Statsitiek 1
INHOUD
© Oefeningen achteraan elk hoofdstuk in HB
© Werkcollege 1: H1-4
© Werkcollege 2: H5-7
© Werkcollege 3: H8-9
© Werkcollege 4: H10-11
© Schema wat mag per meetniveau (niet in SV)
© Formularium (zie Digitap)
© Z-tabellen
1
,Statsitiek 1
WAT IS BESCHRIJVENDE STATISTIEK _________________________________ 6
beschrijvende statistiek ___________________________________________________________ 6
dit is onderzoek __________________________________________________________________ 7
wetenschappelijke verantwoord onderzoek: ___________________________________________ 7
natuurwetenschappen VS gedragswetenschappen ____________________________________ 7
ethiek en statistiek _______________________________________________________________ 8
2 Types variabelen _______________________________________________________________ 8
Gedragswetenschappen kent 2 types onderzoek: _____________________________________ 10
1. experimenteel opzet ___________________________________________________________ 10
2. het survey- onderzoek _________________________________________________________ 10
Vergelijkend schema: __________________________________________________________ 11
fasen in onderzoekproces _________________________________________________________ 11
fase 1: de vraagstelling __________________________________________________________ 12
Drie typen van vragen _________________________________________________________ 13
fase 2: het literatuur onderzoek ____________________________________________________ 13
fase 3: de operationalisering ______________________________________________________ 14
fase 4: steekproefopzet __________________________________________________________ 15
aselecte steekproef ___________________________________________________________ 16
niet – aselecte steekproef ______________________________________________________ 17
fase 5: verzamelen van de gegevens _______________________________________________ 18
fase 6: analyse van resultaten _____________________________________________________ 18
fase 7: rapportage ______________________________________________________________ 20
OPERATIONALISEREN EN METEN VAN VARIABELEN ___________________ 23
wat is operationalisering __________________________________________________________ 23
WAt zijn meetniveaus ____________________________________________________________ 24
samenvatting – MEETNIVEAU ____________________________________________________ 25
BETEKENIS MEETNIVEAUS _____________________________________________________ 25
wat zijn de consequenties voor surveyonderzoek: ____________________________________ 26
belang van betrouwbaarheid en validiteit ____________________________________________ 27
betrouwbaarheid _______________________________________________________________ 27
validiteit ______________________________________________________________________ 27
DE FREQUENTIEVERDELING ________________________________________ 28
hoe maak je frequentietabel _______________________________________________________ 28
Een ééndimensionale tabel vs een kruistabel _________________________________________ 28
Univariate/eendimensionaletabel _________________________________________________ 28
hoe maak je een grafische voorstelling ______________________________________________ 29
taartdiagram ___________________________________________________________________ 29
staafdiagram __________________________________________________________________ 29
histogram _____________________________________________________________________ 29
boxplot _______________________________________________________________________ 30
2
,Statsitiek 1
wat zijn percentielen_____________________________________________________________ 30
voorbeeld ___________________________________________________________________ 31
Varianten van de percentielscore___________________________________________________ 32
DE CENTRUMMATEN_______________________________________________ 35
hoe bereken je de modus _________________________________________________________ 35
hoe bereken je de mediaan ________________________________________________________ 36
hoe bereken je rekenkundige gemiddelde ___________________________________________ 37
eigenschappen van rekenkundiggemiddelde __________________________________________ 38
! Hoe interpreteer je de centrummaten? _____________________________________________ 38
VARIABILITEITSMATEN ____________________________________________ 40
de range / het bereik _____________________________________________________________ 40
de interkwartielafstand Q _________________________________________________________ 41
Een boxplot ___________________________________________________________________ 41
gemiddelde afwijkingsscore / deviatiescore __________________________________________ 41
gemiddelde absolute afwijkingsscore _______________________________________________ 42
de variantie _____________________________________________________________________ 42
Stappen om S²x te berekenen: ____________________________________________________ 42
de standaarddeviatie / standaardafwijking – S ________________________________________ 43
stappenplan ___________________________________________________________________ 43
de variatiecoëfficiënt – V __________________________________________________________ 44
effect van een lineaire transformatie ________________________________________________ 45
Transformeren _________________________________________________________________ 45
de standaardscore/ Z-score _______________________________________________________ 46
stappenplan ___________________________________________________________________ 47
de omgekeerde beweging ________________________________________________________ 48
samenvatting: meetnivaus ________________________________________________________ 49
DE NORMAALVERDELING __________________________________________ 50
wat is een normale verdeling? _____________________________________________________ 50
eigenschappen/kenmerken van normale verdeling ____________________________________ 52
parameters van normale verdeling _________________________________________________ 53
