SAMENVATTING MTH
Medisch technisch handelen voor
doktersassistenten
Marit Timmer
DA3B1
,INHOUDSOPGAVE
H1: Het uitvoeren van medisch technische handelingen ........................................................................................................ 3
Wet op geneeskundige behandelingsovereenkomst ........................................................................................................................ 3
Wet beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG) .................................................................................................................. 3
Twee voorwaarden bij uitvoeren van voorbehouden handelingen............................................................................................. 4
Administratieve afhandeling ............................................................................................................................................................ 4
H2 veilig werken .................................................................................................................................................................. 5
Algemene voorwaarde als doktersassistente: .................................................................................................................................. 5
Ziek en werken? ................................................................................................................................................................................ 5
Handen reinigen ............................................................................................................................................................................... 5
Steriele en onsteriele handschoenen ................................................................................................................................................ 5
Protocol 1 ..................................................................................................................................................................................... 6
Reinigen, desinfecteren en steriliseren van instrumenten ............................................................................................................... 7
Afval: ............................................................................................................................................................................................. 7
H3 instrumentenkennis ........................................................................................................................................................ 8
tangen en scharen ........................................................................................................................................................................ 8
Veelgebruikte instrumenten bij kleine chirurgie.......................................................................................................................... 9
Overige instrumenten bij kleine chirurgie .................................................................................................................................. 11
Instrumenten voor KNO-onderzoek ........................................................................................................................................... 12
Instrumenten voor oogheelkundig onderzoek........................................................................................................................... 13
Instrumenten voor gynaecologisch onderzoek .......................................................................................................................... 14
overige instrumenten ................................................................................................................................................................. 14
wondbedekkers ............................................................................................................................................................................... 16
Materiaal om te verbinden en te fixeren ........................................................................................................................................ 19
H4 medicatie toedienen ..................................................................................................................................................... 20
lokale toediening ............................................................................................................................................................................ 20
Lokaal op huid of slijmvlies ......................................................................................................................................................... 20
Lokaal in de longen ..................................................................................................................................................................... 21
Systemische toediening .................................................................................................................................................................. 22
Oraal ........................................................................................................................................................................................... 22
Rectaal ........................................................................................................................................................................................ 23
Parenteraal ................................................................................................................................................................................. 24
Injectiespuit klaarmaken (vanuit reader Mth) ........................................................................................................................... 25
werkwijze intracutaan injecteren (vanuit reader Mth) .............................................................................................................. 26
Werkwijze intramusculair injecteren (vanuit reader Mth) ........................................................................................................ 27
Prikaccident ................................................................................................................................................................................ 28
H5 onderzoeken ................................................................................................................................................................. 29
wegen ............................................................................................................................................................................................. 29
Lengte bepalen ............................................................................................................................................................................... 29
Bmi berekenen volwassenen...................................................................................................................................................... 29
Temperatuur meten........................................................................................................................................................................ 30
1
, Bloeddruk meten ............................................................................................................................................................................ 30
Urine opvangen/onderzoeken ........................................................................................................................................................ 31
Dipslide ....................................................................................................................................................................................... 31
sediment ..................................................................................................................................................................................... 32
Vingerprik ....................................................................................................................................................................................... 32
Glucose: ...................................................................................................................................................................................... 32
HB: .............................................................................................................................................................................................. 32
Cholesterol.................................................................................................................................................................................. 32
POC-analyzers ................................................................................................................................................................................. 33
Venapunctie .................................................................................................................................................................................... 33
BSE: bezinking ................................................................................................................................................................................. 33
weefsel, wondvocht (en dergelijke) voor versturing....................................................................................................................... 34
Cervixuitstrijkje ............................................................................................................................................................................... 34
PAP uitslagen .............................................................................................................................................................................. 35
allergietest ...................................................................................................................................................................................... 35
ECG: elektro cardio gram ................................................................................................................................................................ 35
EAI: enkel arm index ....................................................................................................................................................................... 36
EAI uitslag: .................................................................................................................................................................................. 36
Longfunctieonderzoek .................................................................................................................................................................... 36
Meest gebruikte bepalingen spirometrie ................................................................................................................................... 36
Audiometrie .................................................................................................................................................................................... 37
Visustest.......................................................................................................................................................................................... 37
zuurstof saturatiemeter .................................................................................................................................................................. 38
MMSE: mini mental state examination en kloktekentest .............................................................................................................. 38
H6 Behandelen .................................................................................................................................................................. 39
wondverzorging .............................................................................................................................................................................. 39
Vier categorieën wonden ........................................................................................................................................................... 39
Werkwijze wondbehandeling ......................................................................................................................................................... 39
Traumatische wonden en tetanus .................................................................................................................................................. 41
Over tetanus: .............................................................................................................................................................................. 41
Kleine chirurgie ............................................................................................................................................................................... 41
Verbandtechnieken ......................................................................................................................................................................... 42
Controle CSM .............................................................................................................................................................................. 42
Bijzondere verbanden ................................................................................................................................................................ 42
Wratten........................................................................................................................................................................................... 43
Oren uitspuiten ............................................................................................................................................................................... 43
Teek verwijderen............................................................................................................................................................................. 43
IUD inbrengen ................................................................................................................................................................................. 43
2
, H1 HET UITVOEREN VAN MEDISCH TECHNISCHE HANDELINGEN
H 1 : H E T U I T V O E R E N V A N M E D I S C H T E C H N I S C H E H A N D E L I N G E N
WET OP GENEESKUNDIGE BEHANDELINGSOVEREENKOMST
WGBO wet Deze wet regelt de rechten van de patiënt. Tijdens een
medische handeling is er sprake van overeenkomst tussen
Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst zorgverlener en patiënt.
