Samenvatting Wereldoriëntatie 2.1 (door Lena gegeven)

Samenvatting Wero 2.1
Deel 2: Lena
Hoofdstuk 1: Samenhang in ecosystemen

1. Abiotische en biotische factoren

Biotische factoren = de levende wezens en de invloeden die ze op elkaar uitoefenen, hun onderlinge
relaties

Abiotische factoren = de invloeden afkomstig van de niet-levende natuur

1.1 Abiotische factoren

 Klimaat: weer en seizoenen (!!!! Op examen 2 van deze een voor en nadeel geven)

Licht:

Voordeel: energie
Nadeel: stress door te veel licht (pooldag)

Bv: Planten hebben licht nodig voor de fotosynthese

 Onder bladerdek: minder planten
 Open plekken: meer begroeiing

Temperatuur:

Nadeel vorst: planten die sterven
Voordeel: bacteriën die sterven, sommige zaadjes hebben het nodig (bv sla)

Nadeel droogte: uitdroging
Voordeel droogte: mais heeft het nodig

 Bij vorst: schade aan jonge plantjes
 Bij hitte: uitdroging

Wind:

Bv hoge windsnelheden: schade door ontworteling en breuk van bomen

 Nadelen: voor houtproductie
 Voordelen: kale plekken met meer licht, poelen onder omgevallen bomen voor amfibieën

Neerslag en vochtigheid:

Voordeel: beschermlaag en isolatie voor kiemplantjes zoals eik, winterslaap
Nadeel sneeuw: planten die daar niet tegen kunnen

Nadeel hagel: stukmaken van planten
Voordeel: smelt en kan opgenomen worden in gras

Nadeel ijzel (= ontstaat bij neerslag, die bevriest op het moment dat het de bovenleiding raakt en zo
een ijslaag vormt): natheid

,Bv waterverlies door transpiratie en watertoevoer door wortels

 Op veel plaatsen grondwater opgepompt -> problemen
 Onder bomen is het vochtiger

Bliksem:

Nadeel: bos kapot door brand
Voordeel: bosverjonging door brand

Bv inslag zorgt voor opensplijten bomen en bij droogte bosbrand

Daglengte en seizoenen:

Bv in bos veranderingen door seizoenen

 Hoogteligging, reliëf en bodem

Hoogteligging:

Bv loofbomen veranderen in naaldbomen vanaf bepaalde hoogte

Reliëf:

Bv op stenige hellingen: wortels van bomen ondiep en oppervlakkig

Samenstelling van bodem en vochtigheid:

Bv boomsoorten verschillen door bodemsoort

 Waterkwaliteit en diepte van water

In bossen: vijvers en vennen

 Dieren en planten daar hangen af van: temperatuur, zuurstof, zuurtegraad, voedselrijkdom en
diepte van het water
 Zuur water: geen vissen
 Ondiep: moeras- en oeverplanten

 Levende wezens kunnen de abiotische factoren beïnvloeden

Voorbeeld:

De factor licht in een bos wordt sterk beïnvloed door het bladerdek van de hoge bomen. In een
loofbos is het koeler en is de lucht vochtiger dan in open landschap.

, 1.2 Biotische factoren

 Relaties tussen levende wezens

Belangrijkste relaties:

Concurrentie om grondstoffen:

Bv bomen om licht en voedsel uit de grond

 Hangt ook af van bodemgrond wie zal winnen

Afhankelijkheid voor voedsel:

Bv pas geplante plantjes beschermen tegen vraat door konijnen

Afhankelijkheid voor groeiplaats of steun bij het groeien:

Bv Klimplanten zoals klimop en kamperfoelie groeien langs de stam van bomen naar het licht.

Beschutting en nestplaats:

Bv lieveheersbeestjes vinden beschutting tussen diepe groeven van schors

Afhankelijkheid van ontbindende stoffen:

Bv afvaleters met rottend materiaal op de bodem

Parasitisme:

= samenlevingsvorm waarbij 1 van de partners geschaad of gedood wordt

 Bv honingzwam, groeit aan basis van loofbomen

Half-parasieten:

= onttrekt water en mineralen van gastheer maar doet zelf ook aan fotosynthese

 Bv maretak

Samenleven met wederzijds voordeel:

= symbiose of mutualisme

 Bv schimmel voorziet plant van voedingstoffen en plant geeft suikers
 Bv vliegenzwammen

Invloed op voortplanting:

Bv vergeten wintervoorraad van bijv. eekhoorn zorgt voor verspreiding van bomen