verdeling in Gausscurve __________________________________________________________ 54
een speciale normaalverdeling _____________________________________________________ 55
3
, Statsitiek 1
hoe vind je de proportie van uitslagen die kleiner zijn dan of gelijk aan een bepaalde Z-score? __ 55
Hoe vind je de proportie van uitslagen die kleiner zijn dan of gelijk aan een bepaalde negatieve Z-
score? _______________________________________________________________________ 57
Hoe vind je de proportie van uitslagen die groter zijn dan of gelijk aan een bepaalde Z-score? ___ 57
Hoe vind je de proportie van uitslagen binnen een bepaald interval van Z-scores? ____________ 58
terug naar orspronkelijke normaalverdeling __________________________________________ 60
standaardnormaalverdeling: omgkeerde vraagstelling _________________________________ 61
VORM VAN DE VERDELING _________________________________________ 62
vorm van de verdeling ____________________________________________________________ 62
kurtosis ________________________________________________________________________ 63
skewness ______________________________________________________________________ 63
samenvatting ___________________________________________________________________ 64
Wanneer te scheef of te andere welving _____________________________________________ 64
wat is het effect van een lineaire transformatie _______________________________________ 65
omzetting in Z-waarden __________________________________________________________ 65
wat blijkt in boxplot ______________________________________________________________ 66
ANALYSE VAN KRUISTABEL ________________________________________ 67
de kruistabel ____________________________________________________________________ 67
vraag 1: is er een verband tussen 2 nominale variabelen ________________________________ 67
is er een betekenisvol verband tussen 2 nominale variablen______________________________ 68
de chi-kwadraattoets _____________________________________________________________ 69
chi-kwadraattoets voor kruistabellen ________________________________________________ 69
4 stappen ___________________________________________________________________ 69
beperkingen van chikwadraat _____________________________________________________ 72
alternatief: mc nemar toets________________________________________________________ 72
de associatiematen ______________________________________________________________ 73
Vraag 2: hoe stek is het verband ___________________________________________________ 73
sterkte verband: cintigentecoëfficiënt ______________________________________________ 73
sterkte verband: cramer’s V _____________________________________________________ 73
strekte verband: Phi-coëfficiënt __________________________________________________ 74
chikwadraattoets voor frequenties _________________________________________________ 75
vraag 3: Hoe goed hangt de verdeling van uitslagen van 1 nominale variabele samen met een
vooropgestelde verdeling? ________________________________________________________ 75
4
INHOUD
© Oefeningen achteraan elk hoofdstuk in HB
© Werkcollege 1: H1-4
© Werkcollege 2: H5-7
© Werkcollege 3: H8-9
© Werkcollege 4: H10-11
© Schema wat mag per meetniveau (niet in SV)
© Formularium (zie Digitap)
© Z-tabellen
1
,Statsitiek 1
WAT IS BESCHRIJVENDE STATISTIEK _________________________________ 6
beschrijvende statistiek ___________________________________________________________ 6
dit is onderzoek __________________________________________________________________ 7
wetenschappelijke verantwoord onderzoek: ___________________________________________ 7
natuurwetenschappen VS gedragswetenschappen ____________________________________ 7
ethiek en statistiek _______________________________________________________________ 8
2 Types variabelen _______________________________________________________________ 8
Gedragswetenschappen kent 2 types onderzoek: _____________________________________ 10
1. experimenteel opzet ___________________________________________________________ 10
2. het survey- onderzoek _________________________________________________________ 10
Vergelijkend schema: __________________________________________________________ 11
fasen in onderzoekproces _________________________________________________________ 11
fase 1: de vraagstelling __________________________________________________________ 12
Drie typen van vragen _________________________________________________________ 13
fase 2: het literatuur onderzoek ____________________________________________________ 13
fase 3: de operationalisering ______________________________________________________ 14
fase 4: steekproefopzet __________________________________________________________ 15
aselecte steekproef ___________________________________________________________ 16
niet – aselecte steekproef ______________________________________________________ 17
fase 5: verzamelen van de gegevens _______________________________________________ 18
fase 6: analyse van resultaten _____________________________________________________ 18
fase 7: rapportage ______________________________________________________________ 20
OPERATIONALISEREN EN METEN VAN VARIABELEN ___________________ 23
wat is operationalisering __________________________________________________________ 23
WAt zijn meetniveaus ____________________________________________________________ 24
samenvatting – MEETNIVEAU ____________________________________________________ 25
BETEKENIS MEETNIVEAUS _____________________________________________________ 25
wat zijn de consequenties voor surveyonderzoek: ____________________________________ 26
belang van betrouwbaarheid en validiteit ____________________________________________ 27
betrouwbaarheid _______________________________________________________________ 27
validiteit ______________________________________________________________________ 27
DE FREQUENTIEVERDELING ________________________________________ 28
hoe maak je frequentietabel _______________________________________________________ 28
Een ééndimensionale tabel vs een kruistabel _________________________________________ 28
