Financiële markten 1 - Samenvatting cursus

Hoofdstuk 1. Directe, semi-directe en indirecte fnnnciering:
1.1 Inventarisate van de macro-economiscee economie
Consumptiekrediet, hyipothecaire krediet, ineesteringskrediet en kaskrediet

VERMOGEN wordt opgebouwd door sparen.
Inkomen niet volledig consumeren = sparen/ fnancieel vermogen opbouwen
Totaal vermogen gezinnen = fnancieel (roerend) en niet-fnancieel (onroerend) vermogen
NETTO VERMOGENSPOSITIE : Totale vermogen corrigeren met aangegane schulden
In neto-termen fnancieren de gezinnen hoofdzakelijk de overheid en de bedrijven
Groei in neto vermogen toont ook duidelijk de crisissen aan en de momenten van hoogconjunctuur

Bedrijven: overschot aan kasmiddelen  zo rendabel mogelijk beleggen

Overheid: ruime behoefe aan fnanciële middelen om overheidsschuld te fnancieren
 Door gezinnen en fnanciële instellingen

Financiële instellingen: fungeren als doorgeefuik
Financiële stromen uit het buitenland: hangen af van handelsbalans

Vermogen wordt direct of indirect aangehouden door partculieren (gezinnen)
! Vermogenspiramide geef de ongelijke verdeling van vermogens weer

Spaarquote kan negatef zijn! Het hangt af van de capaciteit en de bereidheid tot sparen.
Spaarcapaciteit  hangt af v/h inkomen per capita en de inkomensgroei.
Spaarbereidheid  hangt af van fnanciële variabelen zoals stand van de interestvoeten en de verwachte
infate.

The lost decade:
 Dot-com bubble
 Tussen 2000 en 2005 nam het neto fnancieel vermogen slechts beperkt toe
 Grootste fnanciële crisis 2008  neto vermogen daalt met 10%
 2009: herstel
 Beperkte groei tussen 2000 en 2012

België heef een positeve neto fnancieringsposite  we hebben vorderingen op het buitenland

1.2 Financiële actva
De fnanciële transfers van partjen met een fnancieringsbehoefe naar economische agenten met een
fnancieringstekort doen FINANCIËLE STROMEN ontstaan.
Economische efciënte wordt vergroot:
 FUND TRANSFERS = Kapitalen die niet productef benut zouden worden: kanaliseren naar zinvolle
projecten
 RISK TRANSFERS = Daardoor worden risico’s doorgeschoven en gedeeld

Financiële transfers worden gerealiseerd door het creëren van andere fnanciële instrumenten/ actva dan
geld.
We kunnen geld beschouwen als een fnancieel actvum (fnancieel instrument) maar andere fnanciële
actva zullen vanuit beleggingsstandpunt aantrekkelijker zijn omdat zij opbrengsten kunnen genereren
! Alle FA verschillen zowel van risicoprofel als wat betref de tussentjdse realiseerbaarheid
(liquiditeitsgraad) van die rechten
 beide bepalen in hoge mate de vergoeding die een fnancieel product biedt

1

,Hoger risico en lage liquiditeit = fnanciële compensate = risicopremie/ liquiditeitspremie

1.2.1 Risicoprofel
Aandeelhouders dragen het commercieel risico: de onderneming doet het al dan niet goed

Leningen, obligates, kasbons, … zijn fnancieringsbronnen die het vreemd vermogen spijzen
! Veel van deze vreemd vermogensinstrumenten geven de houder, gedurende een bepaalde periode, het
recht op een beperkte vaste vergoeding = INTERESTVERGOEDING= VASTRENTENDE EFFECTEN
(fxedincomesecurites)
Wegens de hogere graad van risico die de belegger in aandelen neemt vgl met de obligatehouder (of lening
verschafer) zal de ADH een hoger rendement verwachten op zijn belegging.
MAAR indien beurs crasht: obligatehouder ex-post beter resultaat dan aandeelhouder
Risico kan gemeten worden a.d.h.v.d. volatliteit en de rendementen
! Indien we beleggen in een risicovol actvum, hangt het gerealiseerde rendement af van de conjunctuur

Variante van rendementen: afwijkingen kwadrateren en daar het gemiddelde van nemen
Standaardafwijking = wortel van de variante = VOLATILITEIT
Een hogere volatliteit impliceert meer afwijkingen van het verwachte rendement en dus meer risico


