Ontwikkeling stimuleren
1 Observeren, registreren, interpreteren, rapporteren
1.1 Observeren
= De doelgericht en systematische waarneming van gedragingen van 1 of meerdere
personen of van een gebeurtenis, met de bedoeling het waargenomene te beschrijven en
samen te vatten
Onze waarneming
- selectief
- wordt beïnvloed door onze gevoelens, ervaringen en verwachtingen
- heeft ook te maken met de zintuigen
- objectieve waarden
- heel breed 🡪 belangrijk om een doel voor ogen te hebben zodat je niks mist
Verschil tussen waarneming en observeren
Waarnemen is open/vrijblijvend en observeren is heel specifiek
Eerste indruk of vooroordeel of interpretatie =/= waarnemen
voorbeeld waarnemen: Sinem zit in de klas van meester perry, ze zit op de eerste rij, net voor de meester. Ze
voelt zich goed en reageert enthousiast mee met de activiteit die meester perry organiseert
voorbeeld observeren: sinem zit in de klas van meester perry. het onthaal is net voorbij sinem zwijgt en zit met
de armen gekruist als meester perry vraagt wie vooraan wil komen om mee te helpen bij het tellen van de
stippen, steekt sinem haar hand op wanneer meester perry nog maar halfverwege zijn uitleg is. ze zwaait met
haar arm heen en weer en roept “meester, ik”
Waarom is de vaardigheid van ‘observeren’ voor een leerkracht zo belangrijk?
- Om het gedrag van kinderen in kaart te trekken
- Inspelen op noden van kinderen
- Breed observeren: doet het zich in verschillende contexten voor? Of enkel in bv
wiskunde,…
professioneel observeren gebeurt:
- doelgericht
- doelbewust
, - planmatig
- systematisch
1.1.1 Observatiedoel
Belangrijk om het doel vooraf te bepalen
Op voorhand bepalen wat je observeert
- Anders slaag je er niet in om alles in het oog te houden
- Je merkt dan ook beter op wat je precies moet te weten komen
We bepalen vooraf dus al een observatiedoel
Het doel vertalen we soms ook naar een observatievraag
Voorbeeld:
Doel= de samenwerkingsvaardigheden van Joran tijdens hoekenwerk in kaart brengen
Vraag= welke signalen wijzen op positieve en negatieve samenwerkingsvaardigheden bij Joran tijdens
hoekenwerk
1.1.2 Soorten observaties
⮚ Open, ongestructureerde observaties
o = spontane, dagelijkse observaties
⮚ Systematische, gestructureerde observaties
⮚ Participerende en niet participerende observaties
o Vooral kwalitatief
o Registratie indirect en direct
o Meer interpretatief
o Meestal 1 observator
o Beschrijvend
o Onderzoeker en observator vaak dezelfde persoon
o Vraagstelling en design flexibel
, o Observatieduur ongepland
o Meerdere plaatsen van observatie
⮚ Zelfobservaties
o in staat zijn om jezelf van een afstand te bekijken
1.2.3 Observatiebias
= storing die optreedt tijdens het observeren
Zo objectief mogelijk observeren
- Aandacht (gefocust op bepaalde aspecten
- Selectie (stokpaardjes)
- Perceptie (interferentie met eigen herinneringen
- Plaats
- Tijd
- Vooraf
- Persoonlijke omstandigheden
1.2 Registreren
1.2.1 Soorten registratie
⮚ Ongestructureerde registratie
o vrije registratie
▪ bv leerkracht of stagiaire die elke dag een paar dingen opschrijft in een
schriftje die hij of zij heeft opgemerkt
⮚ Gestructureerde registratie
o Kwalitatieve registratie
▪ Beschrijvende observatie / filmisch observeren
● alles wat te zien is wordt beschreven
, ▪ Codeersysteem
● code
▪ ABC schema
● Antecendent
● Behavior
● Consequence
o Kwantitatieve registratie
▪ Tel- of turfmethode
● streepjes zetten
▪ Duurmethode
● meten hoelang het gedrag duurt
▪ Relatieve frequentiemethode (ratio-methode)
● het aantal keer dat het gedrag voorkomt wordt gedeeld door
het aantal keer dat het gedrag wordt geobserveerd
▪ Beoordelingsschalen
● 1 tot 5 vragen
1.3 Interpreteren
Wat je ziet aan gedrag bij kinderen, interpreteer je, soms bewust, maar vaak onbewust
Maar de verklaring voor dat gedrag beïnvloed jouw denken en je gedrag t.a.v. de kinderen
o Vb Yassin is een jongen die in jouw straat woont, je ziet hem vaak tot ‘s avonds laat op straat
spelen. Je bent daar helemaal niet mee akkoord. Je windt je daar zelfs soms in op. In de klas is
