Juridisch management samenvatting
Ondernemingsrecht
Fundamentele elementen
Wat is economisch recht?
Economisch recht is een gemengde rechtstak die bestaat uit zowel burgerlijk recht als publiek
recht. Het omvat alle rechtsregels die moeten worden nageleefd in het economische leven.
Deze regels zijn van toepassing op relaties tussen bedrijven onderling (B2B), tussen bedrijven en
consumenten (B2C) en bij transacties met de overheid. Economisch recht zorgt ervoor dat deze
economische activiteiten op een eerlijke en duidelijke manier verlopen.
Economisch recht bestaat uit twee grote onderdelen. Ondernemingsrecht behoort tot het
privaatrecht en regelt de oprichting, organisatie en werking van een onderneming bij het
uitoefenen van economische activiteiten. Hieronder vallen onder andere het
vennootschapsrecht, de regels over handelstussenpersonen, de WCO en de faillissements- of
insolventiewetgeving.
Daarnaast is er het marktrecht, dat tot het publiek recht behoort. Dit bevat regels over de
verdeling van goederen en diensten op de markt en heeft als doel zowel concurrenten als
consumenten te beschermen. Het marktrecht behandelt onder meer eerlijke mededinging,
marktpraktijken en consumentenkrediet.
Bronnen van het economisch recht:
1. Wetgeving
a) Internationale wetgeving
Internationale verdragen
Recht van de Europese Unie, bestaande uit:
- Richtlijnen (moeten omgezet worden in nationale wetgeving)
- Verordeningen (rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten)
▪ Voorbeeld: AVG (privacy en gegevensbescherming)
- Besluiten
Voorbeeld: sperperiode → periode vóór de solden waarin geen kortingen of reclame mogen
worden gemaakt
b) Nationale wetgeving (België)
- WER (2013) – Wetboek Economisch Recht
→ bestaat uit 20 deelboeken
- WVV (2019) – Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
→ bestaat uit 18 deelboeken
- BW – Burgerlijk Wetboek
- Handelshuurwet
,c) Deelstatelijke wetgeving
Geldt voor Vlaanderen, Wallonië en Brussel
- Decreten (Vlaanderen & Wallonië)
- Ordonnanties (Brussels Hoofdstedelijk Gewest)
- Voorbeeld: handelshuur pop-up decreet
2. Rechtspraak
Geheel van beslissingen uitgesproken door rechtscolleges
- Bindend voor de betrokken partijen
- Gezaghebbend voor derden
- Behandeld door:
o Ondernemingsrechtbank
o Hof van Beroep
o Brussels International Business Court (BIBC)
3. Rechtsleer
- Studies, analyses en meningen van juristen en academici
4. Gewoonte
- Algemeen aanvaarde en langdurig toegepaste handelspraktijken
- het economisch recht is gebaseerd op welbepaalde, herhaalde handelswijzen
en is bindend.
Voorbeeld: hoofdelijke aansprakelijkheid van ondernemers.
- Voorbeeldclausule: “De huurders verbinden zich hoofdelijk tegenover de
verhuurder voor alle verbintenissen uit deze huurovereenkomst.”
- Betekenis: Als meerdere ondernemers een pand huren en niet kunnen betalen,
kan de verhuurder één huurder volledig aansprakelijk stellen voor het hele
bedrag.
Ondernemingsrechtbank
- Bevoegd voor geschillen tussen ondernemers
- Hieronder vallen ook landbouwers, vrije beroepers en vzw’s
- Heeft ook specifieke bevoegdheden, zelfs wanneer de partijen geen
ondernemingen zijn
- Bestaat uit beroepsrechters én vertegenwoordigers uit de economische sector
- In België zijn er 9 ondernemingsrechtbanken, elk met verschillende afdelingen
- Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
Materiële bevoegdheid: waarover de rechtbank bevoegd is
Territoriale bevoegdheid: welke rechtbank geografisch bevoegd is
,Voorbeeld: De firma Janssens uit Bredene sloot een vervoerscontract met Sneltransport EDCO
BV, met maatschappelijke zetel in Hasselt. EDCO factureert 7.500 euro, maar Janssens weigert
te betalen omdat dit 300 euro meer is dan de offerte. Het geschil komt voor de rechtbank.