1.2.2 Liquiditeitsprofee
Financiële actva kunne makkelijk omgezet worden naar geld = hoge liquiditeitsgraad
SPAARBOEKJE: makkelijke overdracht van spaarrekening naar zichtrekening
TERMIJNREKENING: bepaalde som geld wordt vastgezet voor een bepaalde periode = vermindering van
liquiditeit  hogere rente omdat je niet over die som kunt beschikken
Liquiditeit hangt niet alleen af van de kenmerken van het fnanciële instrument maar evenzeer van de
hoeveelheid die iemand wenst te kopen of verkopen
 Grote orders: moeilijker te verplaatsen  kunnen prijsefecten veroorzaken
 Groot verkooporder kan overaanbod creëren en een neerwaartse prijsdruk teweegbrengen
 Liquiditeit onder druk omdat de efecten niet zonder prijsverlies (= impliciete transactekost)
kunnen verkocht worden
PROXIES VAN LIQUIDITEIT
 Tijdspanne: die nodig om een efect te verkopen en toch de volledige marktwaarde te ontvangen
 Bedrag: dat men moet opgeven wanneer het efect onmiddellijk verkocht wordt
oBied-laat marge (bid ask spread) = liquiditeitsmaatstaf
oVerschil tussen biedkers (aankoopkoers) en laatkoers (verkoopkoers) = bied-laat marge
 Marktdiepte: gemeten a.d.h.v. een liquiditeitsrato
o Rato = verhouding tussen het handelsvolume gedurende een bepaalde tjdsperiode en de
absolute prijsverandering
o Rato geef dus aan in welke mate de markt in staat is om orders te verwerken zonder grote
veranderingen in de prijs te veroorzaken
 Verhandelde volume/ grootte van de onderneming:
o Grote ondernemingen, gemeten via marktkapitalisate, worden geacht meer liquide te zijn dan
kleinere ondernemingen
 Free float: meet het aantal of de proporte vrij verhandelbare aandelen
o Een deel van de efecten blijf altjd in handen van de overheid (privatsering), de
moedermaatschappij of de ADH. Slechts een deel van de aandelen worden verspreid onder het
publiek
o Hoe groter de free foat hoe meer liquide het aandeel kan zijn
o Metng gebruikt transparantewetgeving (ADH verplicht wanneer substanteel deel van de
verworven aandelen van een onderneming: belang publiek maken)
 Gemiddelde verblijftijd: berekend op basis van de free foat
o Verhouding van de free foat op het verhandelde volume van een bepaald jaar


2

, o Stel rato = 1  het duurt 1 jaar alvorens alle vrij verhandelbare aandelen 1 keer werden
verhandelt
Beste voor beleggers: onderneming met grote free foat die de liquiditeit van hun aandelen kan
garanderen. Beurskapitalisate 1 miljard.


1.3 Financieringskanalen
Financiële transfers kunnen op 2 verschillende manieren gerealiseerd worden:
1. Directe en semidirecte fnanciering  op een directe wijze via fnanciële (kapitaal)markten
2. Indirecte fnanciering  op een indirecte wijze via fnanciële tussenpersonen
Financiële markten = het uitgeven van efecten zoals aandelen of obligates
Financiële tussenpersoon = kredietverlening
Kredieten worden typisch verstrekt door banken
Nieuwe manier: shadow banking  kredieten die oorspronkelijk door banken werden uitgegeven maar
later doorverkocht worden aan beleggers zorgen ervoor dat de facto beleggers kredietverschafers worden


1.3.1: Direct fnanciering
Financiering tussen de behoevende en de spaarder gebeurt rechtstreeks. We spreken hier over een
fnanciering via een fnanciële markt.
FINANCIEEL INSTRUMENT/ACTIVUM = elk instrument dat een claim doet ontstaan op toekomstge
kasstromen. Vb. schuld dochter wegens fnanciering auto = informele fnanciële markt

INTERCOMPANY-LOAN = een dochteronderneming leent rechtstreeks van haar moederonderneming.
Hierdoor ontstaat een INTERNE FINANCIËLE MARKT binnen een multnatonale onderneming.
EMITTENT (issuer)  de uitgever van fnanciële actva. In dit vb. de dochter(onderneming).
De ouders traden op als INVESTOR. (Belegger)
Voorbeeld: wanneer een vennootschap opgericht wordt. Oprichters staan middelen af aan de onderneming
en krijgen in ruil aandelen
Onderneming = emitent
Oprichters = beleggers/ investors


1.3.2: Semi-direct fnanciering
Ook de emissie van fnanciële instrumenten (vb. overheidsobligates of aandelen) v/e beursgenoteerde
onderneming zijn in principe voorbeelden van directe fnanciering. Men spreekt van semi-directe
fnanciering omdat hierbij fnanciële tussenpersonen optreden die de uit- of ontlener adviseren of de
uiteindelijke inzameling of fondsen praktsch realiseren.
De fnanciële tussenpersoon treedt op voor rekening van de emitent en krijgt hiervoor een vergoeding.
(=fee  vandaar fee-business)
Klanten bijstaan bij het uitgeven van efecten = UNDERWRITING
UNDERWRITER = tussenpersoon die vers kapitaal plaatst

