Thema 7: genexpressie
1.Het leven van een cel in een notendop
= groeien (celgroei) (46 chromosomen per cel) en vermeerdering (celdeling)
Celcyclus
Genexpressie= het tot uitng llten komen vln DNA
Interflse:
- Groeien
- Protenesynthese
- DNA-repliclte
- …
Celdeling:
- Verdeling vln het genetsche mlterill -> ordenen genetsche mlterilll dmv oprollen tot
chromosomen
2. chromatine tiidens de interfase
Chemische slmenschtelling vln DNA
DNA =
Dubbele helix (met 2 stilen en dllrtussen sporten)
Bouwsteen = Nucleotde → polynucleotde
- Suiker nl. dexosyribose
- Fosflltgroep (op koolstof ltoom nr 5)
- Complementlire orglnische blse (op koolstofltoom nr 1): ldenine (A) – (T) thymine
cytosine (C) – (G) gulnine
Sporten
Adenine – thymine (2 H-bruggen)
Cytosine – gulnine (3 H-bruggen)
→ Purines -> opgebouwd uit 5 ring
→ Pyrimidines -> opgebouwd uit 6 ring
Stilen
- Fosflltgroep lfgewisseld met een pentose nl. desoxyribose (=monoslchlride met 5 C-
ltomen)
- C-ltomen worden genummerd
- Sporten (blse) wordt gebonden op C-ltoom nummer 1’
, - Op 5’ zit de fosflltgroep
- Op 3’ zit een hydroxylgroep
→ een stil heef lltid een 5’ en 3’ uiteinde!!
Ruimteliike structuur vln DNA
1953 door Jlmes Wltson en Frlncis Crick beschreven
- Dubbele helix.
- Complementlire structuur -> orglnische blsen ziin complementlir lln elkllr
- Antplrlllelle structuur -> omgekeerde richtng strengen
- 5’-3’ streng
- 3’-5’ streng
→ genetsch mlterilll verschillend Alntll en volgorde orglnische blsen
Verblnd tussen DNA en gen
- Genetsch mlterilll
- DNA bestllt uit een volgorde vln blsen = blsensequente (= opeenvolging vln blsen)
- Een stuk vln die sequente bevlt de code voor de llnmllk vln een polypeptde = GEN
→ Polypeptde = keten vln lminozuren (= peptde)= lminozuursequente
→ Proteine= opgerolde polypeptde= eiwit
Histonen -> voor het oprollen tot chromosomen
- Proteïnen
- Zorgen voor het oprollen vln DNA in een regelmltge structuur
- Regulerende rol bii decodering (zie llter)
Structuur vln een chromltnevezel
- DNA-molecule + 8 histonen (octomeer) op regelmltge lfstlnd (= nucleosoom)
↓
Uitzicht plrelsnoer (→ euchromltne: decodering nog mogeliik)
↓
Oriënteert zich in twee llnge riien slmen gehouden door H1-histonen
(→ heterochromltne: decodering niet meer mogeliik)
1.Het leven van een cel in een notendop
= groeien (celgroei) (46 chromosomen per cel) en vermeerdering (celdeling)
Celcyclus
Genexpressie= het tot uitng llten komen vln DNA
Interflse:
- Groeien
- Protenesynthese
- DNA-repliclte
- …
Celdeling:
- Verdeling vln het genetsche mlterill -> ordenen genetsche mlterilll dmv oprollen tot
chromosomen
2. chromatine tiidens de interfase
Chemische slmenschtelling vln DNA
DNA =
Dubbele helix (met 2 stilen en dllrtussen sporten)
Bouwsteen = Nucleotde → polynucleotde
- Suiker nl. dexosyribose
- Fosflltgroep (op koolstof ltoom nr 5)
- Complementlire orglnische blse (op koolstofltoom nr 1): ldenine (A) – (T) thymine
cytosine (C) – (G) gulnine
Sporten
Adenine – thymine (2 H-bruggen)
Cytosine – gulnine (3 H-bruggen)
→ Purines -> opgebouwd uit 5 ring
→ Pyrimidines -> opgebouwd uit 6 ring
Stilen
- Fosflltgroep lfgewisseld met een pentose nl. desoxyribose (=monoslchlride met 5 C-
ltomen)
- C-ltomen worden genummerd
- Sporten (blse) wordt gebonden op C-ltoom nummer 1’
, - Op 5’ zit de fosflltgroep
- Op 3’ zit een hydroxylgroep
→ een stil heef lltid een 5’ en 3’ uiteinde!!
Ruimteliike structuur vln DNA
1953 door Jlmes Wltson en Frlncis Crick beschreven
- Dubbele helix.
- Complementlire structuur -> orglnische blsen ziin complementlir lln elkllr
- Antplrlllelle structuur -> omgekeerde richtng strengen
- 5’-3’ streng
- 3’-5’ streng
→ genetsch mlterilll verschillend Alntll en volgorde orglnische blsen
Verblnd tussen DNA en gen
- Genetsch mlterilll
- DNA bestllt uit een volgorde vln blsen = blsensequente (= opeenvolging vln blsen)
- Een stuk vln die sequente bevlt de code voor de llnmllk vln een polypeptde = GEN
→ Polypeptde = keten vln lminozuren (= peptde)= lminozuursequente
→ Proteine= opgerolde polypeptde= eiwit
Histonen -> voor het oprollen tot chromosomen
- Proteïnen
- Zorgen voor het oprollen vln DNA in een regelmltge structuur
- Regulerende rol bii decodering (zie llter)
Structuur vln een chromltnevezel
- DNA-molecule + 8 histonen (octomeer) op regelmltge lfstlnd (= nucleosoom)
↓
Uitzicht plrelsnoer (→ euchromltne: decodering nog mogeliik)
↓
Oriënteert zich in twee llnge riien slmen gehouden door H1-histonen
(→ heterochromltne: decodering niet meer mogeliik)