1. Materiële bevoegdheid
- Het gaat om een geschil tussen twee ondernemingen
- ➜ Ondernemingsrechtbank is materieel bevoegd
Wat als Janssens een particulier was?
- Dan is het een B2C-geschil
- ➜ Rechtbank van eerste aanleg (of vrederechter, afhankelijk van het bedrag)
2. Territoriale bevoegdheid (art. 624 Ger. W.) niet ons boek
- Als algemene regel geldt: de rechtbank van de verweerder is bevoegd
- Verweerder = Janssens
- Janssens is gevestigd in Bredene
➜ Ondernemingsrechtbank Oostende is territoriaal bevoegd
Een contract kan bepalen dat alleen de rechtbank van de zetel van de onderneming bevoegd is,
zodat het recht naar die partij wordt getrokken.
Terminologie
Natuurlijke personen: echte mensen, zoals jij en ik.
Rechtspersonen: zelfstandige juridische entiteiten met eigen rechten en plichten, los van de
natuurlijke personen die ze oprichten.
- Voorbeelden: vennootschappen met rechtspersoonlijkheid, vzw’s, …
- Kenmerk: (on)beperkte aansprakelijkheid → het persoonlijk vermogen van
oprichters of bestuurders is (meestal) afgeschermd van het vermogen van de
rechtspersoon.
(On)beperkte aansprakelijkheid
- Beperkte aansprakelijkheid:
Het persoonlijk vermogen van de oprichters of bestuurders is afgeschermd.
→ Alleen het vermogen van de rechtspersoon kan worden aangesproken.
- Onbeperkte aansprakelijkheid:
De persoon is ook met zijn privévermogen aansprakelijk voor schulden.
, Kan iedereen zomaar ondernemen?
Om in België een ondernemingsactiviteit uit te oefenen, moet je aan enkele voorwaarden
voldoen. In de eerste plaats geldt de vrijheid van handel, vastgelegd in het decreet d’Allarde:
iedereen mag in principe ondernemen.
Daarnaast moet je handelingsbekwaam zijn, wat betekent dat je minstens 18 jaar bent en zelf
rechtsgeldige handelingen mag stellen. Je moet ook rechtsbekwaam zijn: wie door een rechter
bepaalde rechten werd ontnomen, kan niet (of niet volledig) ondernemen.
Verder mogen er geen onverenigbaarheden zijn. Zo kan iemand met een bepaald beroep, zoals
een arts, niet zomaar tegelijk een zelfstandige activiteit uitoefenen in een onverenigbare sector.
Wat nationaliteit betreft: EU-burgers mogen vrij ondernemen in België, ze hoeven dus niet
noodzakelijk Belg te zijn. Niet-EU-burgers moeten een beroepskaart (extra-EU-kaart)
aanvragen om hier te mogen ondernemen. Voor vluchtelingen bestaan er specifieke regels,
maar zij kunnen onder bepaalde voorwaarden ook toegang krijgen tot het ondernemerschap.
Heb ik bepaalde attesten/ vergunningen nodig?
Of je attesten of vergunningen nodig hebt, hangt af van waar en in welke sector je onderneemt.
Je informeert je hierover best bij een ondernemingsloket.
Vlaanderen:
Het attest bedrijfsbeheer / beroepsbekwaamheid is afgeschaft, en moet dus niet meer worden
voorgelegd.
Uitzonderingen blijven bestaan voor:
- vrije en gereglementeerde beroepen
- bepaalde sectoren zoals voeding en bouw
Brussel en Wallonië:
Hier moet je nog wel een basiskennis van bedrijfsbeheer aantonen.
Daarnaast zijn er beroepscompetenties vereist in sectoren zoals: bouw, voeding,
persoonsverzorging, …
Andere mogelijke vergunningen (sectorspecifiek):
- SABAM / Unisono (muziek)
- Alcoholvergunning
- …
Vanaf wanneer word ik gezien als een ondernemer?
Je wordt als ondernemer beschouwd vanaf het moment dat je een onderneming bent in de zin
van het WER. Dat is belangrijk, want vanaf dan gelden heel wat gevolgen.
