio-psycho-sociaal model
m Psychologische invalshoek
Geen medicatie
Studieobject Het gedrag/levens- en relatieproblemen
Tussenkomst Beperkte tussenkomst; bepaalde voorwaarden;
mutualiteit afhankelijk van mutualiteit
Geconventioneerde psychologen
, Nood aan reglementering
WUG-beroep: mogen alleen psychotherapie versterken
Niet WUG-beroep: enkel psychotherapie onder toezicht van een arts
Verschil psychologie en pseudopsychologie
Pseudopsychologie: Niet op wetenschappelijke feiten gebaseerd.
->
Vaardigheden voor kritisch denken:
wat is de bron?
Is degene die het zegt wel te vertrouwen
Is de bewering redelijk of extreem? Je meot selectief zijn
Bewijsmateriaal?
Anekdotisch bewijsmateriaal: getuignissen of ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten
onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.
Conclusie beinvloed door bias?(=denkfout)
Bias: een vooroordeel of vertekening van de situatie. `
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in plaats van op
een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Conformation bias: de neiging om info die niet bij je opvatting aansluit te negeren of te bekritiseren en dan
info te zoeken waar je het wel mee eens bent.
Veelkomende denkfouten vermeden? Gezondverstand, correlatie-causaliteits-denkfout
Zijn verschillende invalshoeken nodig voor het probleem?
BIOMEDISCH MODEL
• Historisch dominante visie op ziekte en gezondheid
• Descartes’ mechanische, dualische visie (zie ook HC 2)
• Kenmerken
• Enkel aandacht voor biologische oorzaken en behandelingen van ziektes
• Lineaire visie
• Ziekte --> klachten --> omgaan met klachten
• Sterktes
• Waardevolle inzichten & wetenschappelijke basis voor medische vooruitgang
• Beperkingen
• Zie kritiek George Engel
KRITIEK OP BIOMEDISCH MODEL
• Reducie tot biologische factoren
• Geen holistische benadering
• Belang van integreren biologische, psychologische en sociale factoren
• Belang van interacties tussen biopsychosociale factoren
• Gaat uit van 1-1 relatie, maar…
• Geen verklaring voor symptomen zonder biologische oorzaak
• Geen verklaring voor biologische afwijkingen zonder symptomen
• Geen verklaring voor disproporporonele relatie tussen biologische oorzaak en symptomen
• Geen verklaring voor individuele verschillen
• Patiënt als passieve ontvanger van medische behandelingen
• Beperkte aandacht voor preventie!
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
• Reactie op beperkingen biomedisch model
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet?
Psychologie: een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is de psychologie
de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Psyche= geest
logie= gebied van de studie. ( houdt zich niet alleen bezig met geestelijke processen maar oak met garaging.
Gedrag: zichtbaar, extern, waarneembaar en observeerbaar
Geestelijke processen: onzichtbaar, intern, indirecte waarnemingen
Psychologie is een wetenschap en geestelijke processen: kennis die tot stand komt via de empirische cyclus
(observatie, inductie, deductie, toetsen, evaluatie)
Wie past psychologie als wetenschap toe?
- Psychologisch consulenten
- Psychologen
- Psychiaters
soorten psychologen:
- Experimenteel psycholoog: onderzoek naar elementaire psychologische processen- in tegenstalling
tot een toegepast psycholoog (suiker op de hyperactiviteit)
- Docenten psychologie: het geven van onderwijs op een hbo- of bacheloropleiding of universiteit (op
universiteiten wetenschappelijk onderzoek)
- Toegepast psychologen: gebruikt onderzoek om problemen van mensen op te lossen.
