H18 – EIWITTEN
18.1 VAN POLYPEPTIDEKETEN TOT EEN WERKZAAM EIWIT
AFWERKING POLYPEPTIDEKETEN (BINAS 71J)
DNA > transcriptie > mRNA > translatie > 1 e stukje gevormde polypeptideketen = signaal (adreslabel)
Bindt aan signaalherkenningsmolecuul (SHM) in grondplasma > translatie pauze
SHM bindt aan SHM-receptor in ER + ribosoom bindt aan ribsosoomreceptor > eiwitpoort in ER opent
GTP bindt aan SHM-receptor > SHM los van receptor> enzym verwijdert SHM van keten (pauze einde)
Stopcodon > ontkoppelingseiwit aan mRNA > keten los van ribosoom > ribosoom uiteen + eiwitpoort sluit
ER geeft eiwit structuur + koolhydraten > via transportblaasjes naar Golgi-systeem
Chaperonne-eiwitten controleren/herstellen fout gevouwen eiwitten
BEWERKING IN HET GOLGI-SYSTEEM
Golgi-systeem > definitieve eiwitstructuur door fosfaatgroepen/suikers/polypeptideketens toe te voegen
Verpakt eiwit in transportblaasjes met adreslabel
Blaasjes van exocytose om buiten de cel te komen of als lysosomen in grondplasma of in het membraan
RUIMTELIJKE STRUCTUUR (BINAS 67H)
1) Primaire structuur – aminozuurvolgorde/aantal
2) Secundaire structuur - -helix (spiraal) /-plaat (golfplaat op dak) (door waterstofbruggen)
3) Tertiaire structuur – driedimensionale structuur door restgroepen
4) Quaternaire structuur – als meerdere polypeptideketens samen een complex vormen
DENATURATIE VAN EIWITTEN
Denaturatie – verliezen ruimtelijke structuur (extra H-bruggen plaatsten) > geen activiteit
Doet een cel bewust want kost minder energie dan nieuw eiwit maken
18.2 FUNCTIES VAN EIWITTEN
EIWITTEN EN DE ZIEKTE VAN ALZHEIMER
Alzheimer zichtbaar onder microscoop door:
Plaques – Eiwitophopingen van slecht afgebroken eiwit (APP)
Tangles – Eiwitkluwens door samengeklonterde tau-eiwitten (houden celskelet bijeen door microtubuli)
MOTOREIWTTEN
Motoreiwtten vervoeren organellen/blaasjes met voedingsstoffen langs microtubuli
Binding voet van motoreiwit met microtubuli > ADP laat los > ATP bindt > andere voet doet hetzelfde
Herhaling omdat de ATP steeds weer loslaat > verplaatsing van motoreiwit
EIWITTEN ZIJN ONMISBAAR
Eiwitten zijn toe te passen op alle mogelijke onderwerpen/hoofdstukken (zie bron 9 in je boek)
Peptidehormonen/eiwitpoorten/transport/motoreiwit/opslag/structuur/receptor/regulator/vertering
18.1 VAN POLYPEPTIDEKETEN TOT EEN WERKZAAM EIWIT
AFWERKING POLYPEPTIDEKETEN (BINAS 71J)
DNA > transcriptie > mRNA > translatie > 1 e stukje gevormde polypeptideketen = signaal (adreslabel)
Bindt aan signaalherkenningsmolecuul (SHM) in grondplasma > translatie pauze
SHM bindt aan SHM-receptor in ER + ribosoom bindt aan ribsosoomreceptor > eiwitpoort in ER opent
GTP bindt aan SHM-receptor > SHM los van receptor> enzym verwijdert SHM van keten (pauze einde)
Stopcodon > ontkoppelingseiwit aan mRNA > keten los van ribosoom > ribosoom uiteen + eiwitpoort sluit
ER geeft eiwit structuur + koolhydraten > via transportblaasjes naar Golgi-systeem
Chaperonne-eiwitten controleren/herstellen fout gevouwen eiwitten
BEWERKING IN HET GOLGI-SYSTEEM
Golgi-systeem > definitieve eiwitstructuur door fosfaatgroepen/suikers/polypeptideketens toe te voegen
Verpakt eiwit in transportblaasjes met adreslabel
Blaasjes van exocytose om buiten de cel te komen of als lysosomen in grondplasma of in het membraan
RUIMTELIJKE STRUCTUUR (BINAS 67H)
1) Primaire structuur – aminozuurvolgorde/aantal
2) Secundaire structuur - -helix (spiraal) /-plaat (golfplaat op dak) (door waterstofbruggen)
3) Tertiaire structuur – driedimensionale structuur door restgroepen
4) Quaternaire structuur – als meerdere polypeptideketens samen een complex vormen
DENATURATIE VAN EIWITTEN
Denaturatie – verliezen ruimtelijke structuur (extra H-bruggen plaatsten) > geen activiteit
Doet een cel bewust want kost minder energie dan nieuw eiwit maken
18.2 FUNCTIES VAN EIWITTEN
EIWITTEN EN DE ZIEKTE VAN ALZHEIMER
Alzheimer zichtbaar onder microscoop door:
Plaques – Eiwitophopingen van slecht afgebroken eiwit (APP)
Tangles – Eiwitkluwens door samengeklonterde tau-eiwitten (houden celskelet bijeen door microtubuli)
MOTOREIWTTEN
Motoreiwtten vervoeren organellen/blaasjes met voedingsstoffen langs microtubuli
Binding voet van motoreiwit met microtubuli > ADP laat los > ATP bindt > andere voet doet hetzelfde
Herhaling omdat de ATP steeds weer loslaat > verplaatsing van motoreiwit
EIWITTEN ZIJN ONMISBAAR
Eiwitten zijn toe te passen op alle mogelijke onderwerpen/hoofdstukken (zie bron 9 in je boek)
Peptidehormonen/eiwitpoorten/transport/motoreiwit/opslag/structuur/receptor/regulator/vertering
