CHEMIE
Thema 4: water als oplosmiddel
1-experimentele vaststelling
Binnen de watermolecule bestaat er een ladingsverdeling, waardoor de watermolecule een
elektrisch positieve en elektrisch negatieve zijde bezit.
2-dipoolkarakter van water
Een elektrisch dipool is een molecule waarvan de twee tegenovergestelde zijden elk een
verschillende lading dragen. We spreken ook van een polaire molecule.
δ- betekent een gedeeltelijk negatieve lading
δ— betekent een gedeeltelijk (grotere) negatieve lading
δ+ betekent een gedeeltelijk positieve lading
δ++ betekent een gedeeltelijk (grotere) positieve lading
De elektronegatieve waarde van een atoom is de maat voor de kracht waarmee het atoom extra
elektronen naar zich toe trekt.
metalen => kleine EN-waarde – zwakke aantrekking van extra elektronen
niet-metalen => grote EN-waarde – sterke aantrekking van extra elektronen
edelgassen => geen EN-waarde – geen aantrekking van extra elektronen
Een covalente binding of atoombinding is een gemeenschappelijk elektronenpaar tussen twee
atomen in een molecule. Dit gemeenschappelijk elektronenpaar ontstaat omdat elk betrokken
atoom een elektron geeft aan de binding, zodat elk atoom de edelgasconfiguratie bereikt.
geometrie van de (water)molecule:
kan je een scheidingsas tekenen? => polaire molecule
kan je geen scheidingsas tekenen? => apolaire molecule
voorwaarden voor polariteit:
-> 1e voorwaarde heeft te maken met een ΔEN (verschil in elektronegatieve waarde) tussen de
EN-waarden van de betrokken atomen.
-> 2e voorwaarde heeft te maken met de geometrie van de molecule. De negatieve en de positieve
ladingswolk zijn volledig gescheiden door een denkbeeldige scheidingsas = polaire molecule.
proefje waterstraal:
De waterstraal werd aangetrokken door de elektrisch negatieve geladen ebonieten staaf. De
watermoleculen oriënteren zich met de positieve zijde naar de negatief geladen staaf. De negatieve
zijde van de watermoleculen zijn zo ver mogelijk verwijderd van de staaf.
White spirit boog niet af naar de negatief geladen staaf. White spirit is een mengsel van alkanen. Ze
bezitten zeer zwakke polaire covalente bindingen tussen de koolstofatomen en de waterstofatomen,
en in de molecule zijn de waterstofatomen symmetrisch gerangschikt rond de koolstofatomen. Het
zijn apolaire stoffen.
Er is meer …
1
, Het dipoolkarakter van water zorgt ervoor dat de watermoleculen zich onderling zullen oriënteren.
Het positieve uiteinde van de ene watermolecule zal zich richten naar het negatieve uiteinde van een
andere watermolecule. Deze krachten tussen de watermoleculen onderling noemen we de
waterstofbruggen. Zo ontstaat er in water een netwerk tussen de watermoleculen. Hierdoor zal er
meer energie nodig zijn om de watermoleculen in de gasfase te laten komen. Dat verklaart het hoge
kookpunt van water.
IJs ontstaat wanneer alle watermoleculen gaan vastzitten in een moleculerooster. Hierin is elke
molecule water met 4 waterstofbruggen gebonden aan andere watermoleculen. Bij ijsvorming
ontstaat een zeshoekig (hexagonaal) netwerk tussen de watermoleculen waarin zich grote holtes
vormen. Door die holtes verkleint de dichtheid van ijs ten opzichte van de dichtheid van water. Dat
verklaart waarom ijs drijft op water.
2
Thema 4: water als oplosmiddel
1-experimentele vaststelling
Binnen de watermolecule bestaat er een ladingsverdeling, waardoor de watermolecule een
elektrisch positieve en elektrisch negatieve zijde bezit.
2-dipoolkarakter van water
Een elektrisch dipool is een molecule waarvan de twee tegenovergestelde zijden elk een
verschillende lading dragen. We spreken ook van een polaire molecule.
δ- betekent een gedeeltelijk negatieve lading
δ— betekent een gedeeltelijk (grotere) negatieve lading
δ+ betekent een gedeeltelijk positieve lading
δ++ betekent een gedeeltelijk (grotere) positieve lading
De elektronegatieve waarde van een atoom is de maat voor de kracht waarmee het atoom extra
elektronen naar zich toe trekt.
metalen => kleine EN-waarde – zwakke aantrekking van extra elektronen
niet-metalen => grote EN-waarde – sterke aantrekking van extra elektronen
edelgassen => geen EN-waarde – geen aantrekking van extra elektronen
Een covalente binding of atoombinding is een gemeenschappelijk elektronenpaar tussen twee
atomen in een molecule. Dit gemeenschappelijk elektronenpaar ontstaat omdat elk betrokken
atoom een elektron geeft aan de binding, zodat elk atoom de edelgasconfiguratie bereikt.
geometrie van de (water)molecule:
kan je een scheidingsas tekenen? => polaire molecule
kan je geen scheidingsas tekenen? => apolaire molecule
voorwaarden voor polariteit:
-> 1e voorwaarde heeft te maken met een ΔEN (verschil in elektronegatieve waarde) tussen de
EN-waarden van de betrokken atomen.
-> 2e voorwaarde heeft te maken met de geometrie van de molecule. De negatieve en de positieve
ladingswolk zijn volledig gescheiden door een denkbeeldige scheidingsas = polaire molecule.
proefje waterstraal:
De waterstraal werd aangetrokken door de elektrisch negatieve geladen ebonieten staaf. De
watermoleculen oriënteren zich met de positieve zijde naar de negatief geladen staaf. De negatieve
zijde van de watermoleculen zijn zo ver mogelijk verwijderd van de staaf.
White spirit boog niet af naar de negatief geladen staaf. White spirit is een mengsel van alkanen. Ze
bezitten zeer zwakke polaire covalente bindingen tussen de koolstofatomen en de waterstofatomen,
en in de molecule zijn de waterstofatomen symmetrisch gerangschikt rond de koolstofatomen. Het
zijn apolaire stoffen.
Er is meer …
1
, Het dipoolkarakter van water zorgt ervoor dat de watermoleculen zich onderling zullen oriënteren.
Het positieve uiteinde van de ene watermolecule zal zich richten naar het negatieve uiteinde van een
andere watermolecule. Deze krachten tussen de watermoleculen onderling noemen we de
waterstofbruggen. Zo ontstaat er in water een netwerk tussen de watermoleculen. Hierdoor zal er
meer energie nodig zijn om de watermoleculen in de gasfase te laten komen. Dat verklaart het hoge
kookpunt van water.
IJs ontstaat wanneer alle watermoleculen gaan vastzitten in een moleculerooster. Hierin is elke
molecule water met 4 waterstofbruggen gebonden aan andere watermoleculen. Bij ijsvorming
ontstaat een zeshoekig (hexagonaal) netwerk tussen de watermoleculen waarin zich grote holtes
vormen. Door die holtes verkleint de dichtheid van ijs ten opzichte van de dichtheid van water. Dat
verklaart waarom ijs drijft op water.
2
