Life events
2023-2024
Samenvatting
Yade Houben
VIVES Kortrijk
,Inhoud
Life events ................................................................................................................................................ 1
1. Subjectieve beleving ......................................................................................................................... 4
1.1 Emoties ............................................................................................................................... 8
1.2 Subjectief welzijn ................................................................................................................ 9
2. Life events in een breder kader ....................................................................................................... 11
2.1 Een continuüm van gebeurtenissen en ervaringen........................................................... 11
2.1.1 Dagelijkse ervaringen .................................................................................................................... 11
2.1.2 Erbij horende meevallers en tegenvallers ..................................................................................... 11
2.1.3 Life events ...................................................................................................................................... 11
2.1.3.1 levensomstandigheden en ingrijpende gebeurtenissen............................................................. 11
2.1.3.2 Traumatische ervaringen ........................................................................................................... 12
2.1.4 Uitgelichte life events .................................................................................................................... 12
2.1.4.1 Geweld ....................................................................................................................................... 12
2.1.4.1.1 Seksueel geweld .................................................................................................................... 12
2.1.4.2 Bedreigingen van de gezondheid: chronische ziektes ............................................................... 16
2.1.4.3 Relaties en gezinsvormen .......................................................................................................... 17
2.1.4.4 Verlieservaringen ....................................................................................................................... 17
2.1.4.4.1 In brede zin .......................................................................................................................... 17
2.1.4.4.2 Het verdriet van asielzoekers ............................................................................................... 17
2.1.4.4.3 Nabestaanden van suïcide .................................................................................................... 17
2.1.4.4.4 Naderend levenseinde .......................................................................................................... 17
2.1.4.5 Ongevallen ................................................................................................................................. 18
2.1.4.6 ‘veroorzakers’ van verkeersongelukken ..................................................................................... 18
2.1.4.7 Geld ............................................................................................................................................ 18
2.1.4.8 Job verliezen en werkloosheid ................................................................................................... 19
2.2 Diagnostiek ........................................................................................................................ 19
2.2.1 Social readjustment rating scale (SRRS) ....................................................................................... 19
2.2.2 The undergraduate stress questionnaire (USQ)............................................................................ 19
3. Beïnvloedende factoren.................................................................................................................. 20
3.1 Modellen ........................................................................................................................... 20
3.1.1 Balansmodel ................................................................................................................................. 20
3.1.2 Biopsychosociaal model ............................................................................................................... 20
3.2 Biologische factoren ......................................................................................................... 20
3.2.1 Interacties tussen genen en omgeving ......................................................................................... 20
3.2.2 Het beloningsnetwerk .................................................................................................................. 20
3.2.3 Herinneringen ............................................................................................................................... 21
3.2.4 Window of tolerance en polyvagale theorie .................................................................................. 21
3.2.5 Lichaamsbeweging ....................................................................................................................... 22
2
, 3.2.6 Voeding en eetpatroon ................................................................................................................. 23
3.2.7 Slaappatroon ................................................................................................................................ 23
3.3 Psychologische factoren ................................................................................................... 24
3.3.1 Moderatoren ................................................................................................................................. 24
3.3.1.1 Persoonlijkheid ......................................................................................................................... 25
3.3.1.2 Veerkracht................................................................................................................................. 25
3.3.1.3 Weerbaarheid............................................................................................................................ 25
3.3.1.4 Optimisme ................................................................................................................................ 25
3.3.1.5 Appraisals ................................................................................................................................. 25
3.3.1.6 Attributies ................................................................................................................................. 26
3.3.1.7 Sence of coherence .................................................................................................................... 26
3.3.1.8 Locus of control ........................................................................................................................ 26
3.3.1.9 Spiritualiteit .............................................................................................................................. 26
3.3.2 Motivatie ....................................................................................................................................... 26
3.3.3 Coping ........................................................................................................................................... 26
3.3.3.1 Probleemgerichte en emotiegerichte coping .............................................................................27
3.3.3.2 Cognitieve herstructurering .......................................................................................................27
3.3.3.3 Sociale vergelijkingen ................................................................................................................27
3.4 Sociale factoren ..................................................................................................................27
3.4.1 Hechting ........................................................................................................................................27
3.4.2 Vriendschap en liefde ................................................................................................................... 28
3.4.2.1 Vriendschap .............................................................................................................................. 28
3.4.2.2 Liefde ........................................................................................................................................ 29
3.4.3 Sociale steun ................................................................................................................................. 30
4. Gevolgen voor het individu ............................................................................................................. 31
4.1 Een normale reactie op een abnormale gebeurtenis......................................................... 31
4.1.1 secundaire traumatisering............................................................................................................. 31
4.1.2 mythes rond stress en trauma ...................................................................................................... 32
4.2 Stress ................................................................................................................................. 32
4.3 Gevolgen van stress .......................................................................................................... 34
4.4 Rouw ................................................................................................................................. 36
4.4.1 Viertakenmodel van Wiliam Worden ........................................................................................... 36
4.4.2 Rouw en veerkracht ...................................................................................................................... 38
4.4.3 Betekenisgeving ............................................................................................................................ 38
4.4.4 Rouw bij kinderen ........................................................................................................................ 38
4.5 Posttraumatisch succes .................................................................................................... 38
3
, 1. Subjectieve beleving
= We do not see the things as they are, we see them as we are.
