Deel 5 – didactische werkvormen
1. Inleiding
2. Spel(en)
Om te spreken van spel(en) vanuit de kinderen moet aan een aantal voorwaarden voldoen:
- Er is een grote mate van plezier merkbaar. Dit is te merken aan het welbevinden en de
betrokkenheid van het kind wanneer die bezig is. (Laevers, 2014)
- Er is een grote mate van vrijheid van denken en handelen. De kinderen bepalen zelf wat ze
doen en hoe ze dat doen en geven zelf een betekenis aan hun handelen.
- Er zijn regels die de kinderen zelf verzinnen of ontlenen aan de situatie die ze spelen
weergeven.
- Er is sprake van vrijwilligheid: je kan een kind niet dwingen om te spelen - Het is een open en
flexibele bezigheid: het proces is belangrijker dan het product.
Kenmerkend bij het spelen:
- Spelen gebeurt vanuit kinderen en niet volgens de regels van de leerkracht.
Sociale emotionele en ondernemende vaardigheden sterker te ontwikkelen
- Spelen moet niet aangeleerd worden
Wereld rond
Imiteren onderzoek plannen nemen verantwoordelijkheid, vaardigheden ontwikkelen
Kleuters opdrachten wiskundige concepten maar ook binnen spel leren ze veel. Bv.
zwaartekracht, geometrie
Werken samen, leren luisteren, problemen oplossen, leren vertellen wat ze doen
Fouten maken, leren doorzetten, succeservaringen. Ondernemende vaardigheden
nemen ze mee.
- Spelen is universeel
, Deel 5 – didactische werkvormen
3. Het is spel is het werk van het kind
3.1. Spelend leren
Spanningsveld tussen spelen en leren
Pedagogisering van het spel cf. rol van de leerkracht?
3.2. Zinvol werken
Freinet
Werk bij kinderen natuurlijke bezigheid
Spelen is zinvol werken
Realitistische en betekenisvolle contexten (cf. leefwereld kinderen – observatie)
Al doende, al spelend, al werkend, al experimenterend leren
3.3. Vrij spelen of kleuterinitiatief
Incidenteel en intentioneel handelen doelgerichter
Gradaties van Verplichte keuze/beperkte keuze/ruime keuze met uitzonderingen en
onbeperkte keuze (laatste twee worden gezien als vrije keuze)
Eigenheid van kinderen
Leren van elkaar
Stimuleert alle ontwikkelingsgebieden
3.4. Spel en onderwijs
3.4.1. Socialisatie, kwalificatie, subjectwording
※ Socialisatie: grip op de wereld en geven er een persoonlijke betekenis aan
※ Kwalificatie: spel stellen kinderen zichzelf doelen, willen dat hun spel echt lijkt op
wat volwassenen doen. Ze houden zich steeds meer aan regels in hun spel.
※ Subjectwording: biedt een veilige context om ervaringen op te doen met mens-
zijn, ervaren kinderen wie ze zijn en wie zij kunnen zijn in een wereld
3.4.2. De sleutelrol van interactie
※ Interactie tussen kinderen
※ Interactie met de leerkracht
Observeert en stimuleert
Kijk en luister en daarop afstemmen zonder overnemen (tenzij nodig ifv BH/WB)
※ Interactie met de omgeving
3.4.3. Meespelen: verkennen, verbinden en verrijken
- Of meespelen succesvol is, of je spel onderbreekt of spel ondersteunt, hangt dus
af van de manier waarop je meespeelt.
wat voorop staat is dat je echt verbinding maakt met kinderen.
