SBV: samenvatting hoorcolleges
Assessment
Screening
Soorten Subjectieve
= door patiënt
EAT-10 (Eating Assessment Tool)
- Gevalideerd
- Beschikbaar in verschillende talen
Objectieve
= door clinicus
90 ml water test (‘Yale swallow protocol)
- In 1x, met rietje mag
- Verklaring: niemand kan 90ml water zonder protest in zijn trachea gieten
Tor-BSST
V-VST
Sensitiviteit en Sensitiviteit
specificiteit = de kans dat degene met de gezonde uitslag een positieve testuitslag heeft
Specificiteit
= de kans dat degene die de aandoening niet heeft een negatieve uitslag heeft
Saturatiemeting = objectieve, niet-invasieve, snelle en eenvoudige meting ifv aspiratie
- Luchtweginvasie = hypoxie (tekort aan zuurstof in bloed) + desaturatie
- Desaturatie = daling van ≥2% (of <90%)
Gezonde personen: 97-92%
Laag O² -gehalte: <90%
NIET DOEN!!
- Vroeger: aangeraden om te meten met gestandaardiseerde bedsidetest
- Nu: geen toegevoegde waarde, sensitiviteit en specificiteit niet betrouwbaar
GEEN BETROUWBARE METING
Cervicale Vooral meerwaarde bij zuigelingen
auscultatie Waardevol als aanvullende tool ifv klinisch oordeel (naast instrumenteel ond en
visuele observatie)
Dossierstudie
Geen info op ppt
,Anamnese
VRAGEN STELLEN LUISTEREN OBSERVEREN
Gevalideerde vragenlijsten
- DHI (Dysphagia Handicap
Index)
- D-Swal-QoL
Niet-gevalideerde vragenlijsten
Klinisch onderzoek
Onderdelen Oraal motorisch & sensorisch onderzoek + reflexen
- Kijken
- Meten
o IOPI (tong- en lipkracht meten, =Iowa Oral Performance
Instrument)
o Kaakwijdte (met latje)
o ROM tong (met latje)
Functioneel slikken
(Observatie)
Craniale zenuwen* Waarom onderzoeken?
- Helpt bij differentiaaldiagnose
- Aantasting CZ kan ademhaling, spraak én/of slikken beïnvloeden
Afferent (=sensorisch)
Algemeen sensorisch
=aanraking, pijn, temperatuur, druk, vibratie, proprioceptie
Speciaal sensorisch
=smaak, zicht, geur, gehoor, evenwicht
Visceraal sensorisch
=sensorische input van viscera (organen)
Efferent (=motorisch)
Visceraal motorisch
Gestandaardiseerd MASA (Mann Assessment of Swallowing Ability)
diagnostisch 1. Basisvoorwaarden, motorische/sensorische vaardigheden
slikonderzoek 2. Functioneel slikonderzoek
3. Dieetaanbevelingen/Risico-inschatting
DRINKEN
- Sliksnelheidstest
- Slikvolumetest
ETEN
- TOMASS
*in bijlage op ppt
, Instrumenteel onderzoek
Wat? FEES (=Fiberendoscopic Evaluation of Swallowing)
Slikvideo
HRPM (=High Resolution Pharyngeal Manometry)
FEES Waarom?
- Diagnostisch
- Therapeutisch (revalidatietechnieken, biofeedback)
Onderdelen
- Part I: Assess anatomy, physiology of structures in view
- Part II: Assess swallowing of food, liquid, secretions
- Part III: Assess response to therapeutic interventions
Voordelen
- Bedside mogelijk
- Geeft info dat geen enkel ander instrument geeft (secretie, luchtwegsluiting,
sensorische functie…)
- Gevoeliger aan aspiratie, penetratie en residu
‘Another gold standard’
Mondzorg
Belang gezonde mond
- Eten (kauwen/bijten) Algemene gezondheid (o.a. voeding)
- Spreken & kwaliteit van leven
- Esthetiek
- Sociaal functioneren
Gevolgen ongezonde mond
- Lokale infecties
- Endocarditis
- Verhoogde kans op CVA
- Aspiratiepneumonie (=slikpneumonie =longontsteking tgv aspiratie)
Meestal zal bolus naar rechterlong gaan, rechterlongontsteking komt meer voor
ASPIRATIEPNEUMONIE
Risicogroepen:
- Afhankelijk voor voeding/ mondzorg
- Aantal aangetaste tanden
- Sondevoeding
- Aantal medicatie
- >1 medische diagnose
- Roken
Assessment
Screening
Soorten Subjectieve
= door patiënt
EAT-10 (Eating Assessment Tool)
- Gevalideerd
- Beschikbaar in verschillende talen
Objectieve
= door clinicus
90 ml water test (‘Yale swallow protocol)
- In 1x, met rietje mag
- Verklaring: niemand kan 90ml water zonder protest in zijn trachea gieten
Tor-BSST
V-VST
Sensitiviteit en Sensitiviteit
specificiteit = de kans dat degene met de gezonde uitslag een positieve testuitslag heeft
Specificiteit
= de kans dat degene die de aandoening niet heeft een negatieve uitslag heeft
Saturatiemeting = objectieve, niet-invasieve, snelle en eenvoudige meting ifv aspiratie
- Luchtweginvasie = hypoxie (tekort aan zuurstof in bloed) + desaturatie
- Desaturatie = daling van ≥2% (of <90%)
Gezonde personen: 97-92%
Laag O² -gehalte: <90%
NIET DOEN!!