Criterium
Het ondernemingsbegrip is een bestaand begrip met een gewijzigde invulling:
Ondernemingsrecht
Fundamentele elementen
Wat is economisch recht?
Economisch recht is een gemengde rechtstak die bestaat uit zowel burgerlijk recht als publiek
recht. Het omvat alle rechtsregels die moeten worden nageleefd in het economische leven.
Deze regels zijn van toepassing op relaties tussen bedrijven onderling (B2B), tussen bedrijven en
consumenten (B2C) en bij transacties met de overheid. Economisch recht zorgt ervoor dat deze
economische activiteiten op een eerlijke en duidelijke manier verlopen.
Economisch recht bestaat uit twee grote onderdelen. Ondernemingsrecht behoort tot het
privaatrecht en regelt de oprichting, organisatie en werking van een onderneming bij het
uitoefenen van economische activiteiten. Hieronder vallen onder andere het
vennootschapsrecht, de regels over handelstussenpersonen, de WCO en de faillissements- of
insolventiewetgeving.
Daarnaast is er het marktrecht, dat tot het publiek recht behoort. Dit bevat regels over de
verdeling van goederen en diensten op de markt en heeft als doel zowel concurrenten als
consumenten te beschermen. Het marktrecht behandelt onder meer eerlijke mededinging,
marktpraktijken en consumentenkrediet.
Bronnen van het economisch recht:
1. Wetgeving
a) Internationale wetgeving
Internationale verdragen
Recht van de Europese Unie, bestaande uit:
- Richtlijnen (moeten omgezet worden in nationale wetgeving)
- Verordeningen (rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten)
▪ Voorbeeld: AVG (privacy en gegevensbescherming)
- Besluiten
Voorbeeld: sperperiode → periode vóór de solden waarin geen kortingen of reclame mogen
worden gemaakt
b) Nationale wetgeving (België)
- WER (2013) – Wetboek Economisch Recht
→ bestaat uit 20 deelboeken
- WVV (2019) – Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
→ bestaat uit 18 deelboeken
- BW – Burgerlijk Wetboek
- Handelshuurwet
,c) Deelstatelijke wetgeving
Geldt voor Vlaanderen, Wallonië en Brussel
- Decreten (Vlaanderen & Wallonië)
- Ordonnanties (Brussels Hoofdstedelijk Gewest)
- Voorbeeld: handelshuur pop-up decreet
2. Rechtspraak
Geheel van beslissingen uitgesproken door rechtscolleges
- Bindend voor de betrokken partijen
- Gezaghebbend voor derden
- Behandeld door:
o Ondernemingsrechtbank
o Hof van Beroep
o Brussels International Business Court (BIBC)
3. Rechtsleer
- Studies, analyses en meningen van juristen en academici
4. Gewoonte
- Algemeen aanvaarde en langdurig toegepaste handelspraktijken
- het economisch recht is gebaseerd op welbepaalde, herhaalde handelswijzen
en is bindend.
Voorbeeld: hoofdelijke aansprakelijkheid van ondernemers.
- Voorbeeldclausule: “De huurders verbinden zich hoofdelijk tegenover de
verhuurder voor alle verbintenissen uit deze huurovereenkomst.”
- Betekenis: Als meerdere ondernemers een pand huren en niet kunnen betalen,
kan de verhuurder één huurder volledig aansprakelijk stellen voor het hele
bedrag.
Ondernemingsrechtbank
- Bevoegd voor geschillen tussen ondernemers
- Hieronder vallen ook landbouwers, vrije beroepers en vzw’s
- Heeft ook specifieke bevoegdheden, zelfs wanneer de partijen geen
ondernemingen zijn
- Bestaat uit beroepsrechters én vertegenwoordigers uit de economische sector
- In België zijn er 9 ondernemingsrechtbanken, elk met verschillende afdelingen
- Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
Materiële bevoegdheid: waarover de rechtbank bevoegd is
Territoriale bevoegdheid: welke rechtbank geografisch bevoegd is
,Voorbeeld: De firma Janssens uit Bredene sloot een vervoerscontract met Sneltransport EDCO
BV, met maatschappelijke zetel in Hasselt. EDCO factureert 7.500 euro, maar Janssens weigert
te betalen omdat dit 300 euro meer is dan de offerte. Het geschil komt voor de rechtbank.