2 belangrijkste uitgangspunten:
- Informatieplicht, patiënt informeren
- Toestemmingsvereiste, patiënt moet verbaal of
non-verbaal (bijv. arm uitsteken voor venapunctie)
akkoord gaan. Uitzondering op acute situaties of als
de patiënt zelf aangeeft dat hij niet wil weten wat je
doet.
Er zijn drie uitzonderingen op de plicht om informatie te geven:
- Patiënt is bewusteloos of onmiddellijk handelen is nodig,
- Patiënt wil geen informatie ontvangen
- Als hulpverlener zelf beslissen als de waarheid sterk nadelig effect heeft op patiënt (i.o.m. andere zorgverlener)
Toestemming en leeftijden
16+ → zelfstandig bevoegd beslissingen te nemen over het al dan niet ondergaan van een medische behandeling.
12 – 16 → gezamenlijke verantwoordelijkheid. Voor behandeling en onderzoeken is de toestemming van ouders én kind nodig.
-12 → toestemming van de ouders vereist
WET BEROEPEN IN DE INDIVIDUELE GEZONDHEIDSZORG (BIG)
Doel BIG: verbeteren en waarborgen van de kwaliteit van de medische hulpverlening.
De wet BIG beschermt patiënten tegen ondeskundige hulpverleners. Een aantal medische handelingen is namelijk zo riskant dat
alleen mensen die daarvoor voldoende bekwaam zijn ze mogen uitvoeren. Dit zijn de dertien ‘voorbehouden handelingen’
1. Verrichten van heelkundige handelingen;
2. Verrichten van verloskundige handelingen;
3. Verrichten van endoscopieën (kijkonderzoek in lichaamsholten);
4. Verrichten van katheterisaties (inbrengen van een slangetje in bijvoorbeeld een bloedvat of de plasbuis);
5. Geven van injecties;
6. Verrichten van puncties (met behulp van een holle naald bloed, vocht of weefsel uit het lichaam nemen);
7. Onder narcose brengen;
8. In de gezondheidszorg gebruikmaken van radioactieve stoffen of toestellen die radioactieve stralen uitzenden;
9. Verrichten van electieve cardioversie (het corrigeren van het hartritme met behulp van een elektrische schok);
10. Verrichten van defibrillatie (het corrigeren van een hartstilstand met behulp van een elektrische schok);
11. Toepassen van elektroconvulsieve therapie (met een korte elektrische stroomstoot een epileptische aanval opwekken
om een ernstige depressie te behandelen);
12. Steenvergruizing voor geneeskundige doeleinden;
13. Verrichten van handelingen ten aanzien van menselijke geslachtscellen en embryo's, tenzij dit gedaan wordt om een
zwangerschap tot stand te brengen.
