Samenvatting Wereldoriëntatie 2.1 (door Alain gegeven)

Samenvatting Wero 2.1
Deel 1: Alain
Hoofdstuk 1: België
1. Belgische maatschappij na 1945

Breuklijnen uit Belgische geschiedenis:

- Levensbeschouwelijke breuklijn:

Tegenstelling katholieken en vrijzinnigen

= politiek-ideologische tegenstelling
 Schoolstrijd
 Schoolpact: vrijheid van schoolkeuze en kosteloosheid van onderwijs

- Sociaaleconomische breuklijn

Tegenstelling tussen werknemers en werkgevers

= in politiek moeten kunnen meebeslissen om lot te veranderen
 Sociale overlegmodel (tussen staat, werknemers en werkgevers)
 Verzorgingsstaat (pensioen, kinderbijslag, OCMW, …)

- Communautaire breuklijn:

Tegenstelling Vlaanderen en Wallonië

= tegenstelling in taal
 Koningskwestie
 Taalgrens
 Leuven

2. Enkele politieke begrippen

2.1 Politieke stelsels

Democratie = het hele volk neemt aan de politieke besluitvorming van het land (direct of indirect)
deel

Autoritarisme = niet gebaseerd op instemming van de burgers met het gevoerde beleid maar op
gehoorzaamheid en volgzaamheid die het regime vaak afdwingt

2.2 Staatsvormen

Unitair = eenheidsstaat
= alle politieke beslissingen worden door de nationale of centrale overheid genomen

 Nationale regering en nationale parlement zijn belangrijkste instelling
 Wel kunnen gemeentes en provincies functioneren
 Bv Franse Republiek tijdens Franse Revolutie en Nederland

,Federatie = bondsstaat
= staat die samengesteld is uit verschillende deelstaten, met eigen bevoegdheden en eigen
regeringen, en een federale regering met bevoegdheden die voor de gehele staat geldig zijn

 Grondwet bepaalt verdeling van bevoegdheden
 Bv België

Confederatie = statenbond
= een verbinding van onafhankelijke staten die hun eigen soevereiniteit behouden, maar
overeenkomen om bepaalde aangelegenheden zoals buitenlandse belangen en veiligheid,
gemeenschappelijk te regelen

2.3 Scheiding der machten

Macht Instelling Bevoegdheid
Wetgevende macht Parlement, raad, Kamer, - Maken van wetten
Senaat, … - Controleren uitvoerende
macht
- Goedkeuren internationale
verdragen
- Onderzoeken van
problemen in samenleving
Uitvoerende macht Regering - Land besturen
- Indienen wetsontwerpen
- Wetten uitvoeren
Rechterlijke macht Rechtbanken, hoven, … - Uitspraken doen over
geschillen


2.4 Grondwet

Grondwet = een geheel van fundamentele rechtsregels en basis voor alle andere wetten in ons land

 bevoegdheidsverdeling tussen de onderscheiden gezagsniveaus en de taken van de
gezagsorganen
 bepaalt de indeling en de samenstelling van het federale België
 somt fundamentele rechten en vrijheden van de burger op

,3. Verschillende bestuursniveaus

3.1 Gemeenten

 Stad of gemeente

Stad is gebaseerd op het onderscheid tussen stedelijke agglomeraties en het platteland en werd door
de koning toegekend, nu vooral symbolisch

 Taken

Zorgen voor het gemeentelijk belang:

- waken over de veiligheid;
- zorgen voor een propere buurt;
- ontspanning;
- onderwijs;
- …

Verplichtingen die worden opgelegd:

- elke gemeente moet een bibliotheek hebben;
- elke gemeente kan een bouwvergunning afleveren;
- elke gemeente kan wegenwerken laten uitvoeren.

 Instellingen

Gemeenteraad = wetgevend orgaan

 wordt rechtstreeks door de bevolking verkozen
 staat in voor het bestuur van de gemeente en kan niet ontbonden worden tijdens zijn
legislatuur (6 jaar).

College van burgemeester en schepenen = uitvoerend orgaan

 dagelijks bestuur van de gemeente wordt waargenomen
 schepenen worden gekozen door de gemeenteraad en krijgen één of meer speciale sectoren
toegewezen
 kandidaat met meeste voorkeurstemmen in grootste fractie van de coalitie -> burgemeester
 voert de beslissingen uit van de gemeenteraad
 belangrijke ambtenaren zijn de gemeentesecretaris, gemeenteontvanger en de
politiecommissaris

3.2 Provincies

 Taken

Bestuur van hele streek:

- de provincie steunt de bibliotheken van de gemeente;
- ze geeft premies om oude monumenten te restaureren;
- ze geeft milieuvergunningen aan bedrijven;
- toerisme; …

,  Instellingen

Provincieraad = wetgevend orgaan

 Om de 6 jaar wordt deze raad rechtstreeks door de bevolking gekozen.

Bestendige deputatie = uitvoerend orgaan

 De députés worden verkozen door en uit de provincieraad
 belast met het dagelijks bestuur van de provincie
 rechterlijke instantie, o.a. in verband met de geldigheid van gemeenteraadsverkiezingen;
 administratief toezicht op de gemeenten.

Gouverneur

 voor onbepaalde duur door de Vlaamse regering aangesteld
 vertegenwoordigt de federale en Vlaamse overheid
 is voorzitter van de bestendige deputatie, maar is geen lid van de provincieraad
 staat in voor de handhaving van de orde en rust in de provincie

3.3 Federaal België: gemeenschappen

 Federale staat krijgt vorm

1970: eerste herziening grondwet

 3 cultuurgemeenschappen
 3 gewesten

Na 1970:

 Bevoegdheden van federaal naar deelstaten

5 bestuursniveaus:

- Federaal niveau
- Gemeenschapsniveau
- Gewestelijk niveau
- Provinciaal niveau
- Gemeentelijk niveau

 Bevoegdheden

Gemeenschappen houden zich bezig met persoonsgebonden kwesties:

- Cultuur
- Onderwijs
- Audiovisuele media
- Geneeskunde
- Gebruik van talen
- Wetenschappelijk onderzoek
- Internationale betrekking tot bovenstaande zaken

 Geografisch