Stepped care: verschillende lijnen in de zorg en hulpverlening
Verschillende sectoren/specialisaties in de toegepaste psychologie
• A&O: arbeids- en organisatiepsychologie
, • Schoolpsychologie
• Klinische psychologie
• Forensische psychologie
• Omgevingspsychologie
• Sportpsychologie
• Crossculturele psychologie
• Ergonomische psychologie
• Gerontopsychologie: ouderen
Verschil tussen een psycholoog en een psychologisch consulent
(toegepaste) Psycholoog
5 jarige opleiding/masterdiploma “Psychologie”
Diagnosestelling kan (multidisciplinair)
Begeleiding of behandeling
Kan na afstuderen starten aan therapieopleiding
,Doet dus aan begeleiding/counseling (indien geen therapieopleiding gevolgd)
of behandeling/psychotherapie (indien wel therapieopleiding gevolgd)
autonoom, eindverantwoordelijkheid
Beschermde titel! WUG . wet van de uitoefening van gezondheidsberoepen
Psychologisch consulent
3-jarige opleiding/ professionele bachelorsdiploma “Toegepaste psychologie”
Diagnosestelling onder supervisie van een master
Nadruk op effectief uitvoeren tests en mee nadenken (eveneens multidisciplinair)
Begeleiding of counseling
Kan (nog) geen erkende therapieopleiding volgen
Kan wel aan begeleiding/counseling doen; mogelijkheid vervolgopleidingen
(counseling).
Nadruk op effectief uitvoeren en mee nadenken;
Belangrijke rol in preventie en eerste lijn
Behandeling onder supervisie van een master
Geen erkenning titel
Gelijkenis: passen psychologie als wetenschap toe in de praktijk.
Counseling/begeleiding én
Psychiater diagnose en behandeling van mentale stoornissen psychotherapie zijn gebaseerd op
hedendaagse stromingen
Testen, observatie, gesprek
Vooral medische invalshoek (arts)
-Wat is er mis in de hersenen?
Wel medicatie mogelijk
Arts van opleiding
De mentale ziekte
minder bezig met levens- en relatieproblemen
Tussenkomst
Psycholoog
Hulpmiddel Testen, observatie, gesprek
Therapievor Bio-psycho-sociaal model
m Psychologische invalshoek
Geen medicatie
Studieobject Het gedrag/levens- en relatieproblemen
Tussenkomst Beperkte tussenkomst; bepaalde voorwaarden;
mutualiteit afhankelijk van mutualiteit
Geconventioneerde psychologen
, Nood aan reglementering
WUG-beroep: mogen alleen psychotherapie versterken
Niet WUG-beroep: enkel psychotherapie onder toezicht van een arts
Verschil psychologie en pseudopsychologie
Pseudopsychologie: Niet op wetenschappelijke feiten gebaseerd.
->
Vaardigheden voor kritisch denken:
wat is de bron?
Is degene die het zegt wel te vertrouwen
Is de bewering redelijk of extreem? Je meot selectief zijn
Bewijsmateriaal?
Anekdotisch bewijsmateriaal: getuignissen of ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten
onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.
Conclusie beinvloed door bias?(=denkfout)
Bias: een vooroordeel of vertekening van de situatie. `
Emotionele bias: de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in plaats van op
een rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Conformation bias: de neiging om info die niet bij je opvatting aansluit te negeren of te bekritiseren en dan
info te zoeken waar je het wel mee eens bent.
Veelkomende denkfouten vermeden? Gezondverstand, correlatie-causaliteits-denkfout
Zijn verschillende invalshoeken nodig voor het probleem?
BIOMEDISCH MODEL
• Historisch dominante visie op ziekte en gezondheid
• Descartes’ mechanische, dualische visie (zie ook HC 2)
• Kenmerken
• Enkel aandacht voor biologische oorzaken en behandelingen van ziektes
• Lineaire visie
• Ziekte --> klachten --> omgaan met klachten
• Sterktes
• Waardevolle inzichten & wetenschappelijke basis voor medische vooruitgang
• Beperkingen
• Zie kritiek George Engel
KRITIEK OP BIOMEDISCH MODEL
• Reducie tot biologische factoren
• Geen holistische benadering
• Belang van integreren biologische, psychologische en sociale factoren
• Belang van interacties tussen biopsychosociale factoren
• Gaat uit van 1-1 relatie, maar…
• Geen verklaring voor symptomen zonder biologische oorzaak
• Geen verklaring voor biologische afwijkingen zonder symptomen
• Geen verklaring voor disproporporonele relatie tussen biologische oorzaak en symptomen
• Geen verklaring voor individuele verschillen
• Patiënt als passieve ontvanger van medische behandelingen
• Beperkte aandacht voor preventie!
BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
• Reactie op beperkingen biomedisch model