• verplaatsen in het perspectief van kinderen (cf. jonge kinderen vs oudere)
• openstelt voor hun ideeën, voor hun werkelijkheid die ze in het spel vormgeven
• betekent dat zowel het kind als de leerkracht, input geven aan het spel
– wederzijds versterkend en inspirerend proces
De begeleide activiteiten nl.:
1. Inleiding
2. Spel(en)
Om te spreken van spel(en) vanuit de kinderen moet aan een aantal voorwaarden voldoen:
- Er is een grote mate van plezier merkbaar. Dit is te merken aan het welbevinden en de
betrokkenheid van het kind wanneer die bezig is. (Laevers, 2014)
- Er is een grote mate van vrijheid van denken en handelen. De kinderen bepalen zelf wat ze
doen en hoe ze dat doen en geven zelf een betekenis aan hun handelen.
- Er zijn regels die de kinderen zelf verzinnen of ontlenen aan de situatie die ze spelen
weergeven.
- Er is sprake van vrijwilligheid: je kan een kind niet dwingen om te spelen - Het is een open en
flexibele bezigheid: het proces is belangrijker dan het product.
Kenmerkend bij het spelen:
- Spelen gebeurt vanuit kinderen en niet volgens de regels van de leerkracht.
Sociale emotionele en ondernemende vaardigheden sterker te ontwikkelen
- Spelen moet niet aangeleerd worden
Wereld rond
Imiteren onderzoek plannen nemen verantwoordelijkheid, vaardigheden ontwikkelen
Kleuters opdrachten wiskundige concepten maar ook binnen spel leren ze veel. Bv.
zwaartekracht, geometrie
Werken samen, leren luisteren, problemen oplossen, leren vertellen wat ze doen
Fouten maken, leren doorzetten, succeservaringen. Ondernemende vaardigheden
nemen ze mee.
- Spelen is universeel
, Deel 5 – didactische werkvormen
3. Het is spel is het werk van het kind
3.1. Spelend leren
Spanningsveld tussen spelen en leren
Pedagogisering van het spel cf. rol van de leerkracht?
3.2. Zinvol werken
Freinet
Werk bij kinderen natuurlijke bezigheid
Spelen is zinvol werken
Realitistische en betekenisvolle contexten (cf. leefwereld kinderen – observatie)
Al doende, al spelend, al werkend, al experimenterend leren
3.3. Vrij spelen of kleuterinitiatief
Incidenteel en intentioneel handelen doelgerichter
Gradaties van Verplichte keuze/beperkte keuze/ruime keuze met uitzonderingen en
onbeperkte keuze (laatste twee worden gezien als vrije keuze)
Eigenheid van kinderen
Leren van elkaar
Stimuleert alle ontwikkelingsgebieden
3.4. Spel en onderwijs
3.4.1. Socialisatie, kwalificatie, subjectwording
※ Socialisatie: grip op de wereld en geven er een persoonlijke betekenis aan
※ Kwalificatie: spel stellen kinderen zichzelf doelen, willen dat hun spel echt lijkt op
wat volwassenen doen. Ze houden zich steeds meer aan regels in hun spel.
※ Subjectwording: biedt een veilige context om ervaringen op te doen met mens-
zijn, ervaren kinderen wie ze zijn en wie zij kunnen zijn in een wereld
3.4.2. De sleutelrol van interactie
※ Interactie tussen kinderen
※ Interactie met de leerkracht
Observeert en stimuleert
Kijk en luister en daarop afstemmen zonder overnemen (tenzij nodig ifv BH/WB)
※ Interactie met de omgeving
3.4.3. Meespelen: verkennen, verbinden en verrijken
- Of meespelen succesvol is, of je spel onderbreekt of spel ondersteunt, hangt dus
af van de manier waarop je meespeelt.
wat voorop staat is dat je echt verbinding maakt met kinderen.
• verplaatsen in het perspectief van kinderen (cf. jonge kinderen vs oudere)
• openstelt voor hun ideeën, voor hun werkelijkheid die ze in het spel vormgeven
• betekent dat zowel het kind als de leerkracht, input geven aan het spel
– wederzijds versterkend en inspirerend proces
De begeleide activiteiten nl.:
