Samenvatting Hoofdstuk 2 samenwerkend leren - het leren stimuleren

1.Zelfregulerend leren

Mens- en maatschappijbeeld
Kinderen moeten niet alleen weten wat ze willen, maar ook weten hoe ze taken, uitdagingen moeten
aanpakken

 Kinderen moeten dit zelfstandig doen (21 ste vaardigheden)
 Zelfregulering is 1 van de vaardigheden die belangrijk zijn in de huidige maatschappij (21 e -
eeuwse vaardigheden)
 Verantwoordelijkheid nemen en in staat zijn om zelfstandig te handelen (kunnen omgaan
met alledaagse problemen op verschillende vlakken)
 Kinderen kunnen deze vaardigheid (zelfsturing) niet van zelf verwerven, er moet geholpen
worden




Begripsbepaling
Wat is zelfstandig leren?

 Via leergebiedoverschrijdende eindtermen ‘leren leren’ moeten de kinderen meer
zelfstandig nieuwe kennis en vaardigheden kunnen verwerven en in staat zijn om
problemen op te lossen
 Kinderen leren en helpen om zelf hun leren op een efficiënte en aangename wijze te
organiseren
 Eigen leren kunnen plannen, monitoren, evalueren en bijsturen  welke leerstrategieën ze
best gebruiken

Leerling die zelfstandig kan leren kan zijn leerproces in goede banen leiden en de motivatie hoog
houden, hij is dan vaardig in het reguleren van zichzelf of doet aan ZELFREGULATIE

Wat is zelfregulatie?

Zelfregulatie kan gezien worden als een samenspel van cognitieve, metacognitieve en motivationele
processen (leerstrategieën) die leerlingen inzetten en reguleren om de eigen leerdoelen te bereiken.
Het is een actief en constructief proces waarin leerlingen, met de juiste begeleiding en ondersteuning
van de leraar, doelstellingen leren te bepalen, zelf initiatief mogen tonen en verantwoordelijkheid
leren nemen voor hun eigen leerproces.

, Cognitieve,  Inzicht hebben in je eigen capaciteiten en hoe deze zich
metacognitieve en ontwikkelen
motivationele processen  Zicht hebben op gevolgen van je eigen handelen voor jezelf en
inzetten omgeving (lange/korte termijn)
 Reflecteren op je handelen en de uitvoering van je taak
 Het plannen en monitoren van het proces dat leidt tt je
doelen
Eigen leerdoelen  Als llk doelen opstellen en die verduidelijken aan de kinderen
bereiken  Kinderen moeten ook in staat zijn om doelen op te stellen
voor zichzelf (bepalen op eerdere ervaringen)
 Doelgericht handelen = zich concentreren, motiveren, richten
op de uitvoering van een taak
Zelf initiatief tonen en  Lln neemt zelf verantwoordelijkheid voor zijn eigen handelen
verantwoordelijkheid en gemaakte keuzes
Begeleiding en  Llk neemt actieve rol in het begeleiden en ondersteunen van
ondersteuning van de onze lln
leraar  Het is een vaardigheid dat moet aangeleerd worden


Leerstrategiëen


 Cognitieve leerstrategieën
 Metacognitieve leerstrategieën (kennis, vaardigheden)
 Motivationele leerstrategieën


DEF: Leerstrategieën zijn concrete manieren van leren die lln bewust inzetten om het leren zo soepel
mogelijk te laten verlopen – ze leren daardoor ‘hoe’ ze moeten en kunnen leren. Deze strategieën
helpen lln zelfstandig te leren, nu en in de toekomst, en het beste uit zichzelf te halen

3 soorten leerstrategieën:

Cognitieve leerstrategieën  Verwijzen naar de informatieverwerking
 Gericht op het onthouden van informatie en het integreren
van nieuwe info
 Toepassen tijdens het uitvoeren van bepaalde opdrachten
Metacognitieve  Het controleren en reguleren van de cognitie
leerstrategieën  Leren plannen, monitoren, evalueren
 Inzetten voor/tijdens/na het uitvoeren van een opdracht
 Als llk deze stimuleren zodat lln meer zelfgestuurd kunnen
leren
Motivationele of  Motivatie voor het leren en tonen van
affectieve leerstrategieën doorzettingsvermogen
 Bepaalde opvattingen hebben over onszelf in relatie tot een
opdracht (wat willen we doen, ons zelf motiveren om iets te
doen)
 Een lln die gemotiveerd is om iets te doen, zal sneller
stappen ondernemen (leert daarom niet beter)
Motivatie leidt niet automatisch tot leren en presteren

, Stellingen: effectief of niet?

1. Ik lees de inhouden een aantal keer aandachtig en sla ze zo op in mijn geheugen.
2. Papa en mama stellen mij een aantal vragen die ik moet proberen te beantwoorden. Op die
manier controleer ik of ik de inhouden wel ken.
3. Ter voorbereiding van een toets/examen schrijf ik de inhouden over.
4. Ik duid sleutelwoorden aan in een informatieve tekst en maak er daarna een mindmap van.
5. Ik bundel mijn leermomenten in één tijdspanne van een aantal uren en studeer net voor de
toets (bv. de avond voordien).

Cognitieve leerstrategieën
DEF: Cognitieve strategieën betreffen het opnemen en verwerken van kennis en informatie. Deze
vaardigheden spelen zich af op een ‘lager’ niveau van mentaal functioneren dan metacognitieve
strategieën

- Manier waarop we het leren aanpakken om bepaalde doelen te bereiken
- Opnemen en verwerken van kennis en informatie (verband met inhoud van het geheugen)
- Onthouden van nieuwe informatie en de integratie ervan in de kennis die reeds aanwezig is
in het geheugen

Cognitieve leerstrategieën:

 Memoriseren en luidop herhalen (bv voc van Frans)
 Structureren (een tekst samenvatten van bepaalde leerinhoud)
 Een conceptmap of mindmap maken bij een tekst
 Actief informatie ophalen uit het langetermijngeheugen door jezelf te testen (bv een quiz
waarbij je vragen moet beantwoorden, op te zeggen van leerinhouden)
 Actief verwerken van de leerinhouden door zelf voorbeelden te bedenken, jezelf vragen te
stellen verbanden te leggen
 Woorden en beelden met elkaar te combineren (dual coding)

DOEL:

- Kinderen effectieve leerstrategieën aan te reiken
zodat ze na het afleggen van een toets de
leerinhouden blijven begrijpen, onthouden en er
verder mee aan de slag gaan

Twee effectieve cognitieve leerstrategieën:

Retrieval practice Distributed practice
Actief informatie ophalen uit het Spreiden van studeermomenten in de tijd
langetermijngeheugen
Onszelf overhoren of opvragen en zo info actief Spreiden van onze leermomenten (meer kortere sessies om
ophalen uit het LTG (toetsen onszelf mbt de te bepaalde leerinhouden te herhalen)  meer grip op de
leren inhouden) leerinhoud
- Het tussentijds toetsen verbetert de
prestaties van de lln
Antwoorden in tekst bedekken en zelf proberen We passen deze strategie vaak toe bij het beoefenen van onze
antwoorden  lukt dit niet dan moeten we de hobby’s, voorbereiden op een dansvoorstelling  elke avond
inhouden opnieuw memoriseren oefenen
Op voorhand een schatting maken hoeveel tijd we nodig
hebben om ons voor te bereiden op een toets (= plannen)