Blok Paars – Hoorcolleges Week 4
Hoorcollege 1. Orthopedie: rugklachten
Maandag 06-03-2023
Veel voorkomend probleem:
- 80% van alle mensen > 40 jaar heeft 1 of meer episodes met rugpijn
- Rugpijn is nummer 1 om niet te werken
- Rugpijn en deformiteiten
- Geassocieerd met cox- en gonartrose
- Basis van probleem: mensen zijn rechtop gaan lopen
Classificatie:
- Beloop:
o Acuut: < 1 week
o Subacuut: < 3 maanden
o Chronisch: > 3 maanden
- Etiologisch:
o Specifiek:
Deformiteit
Fractuur
Oncologisch
Infectie
HNP
o Aspecifiek:
Degeneratief
Pseudoradiculair
Surmenage
Lumbago/spit
Rugaandoeningen bij kinderen
Scoliose
Kenmerken:
- Rotatieprobleem van wervelkolom
o Vooral bij meisjes
- Indeling:
o Infantiel: 0-3 jaar
o Juveniel: 4-10 jaar
o Adolescent: 10-18 jaar
- Oorzaak:
o Idiopathisch
o Congenitaal
o Syndromaal
o Neuromusculair
- Diagnostiek:
o Lichamelijk onderzoek: asymmetrische wervelkolom, vooral bij vooroverbuigen
o Röntgenfoto: Cobb angle
,AIS = adolescent idiopathische scoliose
- Klinisch beeld:
o Scoliose met rotatie
o Vooral bij meisjes
o Ontstaat rond 10 jaar
o Progressief met groei
- Diagnostiek: Cobbs hoek
- Therapie: stabiele wervelkolom
o < 25°: observatie gedurende groei
o 25-45°: orthosis (brace) alleen tijdens groei
o > 45°: operatie alleen na de groei
M. Scheurmann
Kenmerken:
- Meer dan 3 wervels zijn meer dan 5° gekanteld, waardoor een rigide kyfose ontstaat
- Ontstaat gedurende groei
- Therapie:
o Self limiting: verdwijnt na de groei
o Brace
o Operatie: correctie en fusie
Overige klachten
Overige ziektebeelden van de wervelkolom zijn:
- L5-S1 spondylolysis of spondylolisthesis
- Spina bifida
- Torticollis
Rugaandoeningen bij volwassenen
Hernia nuclei pulposi
Kenmerken:
- Uitpuiling van tussenwervelschijf
- Presentatie vooral tussen 30-55 jaar
- Symptomen:
o Radiculaire pijn en/of uitval
o Rugpijn bij hoesten, niezen en persen
- Lichamelijk onderzoek: Lasegue test
Wervelfracturen
Kenmerken:
- Komt minder vaak voor dan fracturen aan extremiteiten
- Lage functionele uitkomsten: lage kans op terugkeer naar werk
- Indeling:
o Trauma
o Osteoporotisch:
“Stille epidemie”: komt veel voor per jaar, maar is ondergediagnostiseerd
32% van 50-jarige vrouwen krijgt wervelkolomfractuur
o Pathologisch
, - Posterieure ligament is nodig om rechtop te blijven staan MRI brengt deze in kaart
Wervelmetastase
40% van alle patiënten met kanker ontwikkelen wervelmetastasen
- Veelal thoracaal (70%)
Overige klachten
Overige ziektebeelden van de wervelkolom zijn:
- Chronische lage rugklachten
- Kanaalstenose
- Degeneratieve spondylolisthesis:
o Spondylolysis: kleine breuk
o Spondylolisthesis: door breuk in wervelkolom schuift wervelkolom naar voren
- Infectie: spondylodiscitis of spondylitis
, Hoorcollege 2. Orthopedie: heupklachten
Maandag 06-03-2023
Anatomie
Belangrijke structuren rondom heup:
- Vascularisatie:
o Rondom de collum: kopnecrose
- Zenuwen: N. ischiadicus
Heupaandoeningen
Indeling:
- Acuut:
o Heupcontusie
o Distorsie van de heup
o Heupluxatie: luxatie van heupgewricht of symphysis pubica
o Fractuur: collum, trochanter, acetabulum
o Infectie: coxitis fugax (steriel)
- Chronisch:
o Coxartrose
o Bursitis
o Avasculaire femurkopnecrose
o Impingement: collum past niet goed in kom
o Peri-articulaire ossificaties: bij overmatig botaanmaak, bij lang op IC liggen
o Snapping hip: conservatief beleid
o DD: radiculair syndroom L1-L2
Anamnese:
- Aard en lokalisatie (uitstraling) van pijn
- Relatie met inspanning
- Start- of nachtpijn
- Maximale loopafstand
- Voorgeschiedenis
- Medicijngebruik
Lichamelijk onderzoek:
- Looppatroon:
o Pijn en functiebeperking: paslengte van aangedane zijde is korter
o Trendelenburggang: doorzakken naar aangedane zijde
o Gang van Duchenne: compenseren met zwaartepunt boven lichaam
- Onderzoek in staande houding:
o Beenlengteverschil
o Proef van Trendelenburg: sterkte van heupabductoren van standbeen
- Onderzoek in liggende houding:
o Inspectie en palpatie: drukpijn ter plaatse van trochanter major bij bursitis
o Beenlengte
o Handgreep van Thomas: contracturen
o Beweeglijkheid van de heup: bewegingsonderzoek
