Sofie Coppens De wereld in verbinding 2022
- 2023
DE WERELD IN VERBINDING
INHOUDSTAFEL
Table of Contents
Inhoudstafel........................................................................................................................ 1
Deel 1: globalisering, systeemdenken en toekomstdenken................................................2
Wat is globalisering......................................................................................................... 2
Vier dimensies van globalisering.....................................................................................2
Economische dimensie.................................................................................................2
Politieke dimensie......................................................................................................... 3
Culturele dimensie........................................................................................................ 4
Ecologische dimensie................................................................................................... 5
De duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s).....................................................................5
Wat is systeemdenken en toekomstdenken....................................................................7
Educatie voor duurzame ontwikkeling..........................................................................7
Systeemdenken (NMEC de Helix, 2011)........................................................................9
Toekomstdenken (Geldhof M., & Van Lancker H., 2011).............................................11
Deel 2: Migratie................................................................................................................ 12
Migraties in het verleden............................................................................................... 12
Geschiedenis van de migratie in België.........................................................................12
Begripsvorming: vluchten of migreren?......................................................................12
Emigraties.................................................................................................................. 13
Immigraties................................................................................................................ 15
Actuele migratie naar België.......................................................................................... 20
Verblijfsrecht van bepaalde duur................................................................................20
Verblijfsrecht van onbeperkte duur............................................................................21
Migratie van soorten...................................................................................................... 27
Migratie en dispersie.................................................................................................. 27
Door de mens uitgevoerde migratie...........................................................................27
Natuurlijke migratie.................................................................................................... 29
1
,Sofie Coppens De wereld in verbinding 2022
- 2023
DEEL 1: GLOBALISERING, SYSTEEMDENKEN EN TOEKOMSTDENKEN
De wereld in verbinding: alles staat in verbinding met elkaar
- Globalisering
- Toekomstdenken/systeemdenken
- SDG’s
WAT IS GLOBALISERING
Def: globalisering is de ontwikkeling naar wereldwijde onderlinge afhankelijkheid van
mensen en groeperingen.
Het gaat om een toename van banden tussen mensen, landen, systemen…
Vb: Bosbranden in Australië: impact op luchtkwaliteit in New Zeeland de processen voltrekken zich op
zodanig grote schaal dat zij de invloed van lokale en nationale overheden overstijgen
Vb: grondstoffen uit Congo – verwerkt tot onderdelen in China – geassembleerd in DUI – afgewerkt in BE
Onderlinge afhankelijkheid + intensere banden lokale gebeurtenissen kunnen worden
beïnvloed door iets wat ‘ver van ons bed’ gebeurt, omgekeerd ook!
VIER DIMENSIES VAN GLOBALISERING
Dimensies van globalisering: staan in interactie met elkaar (linken tussen verschillende
domeinen)
1. Economische dimensie
2. Politieke dimensie
3. Culturele dimensie
4. Ecologische dimensie
ECONOMISCHE DIMENSIE
Toename + intensiever worden van economische banden over de hele wereld
2
,Sofie Coppens De wereld in verbinding 2022
- 2023
Digitalisering: uitbereiding van de markten (cyberspace)
- Bedrijven: vestigingen in verschillende landen MULTINATIONALS
Keuze vestigingsplaats: lonen, invloed vakbonden, milieuwetgeving, belastingen, beschikbare grondstoffen,
nabijheid afzetmarkten…
Bedrijven kiezen de locaties waarbij hun winst het grootste kan zijn.