= Al wat we waarnemen, waar we de focus op leggen, de betekenis die we aan het waargenomene
koppelen… wordt door een resem factoren bepaald en voornamelijk bepaald door wie we zijn.
Gewaarwording = de opname van stimulatie en het vertalen van deze stimulatie in
elektrochemische neuronale signalen die naar de hersenen gestuurd kunnen worden en daar
omgezet worden in beelden, klanken, geuren, smaken…
Waarneming = het organiseren, interpreteren en begrijpen van de gewaarwording.
Oefening: drie invalshoeken
− De biologische bijdrage: Drukt een blindgeboren kind blijheid uit met een glimlach op basis
van een aangeboren vaardigheid? Worden honger en verzadiging ook bepaald door niet-
biologische factoren?
− De cognitieve bijdrage: Is een emotionele reactie altijd irrationeel? Hoe kun je de eigen
prestatiemotivatie verhogen? Waarom hebben mensen last van faalangst?
− De sociaal-culturele bijdrage: Glimlachen mensen in alle culturen bij de emotie blijheid? Is de
prestatiemotivatie typisch westers?
Emotie = een reactie op een stimulus die bestaat uit een fysiologische opwinding en gepaard gaat
met een evaluatie van de stimulus, een gezichtsuitdrukking en een subjectieve ervaring.
Drie belangrijke functies van emoties (volgens Rolls):
1. Overlevingsgericht
2. Adequate communicatie in een sociale context: rekening houden met de behoeften en
gevoelens van anderen.
3. Cognitie ondersteunend: verhoogde aandacht
Positieve (aangename) emoties = neiging hebben om prikkel opnieuw op te zoeken of gedrag te
herhalen.
Negatieve (onaangename) emoties = neiging hebben om de prikkel te vermijden of gedrag te
onderdrukken.
Emoties bestaan uit:
1. Een evaluatie van de stimulus
2. Een lichamelijke respons
3. Een subjectieve ervaring
Verschillende theorieën over het belang van de beoordeling van de stimulus
James-Lange
Beoordeling
Stimulus Lichamelijke
(stimulus =
(bang!) reactie
gevaar)
4
2023-2024
Samenvatting
Yade Houben
VIVES Kortrijk
,Inhoud
Life events ................................................................................................................................................ 1
1. Subjectieve beleving ......................................................................................................................... 4
1.1 Emoties ............................................................................................................................... 8
1.2 Subjectief welzijn ................................................................................................................ 9
2. Life events in een breder kader ....................................................................................................... 11
2.1 Een continuüm van gebeurtenissen en ervaringen........................................................... 11
2.1.1 Dagelijkse ervaringen .................................................................................................................... 11
2.1.2 Erbij horende meevallers en tegenvallers ..................................................................................... 11
2.1.3 Life events ...................................................................................................................................... 11
2.1.3.1 levensomstandigheden en ingrijpende gebeurtenissen............................................................. 11
2.1.3.2 Traumatische ervaringen ........................................................................................................... 12
2.1.4 Uitgelichte life events .................................................................................................................... 12
2.1.4.1 Geweld ....................................................................................................................................... 12
2.1.4.1.1 Seksueel geweld .................................................................................................................... 12
2.1.4.2 Bedreigingen van de gezondheid: chronische ziektes ............................................................... 16
2.1.4.3 Relaties en gezinsvormen .......................................................................................................... 17
2.1.4.4 Verlieservaringen ....................................................................................................................... 17
2.1.4.4.1 In brede zin .......................................................................................................................... 17
2.1.4.4.2 Het verdriet van asielzoekers ............................................................................................... 17
2.1.4.4.3 Nabestaanden van suïcide .................................................................................................... 17
2.1.4.4.4 Naderend levenseinde .......................................................................................................... 17
2.1.4.5 Ongevallen ................................................................................................................................. 18
2.1.4.6 ‘veroorzakers’ van verkeersongelukken ..................................................................................... 18
2.1.4.7 Geld ............................................................................................................................................ 18
2.1.4.8 Job verliezen en werkloosheid ................................................................................................... 19
2.2 Diagnostiek ........................................................................................................................ 19
2.2.1 Social readjustment rating scale (SRRS) ....................................................................................... 19
2.2.2 The undergraduate stress questionnaire (USQ)............................................................................ 19
3. Beïnvloedende factoren.................................................................................................................. 20
3.1 Modellen ........................................................................................................................... 20
3.1.1 Balansmodel ................................................................................................................................. 20
3.1.2 Biopsychosociaal model ............................................................................................................... 20
3.2 Biologische factoren ......................................................................................................... 20
3.2.1 Interacties tussen genen en omgeving ......................................................................................... 20
3.2.2 Het beloningsnetwerk .................................................................................................................. 20
3.2.3 Herinneringen ............................................................................................................................... 21
3.2.4 Window of tolerance en polyvagale theorie .................................................................................. 21
3.2.5 Lichaamsbeweging ....................................................................................................................... 22
