Parmentier Innes
ERFRECHT EN GIFTEN
Inhoudsopgave
DEEL I ERFRECHT....................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1 Erven..............................................................................................................................2
Hoofdstuk 2 Erfbekwaamheid............................................................................................................3
Hoofdstuk 3 Wettelijke erfgerechtigden: Verwanten.........................................................................4
Hoofdstuk 4 De langstlevende echtgenote.........................................................................................6
Hoofdstuk 5 De Langstlevende wettelijk samenwonende levensgenote............................................8
Hoofdstuk 6 De staat als onregelmatige erfopvolger.........................................................................8
Hoofdstuk 7 Anomale erfopvolging....................................................................................................9
Hoofdstuk 8 Hoe de nalatenschap verkregen wordt..........................................................................9
Hoofdstuk 9 Geen keuze vooraf: Geen erfovereenkomsten ?..........................................................11
Hoofstuk 10 Verdeling van de nalatenschap....................................................................................12
DEEL II GIFTEN......................................................................................................................................17
Hoofdstuk 1 Giften en rechtshandelingen onder kosteloze titel......................................................17
Hoofdstuk 2 Algemene regels voor giften........................................................................................17
Hoofdstuk 3 Schenkingen.................................................................................................................22
Hoofdstuk 4 Legaten of testamentaire giften...................................................................................27
Hoofdstuk 5 Drie bijzondere giften...................................................................................................33
Hoofdstuk 6 De globale erfovereenkomst........................................................................................35
DEEL III RESERVE EN BESCHIKBAAR DEEL..............................................................................................37
Hoofdstuk 1 De reserve....................................................................................................................37
Hoofdstuk 2 Omvang van de reserve................................................................................................37
Hoofdstuk 3 Essentiële kenmerken..................................................................................................37
Hoofdstuk 4 Werking van de reserve................................................................................................39
Hoofdstuk 5 Reserve van de langstlevende echtgenote...................................................................43
1
, Parmentier Innes
DEEL I ERFRECHT
Hoofdstuk 1 Erven
Erfgenaam: Wettelijke, Testamentaire of Contractuele
Erfgerechtigd
a) Nog geen erfgenaam, hangt af van aanvaarding
b) Recht op nalatenschap
Erfbekwaam
a) Persoon die tot de nalatenschap is geroepen
b) Men kan onbekwaam zijn om te erven of onwaardig
Openvallen van de nalatenschap
a) Overlijden art. 718 BW
i) Overlijdensakte door ambtenaar burgerlijke stand art. 79 BW
ii) Vonnis vaststelling overlijden art. 126 BW
b) Afwezigheid art. 118 en 121, §2 BW
i) Onduidelijk of persoon nog in leven is
ii) Nalatenschap
(1) valt niet onmiddellijk open
(2) Valt open na 7 jaar geen nieuws of 5 jaar na vonnis van vermoedelijke afwezigheid
iii) ≠ Vermiste
(1) persoon die met zekerheid is overleden, maar lichaam vermist
(2) Nalatenschap valt meteen open, vonnis familierechtbank gerechtelijke vaststelling
tot overlijden
c) Waar? Woonplaats, hoofdverblijfplaats erflater art. 110 BW
2
, Parmentier Innes
Hoofdstuk 2 Erfbekwaamheid
Erfbekwaam: (a) Bestaan (b) In leven (c) Niet uitgesloten of vervallen verklaard (d) Niet
onwaardig
Bestaan
a) Fysieke personen
b) Rechtspersonen enkel testamentair
c) Geboren of verwekt bij openvallen nalatenschap
i) Levend en levensvatbaar geboren
ii) Vermoeden van verwekking art. 326 BW
In leven
a) Erfgerechtigde moet de erflater overleven art. 720 BW
b) Wat indien twijfel nog in leven
i) Bv vermoeden van afwezigheid of verdwijning Art. 112, 116 en 128 BW
ii) Vertegenwoordigd door gevolmachtigde, bewindvoerder of notaris
c) Gelijktijdig overlijden art. 721 BW
i) Gelijktijdig en elkaars erfgerechtigden
ii) Wie is eerst overleden?