Univariate/eendimensionaletabel _________________________________________________ 28
hoe maak je een grafische voorstelling ______________________________________________ 29
taartdiagram ___________________________________________________________________ 29
staafdiagram __________________________________________________________________ 29
histogram _____________________________________________________________________ 29
boxplot _______________________________________________________________________ 30
2
,Statsitiek 1
wat zijn percentielen_____________________________________________________________ 30
voorbeeld ___________________________________________________________________ 31
Varianten van de percentielscore___________________________________________________ 32
DE CENTRUMMATEN_______________________________________________ 35
hoe bereken je de modus _________________________________________________________ 35
hoe bereken je de mediaan ________________________________________________________ 36
hoe bereken je rekenkundige gemiddelde ___________________________________________ 37
eigenschappen van rekenkundiggemiddelde __________________________________________ 38
! Hoe interpreteer je de centrummaten? _____________________________________________ 38
VARIABILITEITSMATEN ____________________________________________ 40
de range / het bereik _____________________________________________________________ 40
de interkwartielafstand Q _________________________________________________________ 41
Een boxplot ___________________________________________________________________ 41
gemiddelde afwijkingsscore / deviatiescore __________________________________________ 41
gemiddelde absolute afwijkingsscore _______________________________________________ 42
de variantie _____________________________________________________________________ 42
Stappen om S²x te berekenen: ____________________________________________________ 42
de standaarddeviatie / standaardafwijking – S ________________________________________ 43
stappenplan ___________________________________________________________________ 43
de variatiecoëfficiënt – V __________________________________________________________ 44
effect van een lineaire transformatie ________________________________________________ 45
Transformeren _________________________________________________________________ 45
de standaardscore/ Z-score _______________________________________________________ 46
stappenplan ___________________________________________________________________ 47
de omgekeerde beweging ________________________________________________________ 48
samenvatting: meetnivaus ________________________________________________________ 49
DE NORMAALVERDELING __________________________________________ 50
wat is een normale verdeling? _____________________________________________________ 50
eigenschappen/kenmerken van normale verdeling ____________________________________ 52
parameters van normale verdeling _________________________________________________ 53
verdeling in Gausscurve __________________________________________________________ 54
een speciale normaalverdeling _____________________________________________________ 55
3
, Statsitiek 1
hoe vind je de proportie van uitslagen die kleiner zijn dan of gelijk aan een bepaalde Z-score? __ 55
Hoe vind je de proportie van uitslagen die kleiner zijn dan of gelijk aan een bepaalde negatieve Z-
score? _______________________________________________________________________ 57
Hoe vind je de proportie van uitslagen die groter zijn dan of gelijk aan een bepaalde Z-score? ___ 57
Hoe vind je de proportie van uitslagen binnen een bepaald interval van Z-scores? ____________ 58
terug naar orspronkelijke normaalverdeling __________________________________________ 60
standaardnormaalverdeling: omgkeerde vraagstelling _________________________________ 61
VORM VAN DE VERDELING _________________________________________ 62
vorm van de verdeling ____________________________________________________________ 62
kurtosis ________________________________________________________________________ 63
skewness ______________________________________________________________________ 63
samenvatting ___________________________________________________________________ 64
Wanneer te scheef of te andere welving _____________________________________________ 64
wat is het effect van een lineaire transformatie _______________________________________ 65
omzetting in Z-waarden __________________________________________________________ 65
wat blijkt in boxplot ______________________________________________________________ 66
ANALYSE VAN KRUISTABEL ________________________________________ 67
de kruistabel ____________________________________________________________________ 67
vraag 1: is er een verband tussen 2 nominale variabelen ________________________________ 67
is er een betekenisvol verband tussen 2 nominale variablen______________________________ 68
de chi-kwadraattoets _____________________________________________________________ 69
chi-kwadraattoets voor kruistabellen ________________________________________________ 69
4 stappen ___________________________________________________________________ 69
beperkingen van chikwadraat _____________________________________________________ 72
alternatief: mc nemar toets________________________________________________________ 72
de associatiematen ______________________________________________________________ 73
Vraag 2: hoe stek is het verband ___________________________________________________ 73
sterkte verband: cintigentecoëfficiënt ______________________________________________ 73
sterkte verband: cramer’s V _____________________________________________________ 73
strekte verband: Phi-coëfficiënt __________________________________________________ 74
chikwadraattoets voor frequenties _________________________________________________ 75
vraag 3: Hoe goed hangt de verdeling van uitslagen van 1 nominale variabele samen met een
vooropgestelde verdeling? ________________________________________________________ 75
4