2 types van tussenpersonen bij de handel in efecten:
De BROKERefectenmakelaark verhandelt fnanciële actva voor rekening van een klant.
De DEALERverhandelt fnanciële actva voor eigen rekening.
(kan zowel bedrijf: brokeragefrm/persoon zijn)
Soms vinden we de 2 types bij dezelfde fnanciële speler terug = BROKER-DEALER
! Vereist: Chinese wall tussen deze 2 actviteiten

Er zijn verschillende manieren voor brokers om kopers en verkopers bij elkaar te brengen:
1. VOICE BROKERAGE = telefoon als communicatemedium om op zoek te gaan naar een tegenpartj.
vooral bij grote bedragen
2. ELEKTRONISCHE HANDELSPLATFORMEN = communicatemedium voor kleinere bedragen.

3

, De tussenpersoon hoef niet altjd een fnanciële tussenpersoon te zijn, maar kan bv. ook een BUSINESS
ANGEL NETWERK (netwerk voor grootnvesteerders)of een CROWDFUNDING-PROMOTOR zijn.
Business angel netwerken (vb. Vlerick BAN) brengen vermogende ondernemers(angels) in contact met
jonge ondernemingen. De angels kunnen de jonge groei-ondernemingen zowel helpen door partcipates i/
h aandelenkapitaal (=VENTURE CAPITAL) als door het toestaan van leningen of het geven van advies.

OPENBARE EMISSIES = staan onder het toezicht van de autoriteit voor fnanciële diensten en markten
(FSMA) (dient alle berichten en reclame die verspreid wordt eerst te controleren)

Om een PRIVAAT KARAKTER te krijgen, moeten de aanbiedingen van beleggingsinstrumenten:
 Uitsluitend gericht zijn aan gekwalifceerde beleggers (gevestgde rechtspersonen die een vergunning
hebben om actef te mogen zijn op de fnanciële markten)
 Gericht zijn aan minder dan 150 natuurlijke of rechtspersonen die geen gekwalifceerde beleggers zijn
(per lidstaat van de Europese economische ruimte)
 Een nominale waarde per eenheid of een totale tegenwaarde per aanbieding van ten minste 100 000
euro vereisen
 Een totale tegenwaarde van minder dan 100 000 euro hebben
! Ook voor transactes tussen professionele partjen neemt de wetgever aan dat er geen speciale
bescherming nodig is

PUBLIEKE EMISSIES = mag uitsluitend gericht zijn aan gekwalifceerd beleggers!
Publieke emissies gaan gepaard met het uitgeven van een PROSPECTUS. Dit is een document dat alle nodige
gegevens bevat die het publiek in staat moet stellen zich een verantwoord oordeel te vormen over de
voorgestelde belegging.
FSMA ontvangt deze documentate ook maar controleert ze niet

BESLUIT: directe en semi-directe fnanciering hebben duidelijke nadelen die alles te maken hebben met
moral hazard en informate-asymmetrie
Informate-assymmetrie = het verschil in kennis tussen de aanvrager van de fnanciering en de bankier die
op basis van een kredietbeoordeling een beslissing dient te nemen.


1.3.3: Indirecte fnanciering
 Hier treedt eveneens een fnanciële tussenpersoon op. De fnancieringsbehoefige zal immers
moeilijkheden ondervinden om een geschikte tegenpartj te vinden. Financiële tussenpersonen nemen zelf
posites in. Zij ontlenen in eigen naam en voor eigen rekening fondsen v/d uiteindelijke beleggers.
Voorbeelden ean zulke fnanciële tussenpersonen:
 Kredietnstellingen & instellingen voor collecteve belegging (ICB’s)
 ICB’S geven deelbewijzen uit onder het grote publiek en beleggen het totaal v/d ingezamelde
fondsen.
 Een persoon die gelddeposito’s of andere terugbetaalbare gelden aantrekt doet beroep op het
OPENBAAR SPAARWEZEN bij 1 van de volgende situates:
 Door de persoon, of in diens opdracht, worden reclamemiddelen aangewend, van welke aard
ook, gericht tot meer dan 50 personen, om de werving van deposito’s of andere
terugbetaalbare gelden aan te kondigen/ aan te bevelen
 De persoon doet (on)rechtstreeks beroep op 1 of meer bemiddelaars
 Door de persoon, of voor diens rekening, worden meer dan 50 personen gesolliciteerd


1.3.4: Sceaduwbankieren
Bij crisis: meer kredieten gefnancierd buiten het banksysteem dan erbinnen
Def. van Financial Stability Board (FSB): schaduwbankieren is het systeem van kredietntermediate via
entteiten en actviteiten buiten het regulieren bankwezen
Kenmerken:

4