Uitsluiting en verval van erfrecht
a) Ouder volledig uitgesloten van het ouderlijk gezag dus ook uit nalatenschap kind
b) Ouder uitgesloten uit nalatenschap andere ouder van eerder huwelijk Art. 745septies BW
Onwaardigheid
a) Civiele, persoonlijke straf art. 727 BW
b) Voorwaarden
i) Strafrechtelijk schuldig bevonden aan moord of poging tot op erflater
ii) Moord of poging tot maar niet schuldig omwille van eerder overlijden
iii) Schuldig bevonden aan ernstige inbreuken op de fysieke integriteit van de erflater
c) Verlies elk recht op nalatenschap, ook onrechtstreeks recht (vruchtgebruik)
d) Schenkingen en legaten
i) in principe behouden
ii) Herroepingsmogelijkheid wegens ondankbaarheid art. 955 en 1046 BW
e) Afstammelingen onwaardige: Plaatsvervulling art. 730 BW
3
, Parmentier Innes
Hoofdstuk 3 Wettelijke erfgerechtigden: Verwanten
Ordes Art. 731 BW
a) LLE/ wettelijk samenwonende niet onder ordes
b) 1ste orde: Afstammelingen, rechte neerdalende lijn
c) 2de orde: Collateralen
i) Bevoorrechte zijverwanten
ii) Gemeenschappelijke ouder
iii) Nl. broers en zussen + hun afstammelingen
iv) Ouders erflater
d) 3de orde: Ascendenten
i) Vader, moeder, grootouders, overgrootouders…
ii) Rechte opgaande lijn
iii) Kloving vaderlijke en moederlijke lijn
e) 4de orde: Gewone zijverwanten, Oom, tante, hun afstammelingen…
Eerste orde: Afstammelingen
a) Kinderen van erflater en hun afstammelingen art. 745 BW
b) Beginsel: Alle kinderen gelijk
c) Geen onderscheid volle/ gewone geadopteerde art. 356 BW
d) Niet Stiefkinderen, geen afstammingsband
e) Graad
i) Generatie
ii) Dichtste graad erft
iii) Eerste generatie: Verdeling bij hoofden
iv) Andere generaties via plaatsvervulling en verdeling bij staken art. 745 BW
f) Plaatsvervulling art. 739 BW
i) Enkel afstammelingen
ii) Niet gewoon geadopteerde
iii) In geval van vooroverlijden, gelijktijdig overlijden, verwerping of onwaardigheid
iv) Verdeling bij staken
v) In neerdalende lijn tot het oneindige mogelijk
vi) Aanvullend recht
Tweede orde: Broers en zussen, vader en moeder
a) Geen vader of moeder art. 750 BW
i) Gehele nalatenschap naar broers en/ of zussen
ii) Verdeling bij hoofden
b) Wel vader en/of moeder
i) Vader en moeder indien in leven: elk ¼
ii) Overige: naar broers en/of zussen
(1) verdeling bij hoofden
(2) Art. 748, 749 en 751 BW
4
ERFRECHT EN GIFTEN
Inhoudsopgave
DEEL I ERFRECHT....................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1 Erven..............................................................................................................................2
Hoofdstuk 2 Erfbekwaamheid............................................................................................................3
Hoofdstuk 3 Wettelijke erfgerechtigden: Verwanten.........................................................................4
Hoofdstuk 4 De langstlevende echtgenote.........................................................................................6
Hoofdstuk 5 De Langstlevende wettelijk samenwonende levensgenote............................................8
Hoofdstuk 6 De staat als onregelmatige erfopvolger.........................................................................8
Hoofdstuk 7 Anomale erfopvolging....................................................................................................9
Hoofdstuk 8 Hoe de nalatenschap verkregen wordt..........................................................................9
Hoofdstuk 9 Geen keuze vooraf: Geen erfovereenkomsten ?..........................................................11
Hoofstuk 10 Verdeling van de nalatenschap....................................................................................12
DEEL II GIFTEN......................................................................................................................................17
Hoofdstuk 1 Giften en rechtshandelingen onder kosteloze titel......................................................17
Hoofdstuk 2 Algemene regels voor giften........................................................................................17
Hoofdstuk 3 Schenkingen.................................................................................................................22
Hoofdstuk 4 Legaten of testamentaire giften...................................................................................27
Hoofdstuk 5 Drie bijzondere giften...................................................................................................33
Hoofdstuk 6 De globale erfovereenkomst........................................................................................35