- Producten: verwerkt in meerdere landen (tot afgewerkt product)
Grote internationale instellingen: IMF (International Monetary Fund), OESO
(Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling)
Regionale handelssystemen: APEC (Asian Pacific Economic Cooperation) en de
Europese Unie
Vb: globalisering van de financiële markten (beurzen, muntspeculatie...), globalisering
van bedrijven (multinationals…), globalisering van de wereldhandel (WTO…)
POLITIEKE DIMENSIE
Wereldwijde intensivering + expansie van onderlinge politieke relaties
Vroeger: territoriale lijnen – “binnen- en buitenland”, “zij en wij” superioriteit: oorlog
Nu: territoriale lijnen vervagen: als Belg sta je onder het politieke gezag van de EU, BE
moet zich houden aan wetten (verlies deel van de onafhankelijkheid, vb:
werkeloosheidsuitkering EU-burgers na 1 maand, misschien willen wij wel strengere
regels) – landen steunen elkaar bij problemen (vb: milieurampen)
VN – EU – BENELUX - …
3
, Sofie Coppens De wereld in verbinding 2022
- 2023
Heel wat thema’s die de bevoegdheden van de natiestaten sowieso overstijgen.
Voor een natiestaat is het niet meer mogelijk om niet samen te werken met
supranationale instellingen
- Vb: BE is lid van Schengenzone – bewaakt haar grenzen niet zelf
- Vb: Interpol – ontsnapte gevangenen in de hele wereld gezocht en gevonden
worden
Nationale overheden zijn niet langer in staat om los van andere overheden te regeren
(voor- en nadelen)
CULTURELE DIMENSIE
Diffusie van cultuurelementen over de hele wereld door:
- Toerisme, handel, migratie en moderne informatietechnologie (internet…)
Culturele activiteiten zijn niet meer gebonden aan vaste locaties zoals een stad of een
land!
Voordeel: emancipatie van de vrouw!
Nadeel: verspreiding partydrugs
1. Homogenisering van culturen
Overal ter wereld: ‘zelfde’ winkelstraten, ‘zelfde’ fastfoodketens, ‘zelfde’ series
- Talen verdwijnen: vooral Engels
Lokale culturele niches zijn weer booming
1. Heterogenisering
Globale tendensen zorgen voor een aanpassing van de lokale gewoonten en gebruiken
Vb: couscous gebruiken in onze gerechten
4
- 2023
DE WERELD IN VERBINDING
INHOUDSTAFEL
Table of Contents
Inhoudstafel........................................................................................................................ 1
Deel 1: globalisering, systeemdenken en toekomstdenken................................................2
Wat is globalisering......................................................................................................... 2
Vier dimensies van globalisering.....................................................................................2
Economische dimensie.................................................................................................2
Politieke dimensie......................................................................................................... 3
Culturele dimensie........................................................................................................ 4
Ecologische dimensie................................................................................................... 5
De duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s).....................................................................5
Wat is systeemdenken en toekomstdenken....................................................................7
Educatie voor duurzame ontwikkeling..........................................................................7
Systeemdenken (NMEC de Helix, 2011)........................................................................9
Toekomstdenken (Geldhof M., & Van Lancker H., 2011).............................................11
Deel 2: Migratie................................................................................................................ 12
Migraties in het verleden............................................................................................... 12
Geschiedenis van de migratie in België.........................................................................12
Begripsvorming: vluchten of migreren?......................................................................12
Emigraties.................................................................................................................. 13
Immigraties................................................................................................................ 15
Actuele migratie naar België.......................................................................................... 20
Verblijfsrecht van bepaalde duur................................................................................20
Verblijfsrecht van onbeperkte duur............................................................................21
Migratie van soorten...................................................................................................... 27
Migratie en dispersie.................................................................................................. 27
Door de mens uitgevoerde migratie...........................................................................27
Natuurlijke migratie.................................................................................................... 29
1
,Sofie Coppens De wereld in verbinding 2022
- 2023
DEEL 1: GLOBALISERING, SYSTEEMDENKEN EN TOEKOMSTDENKEN
De wereld in verbinding: alles staat in verbinding met elkaar
- Globalisering
- Toekomstdenken/systeemdenken
- SDG’s
WAT IS GLOBALISERING
Def: globalisering is de ontwikkeling naar wereldwijde onderlinge afhankelijkheid van
mensen en groeperingen.
