1
Mens en Maatschappij
Deel 1: Het leergebied mens en maatschappij
1. Wat?
= in M&M verwerven kinderen kennis en inzicht in zichzelf, in hun omgeving, en in hun relatie tot die
omgeving – zowel fysiek, sociaal als cultureel – verwerven zij competenties om in interactie te treden
met die omgeving en worden ze gestimuleerd tot een positieve houding t.a.v. zichzelf en hun omgeving
over M&M.
2. De eindtermen, ontwikkelingsdoelen, leerplannen
ontwikkelingsdoelen = minimumdoelen voor het kleuter- en buitengewoon onderwijs vastgelegd door
de overheid.
einddoelen= minimumdoelen voor het lager onderwijs die de overheid noodzakelijk acht voor een
bepaalde leerlingengroep
leerplannen= eindtermen die door de koepels ZILL, GO en OVSG worden vertaald
3. De zes domeinen
● domein mens = de mens als psychosociaal wezen
○ zowel als individu als binnen sociale verbanden
○ drie rubrieken: ik en mezelf, ik en de ander, ik en de anderen: in groep
● domein tijd = dagelijks en historisch tijdsbewustzijn en tijdsbesef ontwikkelen en vergroten
● domein maatschappij = ontwikkeling van basiscompetenties die kinderen later nodig hebben
om te participeren aan en te functioneren in de samenleving
● domein ruimte = oriëntatie in de ruimte en de relatie tussen de mens en die ruimte
○ kaart vaardigheid + verkeer
● domein brongebruik + domein natuur en techniek
, 2
3.5 de verticale leerlijn ‘mens en maatschappij’
● leertraject kind: doorlopende leerling van kleuter tot einde lagere school
● verticale leerlijnen volgen de psychologische ontwikkeling van de kinderen
● belangrijk om te kijken wat ze reeds zagen → voorkennis van de leerlingen
4. Vakdidactiek Mens en Maatschappij
4.1 De inhoud is juist in woord en beeld
● actueel
● correct
● objectief
● betrouwbaar: identiteit, tijd, ruimte, bedoeling van maker controleren
4.2 De inhoud geeft een genuanceerd beeld
● De inhoud behandelt meerdere aspecten van het maatschappelijk leven: sociaal, politiek,
economisch en cultureel
● de inhoud besteedt vooral aandacht aan het gewone en niet aan het uitzonderlijke of kadert het
uitzonderlijke in zijn context: aandacht voor het fundamentele
● de inhoud besteedt aandacht aan positieve en negatieve aspecten van gebeurtenissen
● de inhoud heeft aandacht voor gelijkenissen en verschillen
● de inhoud vermijdt stereotyperingen en vooroordelen
● de inhoud bekijkt de werkelijkheid vanuit verschillende invalshoeken: durf als LK een andere
bril op te zetten
● de inhoud maakt een onderscheid tussen feit en mening
● de inhoud besteedt niet alleen aandacht aan problemen, maar wijst ook op mogelijke
oplossingen
● de inhoud heeft aandacht voor standplaatsgebondenheid
, 3
4.3 De inhoud legt verbanden…
● tussen oorzaak en gevolgen
● tussen hier en elders
● tussen vroeger en nu
● extra mogelijkheden: ontwikkeling en omgeving, situatie en evolutie…
Deel 2a: domein tijd inhoud
1. Tijd: geschiedenis
1.1 Wat is geschiedenis?
● historisch proces = het geheel van menselijke handelingen die in het verleden plaatsvonden
● onderzoek of beschrijving van historisch proces = de studie van het menselijk handelen in het
verleden
● historicus = onderzoekt kennis van het historisch proces → historische kennis
● historisch feit hangt niet enkel samen met vroegere feite, maar ook met hedendaagse feden → de
studie van historische feiten is dus steeds verleden, heden, toekomst
, 4
1e - 2e - 3e leerjaar 4e leerjaar 5e - 6e leerjaar
dagelijkse tijdsbesef overgang historisch tijdsbesef
ontdekken van… noodzakelijke basis! ontdekken van inhoud geven
1. verleden aan, structureren van verleden
2. verandering
didactische basisprincipes!
via de dagelijkse klaswerking en in de aangeboden thema’s!
historische tijd
historische tijdsbesef
= het vermogen om het verleden, heden en toekomst te onderscheiden en om de eigenheid van een
historische periode te herkennen
historisch bewustzijn
= het besef dat er een verleden is (met een correct beeld hoe dit verleden er uitzag) en hoe het menselijk
handelen uit het verleden het heden en de toekomst beïnvloed
1.2 de bronnen
= voorwerpen die uit het verleden tot ons zijn gekomen of getuigenissen over het verleden. De eerste
categorie noemt men overblijfselen, de tweede categorie overleveringen.
overblijfselen: voorwerpen die iets vertellen over het verleden
bv. overblijfselen palen → mensen leefden hier en bouwden woningen
overleveringen: mondelinge of schriftelijke getuigenissen die een eenvoudige of complexe gebeurtenis
beschrijven, verhalen of becommentariëren
Mens en Maatschappij
Deel 1: Het leergebied mens en maatschappij
1. Wat?
= in M&M verwerven kinderen kennis en inzicht in zichzelf, in hun omgeving, en in hun relatie tot die
omgeving – zowel fysiek, sociaal als cultureel – verwerven zij competenties om in interactie te treden
met die omgeving en worden ze gestimuleerd tot een positieve houding t.a.v. zichzelf en hun omgeving
over M&M.