DEEL III RESERVE EN BESCHIKBAAR DEEL..............................................................................................37
Hoofdstuk 1 De reserve....................................................................................................................37
Hoofdstuk 2 Omvang van de reserve................................................................................................37
Hoofdstuk 3 Essentiële kenmerken..................................................................................................37
Hoofdstuk 4 Werking van de reserve................................................................................................39
Hoofdstuk 5 Reserve van de langstlevende echtgenote...................................................................43
1
, Parmentier Innes
DEEL I ERFRECHT
Hoofdstuk 1 Erven
Erfgenaam: Wettelijke, Testamentaire of Contractuele
Erfgerechtigd
a) Nog geen erfgenaam, hangt af van aanvaarding
b) Recht op nalatenschap
Erfbekwaam
a) Persoon die tot de nalatenschap is geroepen
b) Men kan onbekwaam zijn om te erven of onwaardig
Openvallen van de nalatenschap
a) Overlijden art. 718 BW
i) Overlijdensakte door ambtenaar burgerlijke stand art. 79 BW
ii) Vonnis vaststelling overlijden art. 126 BW
b) Afwezigheid art. 118 en 121, §2 BW
i) Onduidelijk of persoon nog in leven is
ii) Nalatenschap
(1) valt niet onmiddellijk open
(2) Valt open na 7 jaar geen nieuws of 5 jaar na vonnis van vermoedelijke afwezigheid
iii) ≠ Vermiste
(1) persoon die met zekerheid is overleden, maar lichaam vermist
(2) Nalatenschap valt meteen open, vonnis familierechtbank gerechtelijke vaststelling
tot overlijden
c) Waar? Woonplaats, hoofdverblijfplaats erflater art. 110 BW
2
, Parmentier Innes
Hoofdstuk 2 Erfbekwaamheid
Erfbekwaam: (a) Bestaan (b) In leven (c) Niet uitgesloten of vervallen verklaard (d) Niet
onwaardig
Bestaan
a) Fysieke personen
b) Rechtspersonen enkel testamentair
c) Geboren of verwekt bij openvallen nalatenschap
i) Levend en levensvatbaar geboren
ii) Vermoeden van verwekking art. 326 BW
In leven
a) Erfgerechtigde moet de erflater overleven art. 720 BW
b) Wat indien twijfel nog in leven
i) Bv vermoeden van afwezigheid of verdwijning Art. 112, 116 en 128 BW
ii) Vertegenwoordigd door gevolmachtigde, bewindvoerder of notaris
c) Gelijktijdig overlijden art. 721 BW
i) Gelijktijdig en elkaars erfgerechtigden
ii) Wie is eerst overleden?
Uitsluiting en verval van erfrecht
a) Ouder volledig uitgesloten van het ouderlijk gezag dus ook uit nalatenschap kind
b) Ouder uitgesloten uit nalatenschap andere ouder van eerder huwelijk Art. 745septies BW
Onwaardigheid
a) Civiele, persoonlijke straf art. 727 BW
b) Voorwaarden
i) Strafrechtelijk schuldig bevonden aan moord of poging tot op erflater
ii) Moord of poging tot maar niet schuldig omwille van eerder overlijden
iii) Schuldig bevonden aan ernstige inbreuken op de fysieke integriteit van de erflater
c) Verlies elk recht op nalatenschap, ook onrechtstreeks recht (vruchtgebruik)
d) Schenkingen en legaten
i) in principe behouden
ii) Herroepingsmogelijkheid wegens ondankbaarheid art. 955 en 1046 BW
e) Afstammelingen onwaardige: Plaatsvervulling art. 730 BW
3
, Parmentier Innes
Hoofdstuk 3 Wettelijke erfgerechtigden: Verwanten
Ordes Art. 731 BW
a) LLE/ wettelijk samenwonende niet onder ordes
b) 1ste orde: Afstammelingen, rechte neerdalende lijn
c) 2de orde: Collateralen
i) Bevoorrechte zijverwanten
ii) Gemeenschappelijke ouder
iii) Nl. broers en zussen + hun afstammelingen
iv) Ouders erflater
d) 3de orde: Ascendenten
i) Vader, moeder, grootouders, overgrootouders…
ii) Rechte opgaande lijn
iii) Kloving vaderlijke en moederlijke lijn
e) 4de orde: Gewone zijverwanten, Oom, tante, hun afstammelingen…
Eerste orde: Afstammelingen
a) Kinderen van erflater en hun afstammelingen art. 745 BW
b) Beginsel: Alle kinderen gelijk
c) Geen onderscheid volle/ gewone geadopteerde art. 356 BW
d) Niet Stiefkinderen, geen afstammingsband
e) Graad
i) Generatie
ii) Dichtste graad erft
iii) Eerste generatie: Verdeling bij hoofden
iv) Andere generaties via plaatsvervulling en verdeling bij staken art. 745 BW
f) Plaatsvervulling art. 739 BW
i) Enkel afstammelingen
ii) Niet gewoon geadopteerde
iii) In geval van vooroverlijden, gelijktijdig overlijden, verwerping of onwaardigheid
iv) Verdeling bij staken
v) In neerdalende lijn tot het oneindige mogelijk
vi) Aanvullend recht
Tweede orde: Broers en zussen, vader en moeder
a) Geen vader of moeder art. 750 BW
i) Gehele nalatenschap naar broers en/ of zussen
ii) Verdeling bij hoofden
b) Wel vader en/of moeder
i) Vader en moeder indien in leven: elk ¼
ii) Overige: naar broers en/of zussen
(1) verdeling bij hoofden
(2) Art. 748, 749 en 751 BW
4