Endoscopieën: onderzoek van lichaamsholten of inwendige kanalen
Katheterisaties: inbrengen van een slangetje in bijvoorbeeld een bloedvat of plasbuis
Puncties: bloed, vocht of weefsel wordt met behulp van een holle naald uit het lichaam genomen
Defibrillatie: corrigeren van hartstilstand met behulp van een elektrische shock
Electieve cardioversie: hartritme corrigeren met behulp van elektrische shock
Elektroconvulsieve therapie: met een korte elektrische stroomstoot wordt een epileptische aanval opgewekt om een ernstige
depressie te behandelen
3
Medisch technisch handelen voor
doktersassistenten
Marit Timmer
DA3B1
,INHOUDSOPGAVE
H1: Het uitvoeren van medisch technische handelingen ........................................................................................................ 3
Wet op geneeskundige behandelingsovereenkomst ........................................................................................................................ 3
Wet beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG) .................................................................................................................. 3
Twee voorwaarden bij uitvoeren van voorbehouden handelingen............................................................................................. 4
Administratieve afhandeling ............................................................................................................................................................ 4
H2 veilig werken .................................................................................................................................................................. 5
Algemene voorwaarde als doktersassistente: .................................................................................................................................. 5
Ziek en werken? ................................................................................................................................................................................ 5
Handen reinigen ............................................................................................................................................................................... 5
Steriele en onsteriele handschoenen ................................................................................................................................................ 5
Protocol 1 ..................................................................................................................................................................................... 6
Reinigen, desinfecteren en steriliseren van instrumenten ............................................................................................................... 7
Afval: ............................................................................................................................................................................................. 7
H3 instrumentenkennis ........................................................................................................................................................ 8
tangen en scharen ........................................................................................................................................................................ 8
Veelgebruikte instrumenten bij kleine chirurgie.......................................................................................................................... 9
Overige instrumenten bij kleine chirurgie .................................................................................................................................. 11
Instrumenten voor KNO-onderzoek ........................................................................................................................................... 12
Instrumenten voor oogheelkundig onderzoek........................................................................................................................... 13
Instrumenten voor gynaecologisch onderzoek .......................................................................................................................... 14
overige instrumenten ................................................................................................................................................................. 14
wondbedekkers ............................................................................................................................................................................... 16
Materiaal om te verbinden en te fixeren ........................................................................................................................................ 19
H4 medicatie toedienen ..................................................................................................................................................... 20
lokale toediening ............................................................................................................................................................................ 20
Lokaal op huid of slijmvlies ......................................................................................................................................................... 20
Lokaal in de longen ..................................................................................................................................................................... 21
Systemische toediening .................................................................................................................................................................. 22
Oraal ........................................................................................................................................................................................... 22
Rectaal ........................................................................................................................................................................................ 23
Parenteraal ................................................................................................................................................................................. 24
Injectiespuit klaarmaken (vanuit reader Mth) ........................................................................................................................... 25
werkwijze intracutaan injecteren (vanuit reader Mth) .............................................................................................................. 26
Werkwijze intramusculair injecteren (vanuit reader Mth) ........................................................................................................ 27
Prikaccident ................................................................................................................................................................................ 28
H5 onderzoeken ................................................................................................................................................................. 29
wegen ............................................................................................................................................................................................. 29
Lengte bepalen ............................................................................................................................................................................... 29
Bmi berekenen volwassenen...................................................................................................................................................... 29
Temperatuur meten........................................................................................................................................................................ 30
1
, Bloeddruk meten ............................................................................................................................................................................ 30
Urine opvangen/onderzoeken ........................................................................................................................................................ 31
Dipslide ....................................................................................................................................................................................... 31
sediment ..................................................................................................................................................................................... 32
Vingerprik ....................................................................................................................................................................................... 32
Glucose: ...................................................................................................................................................................................... 32
HB: .............................................................................................................................................................................................. 32
Cholesterol.................................................................................................................................................................................. 32
POC-analyzers ................................................................................................................................................................................. 33
Venapunctie .................................................................................................................................................................................... 33
BSE: bezinking ................................................................................................................................................................................. 33
weefsel, wondvocht (en dergelijke) voor versturing....................................................................................................................... 34
Cervixuitstrijkje ............................................................................................................................................................................... 34
PAP uitslagen .............................................................................................................................................................................. 35
allergietest ...................................................................................................................................................................................... 35
ECG: elektro cardio gram ................................................................................................................................................................ 35
EAI: enkel arm index ....................................................................................................................................................................... 36
EAI uitslag: .................................................................................................................................................................................. 36
Longfunctieonderzoek .................................................................................................................................................................... 36
Meest gebruikte bepalingen spirometrie ................................................................................................................................... 36
Audiometrie .................................................................................................................................................................................... 37
Visustest.......................................................................................................................................................................................... 37
zuurstof saturatiemeter .................................................................................................................................................................. 38
MMSE: mini mental state examination en kloktekentest .............................................................................................................. 38
H6 Behandelen .................................................................................................................................................................. 39
wondverzorging .............................................................................................................................................................................. 39
Vier categorieën wonden ........................................................................................................................................................... 39
Werkwijze wondbehandeling ......................................................................................................................................................... 39
Traumatische wonden en tetanus .................................................................................................................................................. 41
Over tetanus: .............................................................................................................................................................................. 41
Kleine chirurgie ............................................................................................................................................................................... 41
Verbandtechnieken ......................................................................................................................................................................... 42
Controle CSM .............................................................................................................................................................................. 42
Bijzondere verbanden ................................................................................................................................................................ 42
Wratten........................................................................................................................................................................................... 43
Oren uitspuiten ............................................................................................................................................................................... 43
Teek verwijderen............................................................................................................................................................................. 43
IUD inbrengen ................................................................................................................................................................................. 43
2
, H1 HET UITVOEREN VAN MEDISCH TECHNISCHE HANDELINGEN
H 1 : H E T U I T V O E R E N V A N M E D I S C H T E C H N I S C H E H A N D E L I N G E N
WET OP GENEESKUNDIGE BEHANDELINGSOVEREENKOMST
WGBO wet Deze wet regelt de rechten van de patiënt. Tijdens een
medische handeling is er sprake van overeenkomst tussen
Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst zorgverlener en patiënt.