2. De eindtermen, ontwikkelingsdoelen, leerplannen
ontwikkelingsdoelen = minimumdoelen voor het kleuter- en buitengewoon onderwijs vastgelegd door
de overheid.
einddoelen= minimumdoelen voor het lager onderwijs die de overheid noodzakelijk acht voor een
bepaalde leerlingengroep
leerplannen= eindtermen die door de koepels ZILL, GO en OVSG worden vertaald
3. De zes domeinen
● domein mens = de mens als psychosociaal wezen
○ zowel als individu als binnen sociale verbanden
○ drie rubrieken: ik en mezelf, ik en de ander, ik en de anderen: in groep
● domein tijd = dagelijks en historisch tijdsbewustzijn en tijdsbesef ontwikkelen en vergroten
● domein maatschappij = ontwikkeling van basiscompetenties die kinderen later nodig hebben
om te participeren aan en te functioneren in de samenleving
● domein ruimte = oriëntatie in de ruimte en de relatie tussen de mens en die ruimte
○ kaart vaardigheid + verkeer
● domein brongebruik + domein natuur en techniek
, 2
3.5 de verticale leerlijn ‘mens en maatschappij’
● leertraject kind: doorlopende leerling van kleuter tot einde lagere school
● verticale leerlijnen volgen de psychologische ontwikkeling van de kinderen
● belangrijk om te kijken wat ze reeds zagen → voorkennis van de leerlingen
4. Vakdidactiek Mens en Maatschappij
4.1 De inhoud is juist in woord en beeld
● actueel
● correct
● objectief
● betrouwbaar: identiteit, tijd, ruimte, bedoeling van maker controleren
4.2 De inhoud geeft een genuanceerd beeld
● De inhoud behandelt meerdere aspecten van het maatschappelijk leven: sociaal, politiek,
economisch en cultureel
● de inhoud besteedt vooral aandacht aan het gewone en niet aan het uitzonderlijke of kadert het
uitzonderlijke in zijn context: aandacht voor het fundamentele
● de inhoud besteedt aandacht aan positieve en negatieve aspecten van gebeurtenissen
● de inhoud heeft aandacht voor gelijkenissen en verschillen
● de inhoud vermijdt stereotyperingen en vooroordelen
● de inhoud bekijkt de werkelijkheid vanuit verschillende invalshoeken: durf als LK een andere
bril op te zetten
● de inhoud maakt een onderscheid tussen feit en mening
● de inhoud besteedt niet alleen aandacht aan problemen, maar wijst ook op mogelijke
oplossingen
● de inhoud heeft aandacht voor standplaatsgebondenheid
, 3
4.3 De inhoud legt verbanden…
● tussen oorzaak en gevolgen
● tussen hier en elders
● tussen vroeger en nu
● extra mogelijkheden: ontwikkeling en omgeving, situatie en evolutie…
Deel 2a: domein tijd inhoud
1. Tijd: geschiedenis
1.1 Wat is geschiedenis?
● historisch proces = het geheel van menselijke handelingen die in het verleden plaatsvonden
● onderzoek of beschrijving van historisch proces = de studie van het menselijk handelen in het
verleden
● historicus = onderzoekt kennis van het historisch proces → historische kennis
● historisch feit hangt niet enkel samen met vroegere feite, maar ook met hedendaagse feden → de
studie van historische feiten is dus steeds verleden, heden, toekomst
, 4
1e - 2e - 3e leerjaar 4e leerjaar 5e - 6e leerjaar
dagelijkse tijdsbesef overgang historisch tijdsbesef
ontdekken van… noodzakelijke basis! ontdekken van inhoud geven
1. verleden aan, structureren van verleden
2. verandering
didactische basisprincipes!
via de dagelijkse klaswerking en in de aangeboden thema’s!
historische tijd
historische tijdsbesef
= het vermogen om het verleden, heden en toekomst te onderscheiden en om de eigenheid van een
historische periode te herkennen
historisch bewustzijn
= het besef dat er een verleden is (met een correct beeld hoe dit verleden er uitzag) en hoe het menselijk
handelen uit het verleden het heden en de toekomst beïnvloed
1.2 de bronnen
= voorwerpen die uit het verleden tot ons zijn gekomen of getuigenissen over het verleden. De eerste
categorie noemt men overblijfselen, de tweede categorie overleveringen.
overblijfselen: voorwerpen die iets vertellen over het verleden
bv. overblijfselen palen → mensen leefden hier en bouwden woningen
overleveringen: mondelinge of schriftelijke getuigenissen die een eenvoudige of complexe gebeurtenis
beschrijven, verhalen of becommentariëren