2
, 3.2.6 Voeding en eetpatroon ................................................................................................................. 23
3.2.7 Slaappatroon ................................................................................................................................ 23
3.3 Psychologische factoren ................................................................................................... 24
3.3.1 Moderatoren ................................................................................................................................. 24
3.3.1.1 Persoonlijkheid ......................................................................................................................... 25
3.3.1.2 Veerkracht................................................................................................................................. 25
3.3.1.3 Weerbaarheid............................................................................................................................ 25
3.3.1.4 Optimisme ................................................................................................................................ 25
3.3.1.5 Appraisals ................................................................................................................................. 25
3.3.1.6 Attributies ................................................................................................................................. 26
3.3.1.7 Sence of coherence .................................................................................................................... 26
3.3.1.8 Locus of control ........................................................................................................................ 26
3.3.1.9 Spiritualiteit .............................................................................................................................. 26
3.3.2 Motivatie ....................................................................................................................................... 26
3.3.3 Coping ........................................................................................................................................... 26
3.3.3.1 Probleemgerichte en emotiegerichte coping .............................................................................27
3.3.3.2 Cognitieve herstructurering .......................................................................................................27
3.3.3.3 Sociale vergelijkingen ................................................................................................................27
3.4 Sociale factoren ..................................................................................................................27
3.4.1 Hechting ........................................................................................................................................27
3.4.2 Vriendschap en liefde ................................................................................................................... 28
3.4.2.1 Vriendschap .............................................................................................................................. 28
3.4.2.2 Liefde ........................................................................................................................................ 29
3.4.3 Sociale steun ................................................................................................................................. 30
4. Gevolgen voor het individu ............................................................................................................. 31
4.1 Een normale reactie op een abnormale gebeurtenis......................................................... 31
4.1.1 secundaire traumatisering............................................................................................................. 31
4.1.2 mythes rond stress en trauma ...................................................................................................... 32
4.2 Stress ................................................................................................................................. 32
4.3 Gevolgen van stress .......................................................................................................... 34
4.4 Rouw ................................................................................................................................. 36
4.4.1 Viertakenmodel van Wiliam Worden ........................................................................................... 36
4.4.2 Rouw en veerkracht ...................................................................................................................... 38
4.4.3 Betekenisgeving ............................................................................................................................ 38
4.4.4 Rouw bij kinderen ........................................................................................................................ 38
4.5 Posttraumatisch succes .................................................................................................... 38
3
, 1. Subjectieve beleving
= We do not see the things as they are, we see them as we are.
= Al wat we waarnemen, waar we de focus op leggen, de betekenis die we aan het waargenomene
koppelen… wordt door een resem factoren bepaald en voornamelijk bepaald door wie we zijn.
Gewaarwording = de opname van stimulatie en het vertalen van deze stimulatie in
elektrochemische neuronale signalen die naar de hersenen gestuurd kunnen worden en daar
omgezet worden in beelden, klanken, geuren, smaken…
Waarneming = het organiseren, interpreteren en begrijpen van de gewaarwording.
Oefening: drie invalshoeken
− De biologische bijdrage: Drukt een blindgeboren kind blijheid uit met een glimlach op basis
van een aangeboren vaardigheid? Worden honger en verzadiging ook bepaald door niet-
biologische factoren?
− De cognitieve bijdrage: Is een emotionele reactie altijd irrationeel? Hoe kun je de eigen
prestatiemotivatie verhogen? Waarom hebben mensen last van faalangst?
− De sociaal-culturele bijdrage: Glimlachen mensen in alle culturen bij de emotie blijheid? Is de
prestatiemotivatie typisch westers?
Emotie = een reactie op een stimulus die bestaat uit een fysiologische opwinding en gepaard gaat
met een evaluatie van de stimulus, een gezichtsuitdrukking en een subjectieve ervaring.
Drie belangrijke functies van emoties (volgens Rolls):
1. Overlevingsgericht
2. Adequate communicatie in een sociale context: rekening houden met de behoeften en
gevoelens van anderen.
3. Cognitie ondersteunend: verhoogde aandacht
Positieve (aangename) emoties = neiging hebben om prikkel opnieuw op te zoeken of gedrag te
herhalen.
Negatieve (onaangename) emoties = neiging hebben om de prikkel te vermijden of gedrag te
onderdrukken.
Emoties bestaan uit:
1. Een evaluatie van de stimulus
2. Een lichamelijke respons
3. Een subjectieve ervaring
Verschillende theorieën over het belang van de beoordeling van de stimulus
James-Lange
Beoordeling
Stimulus Lichamelijke
(stimulus =
(bang!) reactie
gevaar)
4