Hoorcollege 1. Orthopedie: rugklachten
Maandag 06-03-2023
Veel voorkomend probleem:
- 80% van alle mensen > 40 jaar heeft 1 of meer episodes met rugpijn
- Rugpijn is nummer 1 om niet te werken
- Rugpijn en deformiteiten
- Geassocieerd met cox- en gonartrose
- Basis van probleem: mensen zijn rechtop gaan lopen
Classificatie:
- Beloop:
o Acuut: < 1 week
o Subacuut: < 3 maanden
o Chronisch: > 3 maanden
- Etiologisch:
o Specifiek:
Deformiteit
Fractuur
Oncologisch
Infectie
HNP
o Aspecifiek:
Degeneratief
Pseudoradiculair
Surmenage
Lumbago/spit
Rugaandoeningen bij kinderen
Scoliose
Kenmerken:
- Rotatieprobleem van wervelkolom
o Vooral bij meisjes
- Indeling:
o Infantiel: 0-3 jaar
o Juveniel: 4-10 jaar
o Adolescent: 10-18 jaar
- Oorzaak:
o Idiopathisch
o Congenitaal
o Syndromaal
o Neuromusculair
- Diagnostiek:
o Lichamelijk onderzoek: asymmetrische wervelkolom, vooral bij vooroverbuigen
o Röntgenfoto: Cobb angle
,AIS = adolescent idiopathische scoliose
- Klinisch beeld:
o Scoliose met rotatie
o Vooral bij meisjes
o Ontstaat rond 10 jaar
o Progressief met groei
- Diagnostiek: Cobbs hoek
- Therapie: stabiele wervelkolom
o < 25°: observatie gedurende groei
o 25-45°: orthosis (brace) alleen tijdens groei
o > 45°: operatie alleen na de groei
M. Scheurmann
Kenmerken:
- Meer dan 3 wervels zijn meer dan 5° gekanteld, waardoor een rigide kyfose ontstaat
- Ontstaat gedurende groei
- Therapie:
o Self limiting: verdwijnt na de groei
o Brace
o Operatie: correctie en fusie
Overige klachten
Overige ziektebeelden van de wervelkolom zijn:
- L5-S1 spondylolysis of spondylolisthesis
- Spina bifida
- Torticollis
Rugaandoeningen bij volwassenen
Hernia nuclei pulposi
Kenmerken:
- Uitpuiling van tussenwervelschijf
- Presentatie vooral tussen 30-55 jaar
- Symptomen:
o Radiculaire pijn en/of uitval
o Rugpijn bij hoesten, niezen en persen
- Lichamelijk onderzoek: Lasegue test
Wervelfracturen
Kenmerken:
- Komt minder vaak voor dan fracturen aan extremiteiten
- Lage functionele uitkomsten: lage kans op terugkeer naar werk
- Indeling:
o Trauma
o Osteoporotisch:
“Stille epidemie”: komt veel voor per jaar, maar is ondergediagnostiseerd
32% van 50-jarige vrouwen krijgt wervelkolomfractuur
o Pathologisch
, - Posterieure ligament is nodig om rechtop te blijven staan MRI brengt deze in kaart
Wervelmetastase
40% van alle patiënten met kanker ontwikkelen wervelmetastasen
- Veelal thoracaal (70%)
Overige klachten
Overige ziektebeelden van de wervelkolom zijn:
- Chronische lage rugklachten
- Kanaalstenose
- Degeneratieve spondylolisthesis:
o Spondylolysis: kleine breuk
o Spondylolisthesis: door breuk in wervelkolom schuift wervelkolom naar voren
- Infectie: spondylodiscitis of spondylitis
, Hoorcollege 2. Orthopedie: heupklachten
Maandag 06-03-2023
Anatomie
Belangrijke structuren rondom heup:
- Vascularisatie:
o Rondom de collum: kopnecrose
- Zenuwen: N. ischiadicus
Heupaandoeningen
Indeling:
- Acuut:
o Heupcontusie
o Distorsie van de heup
o Heupluxatie: luxatie van heupgewricht of symphysis pubica
o Fractuur: collum, trochanter, acetabulum
o Infectie: coxitis fugax (steriel)
- Chronisch:
o Coxartrose
o Bursitis
o Avasculaire femurkopnecrose
o Impingement: collum past niet goed in kom
o Peri-articulaire ossificaties: bij overmatig botaanmaak, bij lang op IC liggen
o Snapping hip: conservatief beleid
o DD: radiculair syndroom L1-L2
Anamnese:
- Aard en lokalisatie (uitstraling) van pijn
- Relatie met inspanning
- Start- of nachtpijn
- Maximale loopafstand
- Voorgeschiedenis
- Medicijngebruik
Lichamelijk onderzoek:
- Looppatroon:
o Pijn en functiebeperking: paslengte van aangedane zijde is korter
o Trendelenburggang: doorzakken naar aangedane zijde
o Gang van Duchenne: compenseren met zwaartepunt boven lichaam
- Onderzoek in staande houding:
o Beenlengteverschil
o Proef van Trendelenburg: sterkte van heupabductoren van standbeen
- Onderzoek in liggende houding:
o Inspectie en palpatie: drukpijn ter plaatse van trochanter major bij bursitis
o Beenlengte
o Handgreep van Thomas: contracturen
o Beweeglijkheid van de heup: bewegingsonderzoek