2 belangrijkste uitgangspunten:
- Informatieplicht, patiënt informeren
- Toestemmingsvereiste, patiënt moet verbaal of
non-verbaal (bijv. arm uitsteken voor venapunctie)
akkoord gaan. Uitzondering op acute situaties of als
de patiënt zelf aangeeft dat hij niet wil weten wat je
doet.
Er zijn drie uitzonderingen op de plicht om informatie te geven:
- Patiënt is bewusteloos of onmiddellijk handelen is nodig,
- Patiënt wil geen informatie ontvangen
- Als hulpverlener zelf beslissen als de waarheid sterk nadelig effect heeft op patiënt (i.o.m. andere zorgverlener)
Toestemming en leeftijden
16+ → zelfstandig bevoegd beslissingen te nemen over het al dan niet ondergaan van een medische behandeling.
12 – 16 → gezamenlijke verantwoordelijkheid. Voor behandeling en onderzoeken is de toestemming van ouders én kind nodig.
-12 → toestemming van de ouders vereist
WET BEROEPEN IN DE INDIVIDUELE GEZONDHEIDSZORG (BIG)
Doel BIG: verbeteren en waarborgen van de kwaliteit van de medische hulpverlening.
De wet BIG beschermt patiënten tegen ondeskundige hulpverleners. Een aantal medische handelingen is namelijk zo riskant dat
alleen mensen die daarvoor voldoende bekwaam zijn ze mogen uitvoeren. Dit zijn de dertien ‘voorbehouden handelingen’
1. Verrichten van heelkundige handelingen;
2. Verrichten van verloskundige handelingen;
3. Verrichten van endoscopieën (kijkonderzoek in lichaamsholten);
4. Verrichten van katheterisaties (inbrengen van een slangetje in bijvoorbeeld een bloedvat of de plasbuis);
5. Geven van injecties;
6. Verrichten van puncties (met behulp van een holle naald bloed, vocht of weefsel uit het lichaam nemen);
7. Onder narcose brengen;
8. In de gezondheidszorg gebruikmaken van radioactieve stoffen of toestellen die radioactieve stralen uitzenden;
9. Verrichten van electieve cardioversie (het corrigeren van het hartritme met behulp van een elektrische schok);
10. Verrichten van defibrillatie (het corrigeren van een hartstilstand met behulp van een elektrische schok);
11. Toepassen van elektroconvulsieve therapie (met een korte elektrische stroomstoot een epileptische aanval opwekken
om een ernstige depressie te behandelen);
12. Steenvergruizing voor geneeskundige doeleinden;
13. Verrichten van handelingen ten aanzien van menselijke geslachtscellen en embryo's, tenzij dit gedaan wordt om een
zwangerschap tot stand te brengen.
Endoscopieën: onderzoek van lichaamsholten of inwendige kanalen
Katheterisaties: inbrengen van een slangetje in bijvoorbeeld een bloedvat of plasbuis
Puncties: bloed, vocht of weefsel wordt met behulp van een holle naald uit het lichaam genomen
Defibrillatie: corrigeren van hartstilstand met behulp van een elektrische shock
Electieve cardioversie: hartritme corrigeren met behulp van elektrische shock
Elektroconvulsieve therapie: met een korte elektrische stroomstoot wordt een epileptische aanval opgewekt om een ernstige
depressie te behandelen
3
