Samenvatting Tekstcreatie

NEDERLANDS: TEKSTCREATIE
HERHALING BA1

SAMENHANG

Cohesie: samenhang in de tekst, aanwijsbaar (signaalwoorden, etc.)

Coherentie: samenhang in het hoofd (1 idee)

 Cohesie + coherentie = samenhang

SAMENHANG OP GRAMMATICAAL VLAK
Verwijswoorden (forische elementen)

- Anafoor: wat terugverwijst naar iets dat al gezegd is
- Katafoor: wat vooruitwijst naar iets dat nog moet komen
- Exofoor: wat naar buiten verwijst, naar iets dat er niet staat

Verwarring voorkomen

Gebruik van duidelijke verwijswoorden: geen ambiguïteit


SAMENHANG POP LEXICAAL VLAK
 Herhaling
 Synonymie
 Hyponymie (ondergeschikt, bv. tafel is een hyponiem van meubel)
 Hyperonymie (bovengeschikt, bv. meubel is een hyperoniem van tafel)
 Antonymie

Conjunctie

Tussen 2 zinnen

1. Additie
Ik zit in de zetel en de hond ligt aan mijn voeten
2. Temporale relatie
Vooraleer je naar huis gaat, moet je nog eens dat liedje zingen
3. Causale relatie (reden of doel)
We organiseren een feest omdat ze geslaagd is

Andere vormen van causaal verband: bewijs, rechtvaardiging, verklaring, motivatie, toelichting

Signaalwoorden

Ook, bovendien, blijkbaar, trouwens, immers, echter, hoewel, etc.

Hieruit blijkt dat, in het bijzonder, zoals reeds gezegd, het probleem is dat, ten eerste, etc.

 Aaneenschakeling, opsomming, toevoeging  Toelichten
 Reden, oorzaak  Tegenstelling
 Gevolgtrekking  Toegeving
 Samenvatting  Vergelijking




1

, TEKSTSTRUCTUUR
Hoofdstuk – paragraaf – alinea

Paragraaf Gescheiden door witregel
Alinea Nieuwe gedachte door inspringing of zin aan lijn beginnen
Alinea’s

- Lengte: afhankelijk van de gedachte, niet minder dan 3, niet meer dan 10
- Meerdere gedachten in alinea: kondig dit aan in kernzin
- Kernzinnen: bouwen een redenering op en maken een tekst beter leesbaar
 Eerste zin: aandacht trekken
 Laatste zin: spanning opbouwen

INSTRUCTIEVE TEKSTEN
 Voorbeelden: recept, bijsluiter, handleiding, etc.

Doel: gebruiker helpen bij het vlot en foutloos uitvoeren van een handleiding

Diversiteit: grote verscheidenheid aan producten en gebruikers

Er moeten verschillende keuzes gemaakt worden:

 Gebruiker: beginner vs. expert
 Vorm: tekstueel, visueel, mengvorm
o Visueel = taaloverschrijdend (je moet geen taal beheersen om dit te kunnen begrijpen)
 Medium: online of op papier

FUNCTIES
Leerfunctie Uitleggen hoe je een taak of handleiding moet uitvoeren
Naslagfunctie Raadpleging bij problemen of minder routineuze handelingen (bv. als je
wasmachine kapot is)
Motiverende functie Hoe je een product correct moet gebruiken (bv. bijsluiter  juiste dosis
Juridische functie Richtlijnen ontwikkeld door de overheid ter bescherming van de gebruiker en
producent (bv. richtlijnen voor productaansprakelijkheid van de EU)




DOELPUBLIEK

Onderscheiding op vlak van:

 Voorkennis
 Persoonlijke kenmerken (leeftijd, cultuur, etc.)
o Jong doelpubliek ≠ academisch taalgebruik
o Onbekend doelpubliek = guldenmiddenweg (dit is vaak het geval)
 Leesomgeving

BASISPRINCIPES

 Relevantie: een instructie bevat uitsluitend relevante informatie
 Volledigheid: een instructie kan verschillende onderdelen hebben
o Recept: ingrediënten, werkwijze
 Duidelijkheid: afstemming op de gebruiker



2