1. Materiële bevoegdheid
- Het gaat om een geschil tussen twee ondernemingen
- ➜ Ondernemingsrechtbank is materieel bevoegd
Wat als Janssens een particulier was?
- Dan is het een B2C-geschil
- ➜ Rechtbank van eerste aanleg (of vrederechter, afhankelijk van het bedrag)
2. Territoriale bevoegdheid (art. 624 Ger. W.) niet ons boek
- Als algemene regel geldt: de rechtbank van de verweerder is bevoegd
- Verweerder = Janssens
- Janssens is gevestigd in Bredene
➜ Ondernemingsrechtbank Oostende is territoriaal bevoegd
Een contract kan bepalen dat alleen de rechtbank van de zetel van de onderneming bevoegd is,
zodat het recht naar die partij wordt getrokken.
Terminologie
Natuurlijke personen: echte mensen, zoals jij en ik.
Rechtspersonen: zelfstandige juridische entiteiten met eigen rechten en plichten, los van de
natuurlijke personen die ze oprichten.
- Voorbeelden: vennootschappen met rechtspersoonlijkheid, vzw’s, …
- Kenmerk: (on)beperkte aansprakelijkheid → het persoonlijk vermogen van
oprichters of bestuurders is (meestal) afgeschermd van het vermogen van de
rechtspersoon.
(On)beperkte aansprakelijkheid
- Beperkte aansprakelijkheid:
Het persoonlijk vermogen van de oprichters of bestuurders is afgeschermd.
→ Alleen het vermogen van de rechtspersoon kan worden aangesproken.
- Onbeperkte aansprakelijkheid:
De persoon is ook met zijn privévermogen aansprakelijk voor schulden.
, Kan iedereen zomaar ondernemen?
Om in België een ondernemingsactiviteit uit te oefenen, moet je aan enkele voorwaarden
voldoen. In de eerste plaats geldt de vrijheid van handel, vastgelegd in het decreet d’Allarde:
iedereen mag in principe ondernemen.
Daarnaast moet je handelingsbekwaam zijn, wat betekent dat je minstens 18 jaar bent en zelf
rechtsgeldige handelingen mag stellen. Je moet ook rechtsbekwaam zijn: wie door een rechter
bepaalde rechten werd ontnomen, kan niet (of niet volledig) ondernemen.
Verder mogen er geen onverenigbaarheden zijn. Zo kan iemand met een bepaald beroep, zoals
een arts, niet zomaar tegelijk een zelfstandige activiteit uitoefenen in een onverenigbare sector.
Wat nationaliteit betreft: EU-burgers mogen vrij ondernemen in België, ze hoeven dus niet
noodzakelijk Belg te zijn. Niet-EU-burgers moeten een beroepskaart (extra-EU-kaart)
aanvragen om hier te mogen ondernemen. Voor vluchtelingen bestaan er specifieke regels,
maar zij kunnen onder bepaalde voorwaarden ook toegang krijgen tot het ondernemerschap.
Heb ik bepaalde attesten/ vergunningen nodig?
Of je attesten of vergunningen nodig hebt, hangt af van waar en in welke sector je onderneemt.
Je informeert je hierover best bij een ondernemingsloket.
Vlaanderen:
Het attest bedrijfsbeheer / beroepsbekwaamheid is afgeschaft, en moet dus niet meer worden
voorgelegd.
Uitzonderingen blijven bestaan voor:
- vrije en gereglementeerde beroepen
- bepaalde sectoren zoals voeding en bouw
Brussel en Wallonië:
Hier moet je nog wel een basiskennis van bedrijfsbeheer aantonen.
Daarnaast zijn er beroepscompetenties vereist in sectoren zoals: bouw, voeding,
persoonsverzorging, …
Andere mogelijke vergunningen (sectorspecifiek):
- SABAM / Unisono (muziek)
- Alcoholvergunning
- …
Vanaf wanneer word ik gezien als een ondernemer?
Je wordt als ondernemer beschouwd vanaf het moment dat je een onderneming bent in de zin
van het WER. Dat is belangrijk, want vanaf dan gelden heel wat gevolgen.
Criterium
Het ondernemingsbegrip is een bestaand begrip met een gewijzigde invulling:
