Samenvatting Chemie

Chemie: deel 1
H3: Verschil fysisch en chemisch verschijnsel
 Fysisch: omkeerbaar, verdeling stopt op molecule-niveau
 Chemisch: onomkeerbaar, verdeling start op molecule-niveau
 Aggregatietoestand = staat waarin een stof zich bevindt (uitgaan van een zuivere stof)
o Vast, vloeibaar en gas
o Fase = verschijnigsvorm
o Kristallijn: mooi geordende ionen
o Amorfe structuur: niet geordend volgens ruimtelijk patroon
 Cohesie = aantrekking tss dezelfde soort moleculen
 Adhesie = aantrekking tss moleculen v/e versch soort
 Adsorptie = oppervlakteverschijnsel: moleculen hechten zich aan de opp v/e volume
o Adsorptie van giftige stoffen / giftige stoffen met een gasmasker
o Ontkleuren van opl
o Zuiveren van grondwater
o Wegvangen van kookluchtjes i/e afzuigkap
 Absorptie = inwendig verschijnsel: moleculen dringen een volume binnen

Materie en zuivere stoffen
 Heterogene mengsels (opgeloste deeltjes > 10-7)
o Verschillende stoffen zijn herkenbaar
o Rook, emulsie, suspensie
 Homogene stoffen (opgeloste deeltjes < 10-7)
o Verschillende stoffen zijn niet herkenbaar
o Bruisende drank, legering, gasmengsel
 Colloïdale mengsels (10-7 < opgeloste deeltjes > 10-9)
o Vet- of oliedruppels in water

Scheidingstechnieken
 Homogeen
o Destillatie: dmv verdamping twee of meer stoffen in een oplossing te scheiden, gebaseerd op het verschil
in kookpunt van deze stoffen.
o Omkristallisatie: er wordt gebruik gemaakt van versch in oplosbaarheid bij vermarmen
o Extractie: stoffen afzonderen uit een bepaald materiaal op basis van oplosbaarheid
o Chromatografie: baseren op verschil in oplosbaarheid en adsorptievermogen
o Adsorptie
 Heterogeen
o Ziften: grote en kleine deeltjes scheiden mbv een zeef (op basis van deeltjesgrootte)
o Filtratie: deeltjes scheiden mbv een filter (op basis van deeltjesgrootte)
o Decantatie: baseren op het verschil in massadichtheid.
o Centrifugatie: scheiden op basis van hun grootte, vorm, dichtheid, gemiddelde viscositeit en
rotorsnelheid dmv middelpuntvliegende kracht
o Extractie

Opbouw van de stof
 Moleculen
o Zuivere stof: identieke moleculen
o Representatief voor zuivere stof
o Kunnen chemische reacties aangaan
 Atomen
o Kleinste element
o Moleculen zijn opgebouwd uit 1 of meerdere atomen
 Enkelvoudige stoffen: 1 atoomsoort
 Samengestelde stoffen: verschillende atomen

Atomen
 Bestaan uit positieve kernen en negatieve elektronen

,  Bestanddelen: kerndeeltjes (protonen en neutronen) en elektronen (op de schil)
 Afzonderlijk: elektrisch neutraal -> protonen = elektronen
 Massagetal (A) = som vd protonen en neutronen
 Atoomnummer (Z) = # p+ = # e-
 #n=A–Z
 Lading: uitgedrukt in elementaire ladingseenheden (e) -> 1 e = 1,6 * 10-19 C
 Massa: uitgedrukt in atomaire massa eenheden (u) -> 1 u = 1,66 * 10 -27 kg

Isotopen
 Van 1 element kunnen verschillende nucleotiden bestaan (nucleotide = atoomsoort met bep p + en n)
 Zelfde Z: zelfde # p+ en e- / zelfde plaats in PSE / zelfde chemische eig
 Versch A: versch # n / versch fysische eig / versch massa

Periodiek systeem de elementen
 Atoombouw: kwantumgetal ‘n’ / max # e- per schil = 2n2
 Elektronegativiteit (v/e atoom) = de relatieve waarde voor de aantrekkingskracht die een gebonden atoom
uitoefent op de bindingselektronen
 Oxidatiegetal (OG)
o = aantal e- dat een atoom i/e binding naar zich toe trekt of van zich laat wegtrekken
o Komt overeen met de grootte vd lading die door dit atoom gedragen wordt
o Atomen afzonderlijk = neutraal -> OG = 0
o Atomen in een verbinding ≠ neutraal -> OG ≠ 0