1 Observeren, registreren, interpreteren, rapporteren
1.1 Observeren
= De doelgericht en systematische waarneming van gedragingen van 1 of meerdere
personen of van een gebeurtenis, met de bedoeling het waargenomene te beschrijven en
samen te vatten
Onze waarneming
- selectief
- wordt beïnvloed door onze gevoelens, ervaringen en verwachtingen
- heeft ook te maken met de zintuigen
- objectieve waarden
- heel breed 🡪 belangrijk om een doel voor ogen te hebben zodat je niks mist
Verschil tussen waarneming en observeren
Waarnemen is open/vrijblijvend en observeren is heel specifiek
Eerste indruk of vooroordeel of interpretatie =/= waarnemen
voorbeeld waarnemen: Sinem zit in de klas van meester perry, ze zit op de eerste rij, net voor de meester. Ze
voelt zich goed en reageert enthousiast mee met de activiteit die meester perry organiseert
voorbeeld observeren: sinem zit in de klas van meester perry. het onthaal is net voorbij sinem zwijgt en zit met
de armen gekruist als meester perry vraagt wie vooraan wil komen om mee te helpen bij het tellen van de
stippen, steekt sinem haar hand op wanneer meester perry nog maar halfverwege zijn uitleg is. ze zwaait met
haar arm heen en weer en roept “meester, ik”
Waarom is de vaardigheid van ‘observeren’ voor een leerkracht zo belangrijk?
- Om het gedrag van kinderen in kaart te trekken
- Inspelen op noden van kinderen
- Breed observeren: doet het zich in verschillende contexten voor? Of enkel in bv
wiskunde,…
professioneel observeren gebeurt:
- doelgericht
- doelbewust
, - planmatig
- systematisch
1.1.1 Observatiedoel
Belangrijk om het doel vooraf te bepalen
Op voorhand bepalen wat je observeert
- Anders slaag je er niet in om alles in het oog te houden
- Je merkt dan ook beter op wat je precies moet te weten komen
We bepalen vooraf dus al een observatiedoel
Het doel vertalen we soms ook naar een observatievraag
Voorbeeld:
Doel= de samenwerkingsvaardigheden van Joran tijdens hoekenwerk in kaart brengen
Vraag= welke signalen wijzen op positieve en negatieve samenwerkingsvaardigheden bij Joran tijdens
hoekenwerk
1.1.2 Soorten observaties
⮚ Open, ongestructureerde observaties
o = spontane, dagelijkse observaties
⮚ Systematische, gestructureerde observaties
⮚ Participerende en niet participerende observaties
o Vooral kwalitatief
o Registratie indirect en direct
o Meer interpretatief
o Meestal 1 observator
o Beschrijvend
o Onderzoeker en observator vaak dezelfde persoon
o Vraagstelling en design flexibel
, o Observatieduur ongepland
o Meerdere plaatsen van observatie
⮚ Zelfobservaties
o in staat zijn om jezelf van een afstand te bekijken
1.2.3 Observatiebias
= storing die optreedt tijdens het observeren
Zo objectief mogelijk observeren
- Aandacht (gefocust op bepaalde aspecten
- Selectie (stokpaardjes)
- Perceptie (interferentie met eigen herinneringen
- Plaats
- Tijd
- Vooraf
- Persoonlijke omstandigheden
1.2 Registreren
1.2.1 Soorten registratie
⮚ Ongestructureerde registratie
o vrije registratie
▪ bv leerkracht of stagiaire die elke dag een paar dingen opschrijft in een
schriftje die hij of zij heeft opgemerkt
⮚ Gestructureerde registratie
o Kwalitatieve registratie
▪ Beschrijvende observatie / filmisch observeren
● alles wat te zien is wordt beschreven
, ▪ Codeersysteem
● code
▪ ABC schema
● Antecendent
● Behavior
● Consequence
o Kwantitatieve registratie
▪ Tel- of turfmethode
● streepjes zetten
▪ Duurmethode
● meten hoelang het gedrag duurt
▪ Relatieve frequentiemethode (ratio-methode)
● het aantal keer dat het gedrag voorkomt wordt gedeeld door
het aantal keer dat het gedrag wordt geobserveerd
▪ Beoordelingsschalen
● 1 tot 5 vragen
1.3 Interpreteren
Wat je ziet aan gedrag bij kinderen, interpreteer je, soms bewust, maar vaak onbewust
Maar de verklaring voor dat gedrag beïnvloed jouw denken en je gedrag t.a.v. de kinderen
o Vb Yassin is een jongen die in jouw straat woont, je ziet hem vaak tot ‘s avonds laat op straat
spelen. Je bent daar helemaal niet mee akkoord. Je windt je daar zelfs soms in op. In de klas is