Het gaat om een toename van banden tussen mensen, landen, systemen…
Vb: Bosbranden in Australië: impact op luchtkwaliteit in New Zeeland de processen voltrekken zich op
zodanig grote schaal dat zij de invloed van lokale en nationale overheden overstijgen
Vb: grondstoffen uit Congo – verwerkt tot onderdelen in China – geassembleerd in DUI – afgewerkt in BE
Onderlinge afhankelijkheid + intensere banden lokale gebeurtenissen kunnen worden
beïnvloed door iets wat ‘ver van ons bed’ gebeurt, omgekeerd ook!
VIER DIMENSIES VAN GLOBALISERING
Dimensies van globalisering: staan in interactie met elkaar (linken tussen verschillende
domeinen)
1. Economische dimensie
2. Politieke dimensie
3. Culturele dimensie
4. Ecologische dimensie
ECONOMISCHE DIMENSIE
Toename + intensiever worden van economische banden over de hele wereld
2
,Sofie Coppens De wereld in verbinding 2022
- 2023
Digitalisering: uitbereiding van de markten (cyberspace)
- Bedrijven: vestigingen in verschillende landen MULTINATIONALS
Keuze vestigingsplaats: lonen, invloed vakbonden, milieuwetgeving, belastingen, beschikbare grondstoffen,
nabijheid afzetmarkten…
Bedrijven kiezen de locaties waarbij hun winst het grootste kan zijn.
- Producten: verwerkt in meerdere landen (tot afgewerkt product)
Grote internationale instellingen: IMF (International Monetary Fund), OESO
(Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling)
Regionale handelssystemen: APEC (Asian Pacific Economic Cooperation) en de
Europese Unie
Vb: globalisering van de financiële markten (beurzen, muntspeculatie...), globalisering
van bedrijven (multinationals…), globalisering van de wereldhandel (WTO…)
POLITIEKE DIMENSIE
Wereldwijde intensivering + expansie van onderlinge politieke relaties
Vroeger: territoriale lijnen – “binnen- en buitenland”, “zij en wij” superioriteit: oorlog
Nu: territoriale lijnen vervagen: als Belg sta je onder het politieke gezag van de EU, BE
moet zich houden aan wetten (verlies deel van de onafhankelijkheid, vb:
werkeloosheidsuitkering EU-burgers na 1 maand, misschien willen wij wel strengere
regels) – landen steunen elkaar bij problemen (vb: milieurampen)
VN – EU – BENELUX - …
3
, Sofie Coppens De wereld in verbinding 2022
- 2023
Heel wat thema’s die de bevoegdheden van de natiestaten sowieso overstijgen.
Voor een natiestaat is het niet meer mogelijk om niet samen te werken met
supranationale instellingen
- Vb: BE is lid van Schengenzone – bewaakt haar grenzen niet zelf
- Vb: Interpol – ontsnapte gevangenen in de hele wereld gezocht en gevonden
worden
Nationale overheden zijn niet langer in staat om los van andere overheden te regeren
(voor- en nadelen)
CULTURELE DIMENSIE
Diffusie van cultuurelementen over de hele wereld door:
- Toerisme, handel, migratie en moderne informatietechnologie (internet…)
Culturele activiteiten zijn niet meer gebonden aan vaste locaties zoals een stad of een
land!
Voordeel: emancipatie van de vrouw!
Nadeel: verspreiding partydrugs
1. Homogenisering van culturen
Overal ter wereld: ‘zelfde’ winkelstraten, ‘zelfde’ fastfoodketens, ‘zelfde’ series
- Talen verdwijnen: vooral Engels
Lokale culturele niches zijn weer booming
1. Heterogenisering
Globale tendensen zorgen voor een aanpassing van de lokale gewoonten en gebruiken
Vb: couscous gebruiken in onze gerechten
4