Reacties
 Wet van Lavoisier
o I/e gesloten systeem is de massa voor de reactie en na de reactie gelijk => BEHOUD VAN MASSA
 Wet van Proust
o I/e verbinding komen atomen voor i/e cte massaverhouding die overeenkomen met een molverhouding
 Wet van Gay-Lussac
o Bij chemische reactie tss gassen bestaat er een cte en eenvoudige verhouding tss de V vd reagerende
stoffen en reactieproducten
 Ideale gaswet: pV = nRT
 Molair V v/e gas (onder normale omstandigheden) = 22,4 L/mol

H4: Concentratietermen
 Mol = maat voor # deeltjes v/e stof (grootheid voor hoeveelheid materie) => 6,022 * 10 23 deeltjes
 Molaire massa = massa van 1 mol atomen
 Concentratiebegrippen
o Solvens (s) = oplosmiddel
o Dissolutus (d) = opgeloste stof
o Solutio (S) = oplossing
 Dichtheid = # gram opgelost per mL
 Massaprocent = # opeloste stof per 100g oplossing
 Massa-volumeprocent = # opgeloste stop per 100mL oplossing
 Volumeprocent = # mL opgelosste stop met 100mL oplossing
 Molaire fractie = # mol van 1 vd stoffen id oplossing in verhouding tot het totaal # mol in de oplossing (0-1)
 Ppm = parts per million (mg/L)
 Molariteit = geeft aan hoeveel mol opgeloste stof in 1L oplossing zit
 Molaliteit = # mol opgeloste stof per kg oplosmiddel
 Normaliteit = geeft aan hoeveel gramequivalent v/e stof er zijn opgelost in 1L oplossing
 Het aantal mol of gram opgeloste stof veranderd niet bij verdunnen door toevoeging van water
 Limited reagens = het reagens dat tijdens een reactie volledog wordt opgebruikt
 Rendement = de werkelijke opbrengst tov de theoretische opbrengst

H7: stofklassen
Zuren
 HZ
 Z is de zuurrest
 Splitsen H+ af -> protondonor (1 of meerdere uitwisselbare H+-ionen)

,  Ionisatieschema: HZ -> H+ + Z- Binaire zuren HCl 2 elementen
 Binair: H(nM) / ternair: H(nM)O Orthozuren H2SO4
Methazuren HPO3 1 H2O onttrokken v/e orthozuur
Basen – hydroxiden Dizuren H2S2O7 1 H2O onttrokken uit 2 zuren
 MOH
Thiozuren H2S2O3 O- -> S-atoom
 Basische eig wordt toegekend aan aanw v OH-
Peroxozuren H2SO5 O-O-binding
ionen in waterige opl
Peroxidizuren H2S2O8 1 H2O onttrokken tss ternair en peroxozuur
 Hydroxiden dissociëren in ionen als ze
opgelost worden in water
 Protonacceptor

Oxiden
 MO / (nM)O
 Binaire verbindingen: metaal of niet-metaal met zuurstof = neutraal -> slechts 2 elementen
 Soorten: zuurvormende, basevormende, amfotere (soms zuur soms base/kan dus beide), indifferente(geen zuur,
noch base en reageren niet met water), peroxiden (2 zuurstofatomen)

Zouten
 MZ
 Bestaat uit positief ion (metaal) en negatief ion (niet-metaal -> zuurrest)
 Neutrale verbindingen ontstaan door reactie van zuur en base
o H+ + OH- -> H2O
o HCl + NaOH -> NaCl + H2O
 Ionrooster
o Geleid geen stroom
o Geleid wel stroom opgelost in water
 Zuurteraad
o Neturaal zout
o Zuur zout (bevat nog H): niet alle zuurfuncties werden vervangen door M
o Basisch zout (bevat nog OH): niet alle basefuncties werden vervangen door Z
 Vormend zuur
o Binair zout: 2 versch elementen (-ide)
o Ternair zout: 3 versch elementen (-aat)
 Dubbel zout
o 2 zouten die samen uitkristaliseren
o Samengesteld uit 2 zouten
o Bevat 2 versch soorten metalen

H8: Formule- en naamgeving
Zuren
 Binaire zuren
o Waterstof + verkorte wet naam nM + IDE O4 -AAT / PER…
o HCl = waterstofchloride AAT
 Ternaire zuren O3 -IET
o Orthozuren: waterstof + verkorte wet naam nM + AAT, IET, HYPO…IET, PER…AAT O2 HYPER…IET
 Uitz: zuren met Cl, Br en I (bv HClO3 = waterstofchloraat)

Basen: naam element + hydroxide

Oxiden: naam element + oxide

Zouten: naam M + naam zuurrest

H9: Chemische functies + reacties
Reactievergelijkingen
 In een gesloten systeem: BEHOUD VAN MASSA
 Reagentie -> reactieproducten
 Reactie uitbalanceren