Samenvattig Nederlands Schrijven

Nederlands schrijven

Aanvankelijk schrijven

Deze doelstellingen trachten we te bereiken in de lessen rond leesbevordering:

 de studenten verwerven inzicht in de handschriftontwikkeling van jonge
kinderen (aanvankelijk schrijven)

 de studenten verwerven inzicht in de didactiek van aanvankelijk schrijven

 de studenten zijn in staat lessen aanvankelijk schrijven te ontwikkelen

Schrijven
Definitie schrijven: Een complexe, motorische activiteit met cognitieve,
motorische, creatieve, ruimtelijke en culturele aspecten, die bestaat uit
doelgerichte bewegingen.

Verschil van taligheid

 Nederlandstalig: Kinderen die thuis Nederlands spreken.

 Meertalig: Kinderen die thuis een andere taal kunnen spreken maar
Nederlands voldoende beheersen om mee te kunnen in het onderwijs.

 Anderstalig: Kinderen die geen benul hebben van Nederlands.

Schrijfvoorwaarden

algemene schrijfvoorwaarden

 taalbeheersing: verwerken van instructies + ruimtelijke begrippen (omhoog,
omlaag, groot, klein, dun, dik, links, rechts, …)
 zintuigen: gebruik oren + ogen, inwendig spiergevoel
 emotioneel/ geestelijk evenwicht
 motivatie om te leren
 concentratie

specifieke schrijfvoorwaarden

 grove motoriek: stilzitten, rechtop zitten
 fijne motoriek: samenspel tussen zenuwen en handspieren
 ruimtelijke oriëntatie: kennis ruimtelijke begrippen
 vormonderscheidingsvermogen, kritische waarneming: verschillen of ‘fouten’
herkennen
 oog-handcoördinatie: samenwerking van ogen en schrijfhand
 lateralisatie: voorkeur schrijfhand
 automatiseren van bewegingen




1

,potloodgreep

De goede potloodgreep: ‘driepuntsgreep’.

Leerlijn (in stijgende moeilijkheidsgraad)

1. Voorbereidend schrijven bij kleuters gebeurt best met wascokrijt. Dit is
vettig, glijdt goed en is heel goed om grote vormen te maken.
2. Het potlood is fijner materiaal en is het meest aangename om in het eerste
leerjaar te gebruiken om te leren schrijven.
3. De rollerpen of de balpen heeft opnieuw een fijnere punt.
4. Eventueel een vulpen

Schrijfhouding

voorwaarden voor ontspannen + correcte schrijfhouding

 voeten plat op de grond + naast elkaar
 stoel goed aangeschoven + niet te hoog/ te laag
 rug tegen rugleuning
 bovenlichaam licht voorovergebogen
 afstand tussen ogen + schrijfoppervlak = ongeveer 30 cm
 blad of oefenschrift onder hoek van 20°
 niet-schrijvende hand ligt op papier

Bladligging

De afspraak rond de bladligging is dat het blad schuin voor je moet liggen met de
hoek aan de zijde van de schrijfhand het hoogst.

Leerlijn

Zie Leerplan GO!: 1.2.3 Schrijven

 Ontluikende en beginnende geletterdheid o.a. handschriftontwikkeling
 Gevorderde geletterdheid o.a. handschriftontwikkeling




2

,Doelstellingen

Voorbereidend schrijven (laatste KL en L1)

 oefenen voorbereidende schrijfbewegingspatronen
 ontwikkeling van spieren in hand en vingers
 overgang van grote schrijfbewegingen ( grove motoriek) naar fijn
motorische oefeningen
 aanbod schrijfrichting
 ontwikkeling schrijven voorkeurhand
 aanleren correcte schrijfhouding, potloodgreep en bladligging

Beginnend schrijven (L1 en L2)

 schrijven met correcte potloodgreep, schrijfhouding en bladligging
 aanleren van letters (1e )
 Herhalen letters en aanleren hoofdletters ( 2e )
 Aanleren van verbindingen
 aanleren van cijfers

Voortgezet schrijven (L3 e.v.)

 schrijven met correcte potloodgreep, schrijfhouding en bladligging
( schrijfopvoeding)
 automatiseren letters en hun verbindingen
 afbouw schrijven met hulplijnen: schrijven op een grondlijn
 schrijven zonder voorbeeld
 sneller schrijven (tempo ↑)
 begeleiding naar persoonlijk handschrift

Verschillende handschriften

 Schneider

 Haese




Evaluatie

1. het schrijfproduct
 hoe ziet de neerslag op het blad eruit, wat kunnen we lezen?
2. het schrijfproces
 hoe komt het product tot stand?
 welke houding wordt aangenomen?
 zijn de potloodgreep en de bladligging goed?
3. de snelheid
 schrijft het kind vlot en snel of gaat het stroef en langzaam?

3

, EXTRA: Een les aanvankelijk schrijven oefenen aan de hand van
werkbladen

Doelstellingen:

 Eindtermen
 Leerplandoelen (3 netten)
 Lesdoelen

Lesfasen:

 introductie
 instructie
 in oefening
 verwerking
 reflectie

Eindtermen

4.1 kopiërend verwerkingsniveau

4.7 ‘teksten verzorgen rekening houdende met handschrift en lay-out’

4.8 (attitude) bereidheid tot het naleven van de schrijfconventies

5.3 (strategie) ‘tijdens het schrijven hun aandacht behouden voor het bereiken
van het doel’

Doelstellingen ( per leerplan)

GO!:

Schrijven / Ontluikende en beginnende geletterdheid = KL, L1 en L2: 1.2.3

 18 begrippen gebruiken
 22 schrijfhouding
 23 van links naar rechts schrijven
 24 bladrichting
 25 zithouding
 26 schrijfletters reproduceren
 27 verbindingen vormen
 30 schrijven m.b.v. schrijflijnen

Schrijven / Gevorderde geletterdheid= L1, L2, L3 en L4: 1.2.3

 76 minder frequente letters reproduceren
 77 hoofdletters reproduceren
 82 een afstand tussen woorden hanteren
 83 zelfstandig een tekst reproduceren




4