- Vroeger: aangeraden om te meten met gestandaardiseerde bedsidetest
- Nu: geen toegevoegde waarde, sensitiviteit en specificiteit niet betrouwbaar
GEEN BETROUWBARE METING
Cervicale Vooral meerwaarde bij zuigelingen
auscultatie Waardevol als aanvullende tool ifv klinisch oordeel (naast instrumenteel ond en
visuele observatie)
Dossierstudie
Geen info op ppt
,Anamnese
VRAGEN STELLEN LUISTEREN OBSERVEREN
Gevalideerde vragenlijsten
- DHI (Dysphagia Handicap
Index)
- D-Swal-QoL
Niet-gevalideerde vragenlijsten
Klinisch onderzoek
Onderdelen Oraal motorisch & sensorisch onderzoek + reflexen
- Kijken
- Meten
o IOPI (tong- en lipkracht meten, =Iowa Oral Performance
Instrument)
o Kaakwijdte (met latje)
o ROM tong (met latje)
Functioneel slikken
(Observatie)
Craniale zenuwen* Waarom onderzoeken?
- Helpt bij differentiaaldiagnose
- Aantasting CZ kan ademhaling, spraak én/of slikken beïnvloeden
Afferent (=sensorisch)
Algemeen sensorisch
=aanraking, pijn, temperatuur, druk, vibratie, proprioceptie
Speciaal sensorisch
=smaak, zicht, geur, gehoor, evenwicht
Visceraal sensorisch
=sensorische input van viscera (organen)
Efferent (=motorisch)
Visceraal motorisch
Gestandaardiseerd MASA (Mann Assessment of Swallowing Ability)
diagnostisch 1. Basisvoorwaarden, motorische/sensorische vaardigheden
slikonderzoek 2. Functioneel slikonderzoek
3. Dieetaanbevelingen/Risico-inschatting
DRINKEN
- Sliksnelheidstest
- Slikvolumetest
ETEN
- TOMASS
*in bijlage op ppt
, Instrumenteel onderzoek
Wat? FEES (=Fiberendoscopic Evaluation of Swallowing)
Slikvideo
HRPM (=High Resolution Pharyngeal Manometry)
FEES Waarom?
- Diagnostisch
- Therapeutisch (revalidatietechnieken, biofeedback)
Onderdelen
- Part I: Assess anatomy, physiology of structures in view
- Part II: Assess swallowing of food, liquid, secretions
- Part III: Assess response to therapeutic interventions
Voordelen
- Bedside mogelijk
- Geeft info dat geen enkel ander instrument geeft (secretie, luchtwegsluiting,
sensorische functie…)
- Gevoeliger aan aspiratie, penetratie en residu
‘Another gold standard’
Mondzorg
Belang gezonde mond
- Eten (kauwen/bijten) Algemene gezondheid (o.a. voeding)
- Spreken & kwaliteit van leven
- Esthetiek
- Sociaal functioneren
Gevolgen ongezonde mond
- Lokale infecties
- Endocarditis
- Verhoogde kans op CVA
- Aspiratiepneumonie (=slikpneumonie =longontsteking tgv aspiratie)
Meestal zal bolus naar rechterlong gaan, rechterlongontsteking komt meer voor
ASPIRATIEPNEUMONIE
Risicogroepen:
- Afhankelijk voor voeding/ mondzorg
- Aantal aangetaste tanden
- Sondevoeding
- Aantal medicatie
- >1 medische diagnose
- Roken
